Μοιράζοντας τον χρόνο του ανάμεσα στο Παρίσι και τη Νέα Υόρκη, ο Νταβίντε Τζουζέπε Κολασάντο δεν έπαψε ποτέ να ονειρεύεται την επιστροφή στην πατρίδα του, την Απουλία της Νότιας Ιταλίας, για ένα νέο ξεκίνημα. Ως καθηγητής και ερευνητής στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτιστική ιστορία στο City University της Νέας Υόρκης, συνειδητοποίησε ότι κάτι του έλειπε. Έτσι, αποφάσισε να επιστρέψει στον τόπο όπου γεννήθηκε και να ασχοληθεί με τη γεωργία.
Από την άλλη πλευρά, η Φανί Λακρουά εγκαταστάθηκε πριν από 12 χρόνια σε ένα μικρό χωριό της περιοχής Ιζέρ, στους πρόποδες των γαλλικών Άλπεων. Ως δήμαρχος πλέον του Σατέλ-αν-Τριέβ, κατάφερε να εφαρμόσει μια πολιτική που στοχεύει στην αναζωογόνηση της υπαίθρου. Οι πορείες τους, αν και ξεκίνησαν διαφορετικά, συναντήθηκαν με κοινό στόχο: την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αγροτικών περιοχών και την αναστροφή της εγκατάλειψης της υπαίθρου. Στο πλαίσιο της EU Green Week στις Βρυξέλλες, μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους για το πώς η φύση μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης και επιστροφής στην ύπαιθρο.
«Πέρασα σχεδόν επτά χρόνια στη Νέα Υόρκη διδάσκοντας ευρωπαϊκή ιστορία. Αλλά μετά αποφάσισα να επιστρέψω, να γυρίσω στην πατρίδα. Ήμουν ευτυχισμένος εκεί. Μου άρεσε πολύ αυτό που έκανα, αλλά κάτι έλειπε», ανέφερε ο κ. Κολασάντο, εξηγώντας πως η απόσταση τον βοήθησε να εκτιμήσει όσα είχε αφήσει πίσω.
Το 2020 ίδρυσε στην Απουλία το βιολογικό αγρόκτημα Bio-Distretto delle Lame, εμπνευσμένο από τις ξηρές κοιλάδες της περιοχής που κατευθύνουν τα περιορισμένα νερά προς το έδαφος. «Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα, η κοινότητα διερευνά πώς η βιολογική γεωργία, η τοπική ταυτότητα και η συλλογική διακυβέρνηση μπορούν να καταστήσουν τις αγροτικές περιοχές πιο ανθεκτικές και βιώσιμες», σημειώνει.
Το Bio-Distretto delle Lame συνδυάζει βιολογική γεωργία, αγροοικολογικές πρακτικές, προστασία φυσικών πόρων, πολιτισμό και κοινωνική καινοτομία, προβάλλοντας τη γεωργική και πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής. Όπως εξηγεί ο κ. Κολασάντο, στόχος είναι η δημιουργία ενός μοντέλου βιώσιμης ανάπτυξης ριζωμένου στην τοπική κοινότητα.
Εκπαίδευση και συνεργασία για ανθεκτική γεωργία
Σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Κολασάντο υπογραμμίζει ότι η εκπαίδευση και η συνεργασία είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής κρίσης. «Θα έδινα προτεραιότητα στην εκπαίδευση για νέες πρακτικές, όπως η αγροδασοκομία ή άλλες οικολογικές μέθοδοι», επισημαίνει. Αναφέρει επίσης τα προβλήματα που προκαλεί η άνοδος της θερμοκρασίας, όπως οι πρόωροι παγετοί και η ξηρασία, που απαιτούν προσαρμογή των καλλιεργειών.
Στο πλαίσιο αυτό, συμμετέχει στο έργο BIO-DISTRICT APP, μια ελληνοϊταλική συνεργασία στην οποία συμμετέχει και ο Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας. Το έργο αναπτύσσει ψηφιακή πλατφόρμα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της βιολογικής γεωργίας μέσω καινοτόμων εργαλείων.
Οι «μικρές νίκες» ενός γαλλικού χωριού
Η Φανί Λακρουά, μεγαλωμένη στα σύνορα Γαλλίας–Ελβετίας, βρέθηκε πριν από δώδεκα χρόνια στο χωριό Châtel-en-Trièves, με μόλις 500 κατοίκους. Η δημιουργία της νέας κοινότητας το 2017, από τη συγχώνευση δύο χωριών, αποτέλεσε απάντηση στην ερήμωση της περιοχής. Παρά τις δυσκολίες, η συλλογική διάθεση των κατοίκων κράτησε ζωντανό το χωριό.
«Αν δεν αναγνωρίσεις τον πλούτο των ανθρώπων που αποτελούν μια κοινότητα, δεν πρόκειται να συμβεί τίποτα καινούργιο», τόνισε η κα Λακρουά στην EU Green Week. Το 2020 εξελέγη δήμαρχος και έγινε αντιπρόεδρος της Ένωσης Δημάρχων Υπαίθρου της Γαλλίας, ενώ η ιστορία της ενέπνευσε την ταινία Les petites victoires (Μικρές Νίκες).
Για την κα Λακρουά, η οικολογική μετάβαση ξεκινά σε επίπεδο κοινότητας. Με την υποστήριξη 100 εθελοντών δημάρχων, ηγήθηκε εκπαιδευτικού εργαστηρίου για την κλιματική ευαισθητοποίηση και την ένταξη της περιβαλλοντικής πολιτικής στη δημόσια ατζέντα.
«Θα χρειαστεί πολιτικό θάρρος για να τεθούν αυτά τα θέματα ψηλά στην ατζέντα», σημειώνει, καλώντας τους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά στα τοπικά όργανα λήψης αποφάσεων, ώστε να διαμορφώσουν τις υποδομές και τα επαγγέλματα του μέλλοντος.
Όπως υπογραμμίζει, οι αγροτικές περιοχές δεν πρέπει να θεωρούνται απλώς φτωχές σε πόρους, αλλά μπορούν να αποτελέσουν χώρους καινοτομίας και κοινωνικής συνοχής. Μέσα από συλλογικές πρωτοβουλίες, όπως συνεταιριστικά καφέ, κοινόχρηστους κήπους και αξιοποίηση ανενεργών κτιρίων, οι κάτοικοι γίνονται πρωταγωνιστές της αναζωογόνησης του χωριού τους.
Ωστόσο, οι μεγαλύτερες δυσκολίες παραμένουν η έλλειψη πόρων και τεχνικής υποστήριξης. «Ένας αγροτικός δήμος διαθέτει πολύ λίγα μέσα για να λειτουργήσει. Δεν αντιπροσωπεύουμε απλώς περιοχές με λίγους κατοίκους· αντιπροσωπεύουμε ποτάμια, λιβάδια και βουνά», καταλήγει η κα Λακρουά.
Πηγή φωτογραφίας: Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος (DG-ENV) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής