Σχεδόν 166.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα κοραλλιογενών υφάλων παγκοσμίως εμφανίζουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να αντέξουν στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη που παρουσιάστηκε στην παγκόσμια σύνοδο για την προστασία των ωκεανών «Our Ocean Conference», η οποία φέτος πραγματοποιείται στην Κένυα.
Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, που συχνά θεωρούνται «θύματα» της μη αναστρέψιμης απώλειας λόγω της κλιματικής αλλαγής, αποδεικνύεται ότι διαθέτουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από ό,τι πιστευόταν. Ερευνητές του αμερικανικού οργανισμού Wildlife Conservation Society (WCS) και του Πανεπιστημίου Macquarie της Αυστραλίας, με την υποστήριξη της πρωτοβουλίας Bloomberg Ocean Initiative, χαρτογράφησαν ύφαλους σε 71 χώρες και 100 περιοχές, εντοπίζοντας εκείνους με τις ισχυρότερες δυνατότητες επιβίωσης.
Η μελέτη βασίστηκε σε περισσότερες από 45.000 επιτόπιες καταγραφές από το 1960 έως το 2025 και σε παγκόσμια κλιματικά δεδομένα. Μέσω εργαλείων μηχανικής μάθησης δημιουργήθηκε μια διαδραστική πλατφόρμα που εντοπίζει τους υφάλους με τις υψηλότερες πιθανότητες επιβίωσης στο μέλλον.
Το αποτέλεσμα είναι ένας χάρτης 10.000 φορές πιο λεπτομερής από κάθε προηγούμενο, παρέχοντας στις κυβερνήσεις και στους φορείς προστασίας ένα ιδιαίτερα ακριβές εργαλείο σχεδιασμού δράσεων διατήρησης. Συνολικά χαρτογραφήθηκαν 165.922 τετραγωνικά χιλιόμετρα ανθεκτικών υφάλων, τριπλάσια από την αρχική εκτίμηση της παγκόσμιας αξιολόγησης «50 Reefs» του 2018. Η νέα μελέτη εντόπισε επιπλέον 30 χώρες και 54 εδάφη με κλιματικά ανθεκτικούς υφάλους, αποδεικνύοντας ότι η δυναμική επιβίωσης των κοραλλιογενών οικοσυστημάτων είναι σημαντικά μεγαλύτερη.
Περισσότεροι από τους μισούς ανθεκτικούς υφάλους συγκεντρώνονται σε πέντε χώρες: την Αυστραλία, τις Μπαχάμες, την Κούβα, την Ινδονησία και τις Φιλιππίνες. Οι τρεις πρώτες έχουν ήδη υπογράψει τη Δέσμευση Υψηλού Επιπέδου για τους Ανθεκτικούς στην Κλιματική Αλλαγή Κοραλλιογενείς Υφάλους και εργάζονται ενεργά για την προστασία τους.
Η χαρτογράφηση αποκάλυψε επίσης νέες περιοχές ανθεκτικών υφάλων στην Καραϊβική, όπως στο Μπελίζ, στον Παναμά και στα νησιά Τερκς και Κέικος, που δεν είχαν εντοπιστεί σε προηγούμενες αξιολογήσεις.
Παρά τα νέα δεδομένα, παραμένουν σημαντικά κενά προστασίας. Μόνο το 28% των υφάλων που θεωρούνται προτεραιότητα βρίσκεται εντός προστατευόμενων περιοχών, αφήνοντας περισσότερα από 119.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα εκτός υφιστάμενων πλαισίων διατήρησης.
Η σημασία των κοραλλιογενών υφάλων
Η νέα μελέτη διαφοροποιείται από προηγούμενες προσεγγίσεις, καθώς δείχνει ότι η ανθεκτικότητα των υφάλων δεν εξαρτάται μόνο από ευνοϊκές περιβαλλοντικές συνθήκες. Οι επιστήμονες εντόπισαν τρεις μηχανισμούς επιβίωσης: τα «καταφύγια αποφυγής» σε δροσερές ωκεάνιες ζώνες, τα «καταφύγια ανθεκτικότητας» όπου τα κοράλλια έχουν προσαρμοστεί στο θερμικό στρες, και τα «καταφύγια ανάκαμψης», που μπορούν να αναγεννηθούν μετά από καταστροφές.
Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι αποτελούν κρίσιμα οικοσυστήματα για σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους, συμβάλλοντας στην επισιτιστική ασφάλεια, στα εισοδήματα και στην προστασία των ακτών από τη διάβρωση και τα ακραία φαινόμενα.
Ωστόσο, παράγοντες όπως η ρύπανση των υδάτων, η μη βιώσιμη αλιεία, η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη και η παράκτια δόμηση επιταχύνουν τη συρρίκνωσή τους.
Η έρευνα σηματοδοτεί την έναρξη της παγκόσμιας εκστρατείας «Our reefs, our future», που υλοποιείται από τις οργανώσεις WCS, WWF και The Nature Conservancy. Η πρωτοβουλία καλεί τις κυβερνήσεις να εντάξουν τους κλιματικά ανθεκτικούς υφάλους στις εθνικές στρατηγικές προστασίας, αναγνωρίζοντας τους ως κρίσιμες υποδομές για τις κοινωνίες, τις οικονομίες και την ανθεκτικότητα των ακτών.
Παράλληλα, ζητείται αύξηση των επενδύσεων και αντιμετώπιση άμεσων απειλών, όπως η ρύπανση, η καταστροφική αλιεία, η μη βιώσιμη παράκτια ανάπτυξη και η ανεπαρκής διαχείριση του τουρισμού.