Την ώρα που ολοένα και περισσότερες γειτονικές χώρες εντάσσουν στον ενεργειακό σχεδιασμό τους τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας, η χώρα μας δείχνει να παρακολουθεί πλέον πιο ενεργά τις εξελίξεις, ύστερα από δεκαετίες αδράνειας.
Η ενεργειακή κρίση, οι υψηλές τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, η εξάρτηση από το φυσικό αέριο και η ανάγκη για πραγματική απανθρακοποίηση ανοίγουν για πρώτη φορά με συστηματικό τρόπο μια συζήτηση που για δεκαετίες παρέμενε στο περιθώριο του δημόσιου διαλόγου, με την ελληνική κοινωνία να φαίνεται πλέον πιο ανοιχτή σε λύσεις που παλαιότερα απέρριπτε σχεδόν αυτόματα.
Οι πρόσφατες αναφορές της κυβέρνησης στην ανάγκη αξιολόγησης του ρόλου της πυρηνικής ενέργειας στο μακροπρόθεσμο ενεργειακό μείγμα της χώρας, σε συνδυασμό με τις διεθνείς εξελίξεις γύρω από τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs), τις νέες τεχνολογίες παραγωγής καθαρής ενέργειας και τις αυξανόμενες ανησυχίες για την ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης, έχουν δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο προβληματισμού και συζήτησης.
Από τη χωροθέτηση πυρηνικών σταθμών στη Θράκη και τη Νότια Εύβοια μέχρι τα σενάρια ανάπτυξης πλωτών πυρηνικών μονάδων και μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων, η πυρηνική ενέργεια παύει σταδιακά να αποτελεί ένα θεωρητικό σενάριο για την Ελλάδα.
Σε συνέντευξη που παραχώρησαν στο Business Daily οι συνιδρυτές της Athlos Energy, Διονύσης Χιώνης και Στάθης Βλασσόπουλος, με αφορμή τη χθεσινή δημοσίευση της πρώτης προκαταρκτικής μελέτης χωροθέτησης πυρηνικών σταθμών στην ελληνική επικράτεια, εξηγούν γιατί θεωρούν ότι η Ελλάδα πρέπει να εξετάσει σοβαρά την πυρηνική ενέργεια, τις προοπτικές, τις προκλήσεις και τα επόμενα βήματα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τη χώρα στην πυρηνική εποχή.
Το επιχείρημα της υψηλής σεισμικότητας δεν επαρκεί από μόνο του
- Μόλις χθες παρουσιάσατε τα πρώτα αποτελέσματα της μελέτης σας σχετικά με τη χωροθέτηση πυρηνικών σταθμών στην Ελλάδα. Ποια είναι τα κύρια συμπεράσματα της έρευνας αυτής;
Στάθης Βλασσόπουλος: Για την Athlos Energy, η συγκεκριμένη μελέτη αποτελεί μέρος μια σειράς προκαταρτικών αναλύσεων με σκοπό την βαθύτερη κατανόηση των θεμελιωδών παραμέτρων που σχετίζονται με την δυνητική εφαρμογή της πυρηνικής ενέργειας στην ελληνική επικράτεια.
Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που τίθενται συχνά στον δημόσιο διάλογο είναι κατά πόσο υπάρχουν περιοχές στην ελληνική επικράτεια που θα μπορούσαν, από τεχνική άποψη, να εξεταστούν για την εγκατάσταση πυρηνικών σταθμών.
Για τον λόγο αυτό, πραγματοποιήσαμε, σε συνεργασία με την αμερικανική εταιρεία Cambrian Nuclear, την πρώτη προκαταρκτική ανάλυση χωροθέτησης πυρηνικών σταθμών που καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας.
Η ανάλυση βασίστηκε σε κριτήρια χωροθέτησης που προτείνονται από διεθνείς ρυθμιστικούς φορείς και εφαρμόζονται σε πολλές χώρες, αξιοποιώντας διεθνείς και ελληνικές βάσεις δεδομένων σχετικά με τη σεισμικότητα, τα ενεργά ρήγματα, την κλίση του εδάφους, τον κίνδυνο κατολισθήσεων, την πρόσβαση σε νερό ψύξης, καθώς και την εγγύτητα σε αστικά κέντρα και περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος.
Το επιχείρημα που προβάλλεται συχνά, ότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από υψηλή σεισμικότητα, δεν επαρκεί από μόνο του ως τεκμηρίωση.
Η ανάλυσή μας καταδεικνύει ότι, ακόμη και υπό τα αυστηρότερα κριτήρια και προδιαγραφές ασφαλείας, θα ήταν εφικτή η κατασκευή ακόμη και μεγάλων σταθμών.
Ακόμη και υπό μια ιδιαίτερα συντηρητική προσέγγιση χωροθέτησης, υπάρχουν περιοχές στη Θράκη και στη Νότια Εύβοια που πληρούν αυστηρά τεχνικά κριτήρια για περαιτέρω διερεύνηση ως προς την εγκατάσταση μεγάλων πυρηνικών μονάδων.
Παράλληλα, όταν εξετάζονται τεχνολογίες μικρότερης εγκατεστημένης ισχύος, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες και οι μικρο-αντιδραστήρες, το φάσμα των περιοχών που θα μπορούσαν να αξιολογηθούν περαιτέρω διευρύνεται σημαντικά σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Επιπλέον, η μελέτη εξέτασε σενάρια αυξημένων σεισμικών περιθωρίων σχεδιασμού για μεγάλους αντιδραστήρες, δείχνοντας ότι η εφαρμογή ενισχυμένων τεχνικών προδιαγραφών μπορεί να διευρύνει περαιτέρω τις περιοχές που θα μπορούσαν να εξεταστούν για τέτοιες μονάδες.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η παρούσα ανάλυση επικεντρώνεται σε τεχνικά και γεωχωρικά κριτήρια και δεν ενσωματώνει πολιτικούς, κοινωνικούς ή οικονομικούς παράγοντες, οι οποίοι θα πρέπει να εξεταστούν σε επόμενα στάδια.
Ρεαλιστικός ο στόχος της κυβέρνησης για απόφαση πριν τις εκλογές
- Πόσο δικαιωμένοι νιώθετε για την προσπάθεια που έχετε κάνει στην Athlos Energy, ύστερα από την πολιτική δέσμευση για λήψη τελικής απόφασης για υιοθέτηση ή όχι της πυρηνικής ενέργειας πριν από τις εκλογές; Θεωρείτε ρεαλιστικό τον στόχο αυτό και αν όχι γιατί;
Στάθης Βλασσόπουλος: Δεν θα το λέγαμε δικαίωση. Είναι ίσως μία επιβεβαίωση ότι η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια έπρεπε να ξεκινήσει να γίνεται σε θεσμικό επίπεδο και με τη πρέπουσα σοβαρότητα.
Δημιουργήσαμε την Athlos Energy πριν 18 μήνες επειδή είχαμε αντιληφθεί ότι υπάρχει ένα κενό και μία ευκαιρία για μία νέα αγορά.
Αυτό που προσφέρουμε είναι η τεχνογνωσία και εμπειρία μας μετά από αρκετά χρόνια παρουσίας στην πυρηνική βιομηχανία και έρευνα του εξωτερικού.
Έχουμε αφιερώσει αμέτρητες ώρες στην προώθηση του οράματος μας συζητώντας με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς. Πιστεύω πως όσοι μας έχουν γνωρίσει έχουν αντιληφθεί τον επαγγελματισμό μας, αλλά και τον ενθουσιασμό και την επιθυμία μας να βοηθήσουμε την χώρα μας μέσω της τεχνολογίας της πυρηνικής ενέργειας.
Σε πολιτικό επίπεδο, ο στόχος της Κυβέρνησης να ληφθεί μια απόφαση πριν από τις επικείμενες εκλογές είναι ρεαλιστικός, εφόσον μιλάμε για απόφαση στρατηγικής κατεύθυνσης.
Μέσα σε 6-12 μήνες μπορεί μία ομάδα από έμπειρους ειδικούς να προετοιμάσει μία ολοκληρωμένη έκθεση για τα υπέρ και κατά της πυρηνικής τεχνολογίας για τη χώρα μας αξιοποιώντας παράλληλα έρευνες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από διαφόρους οργανισμούς τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
«Ο ρόλος μας να είμαστε κομιστής γνώσης και όχι υποκατάστατο του κράτους»
- Ποια θα είναι τα επόμενα βήματα για εσάς μετά τις εξελίξεις αυτές; Προγραμματίζετε κάποια συνάντηση ή έχει υπάρξει σχετική επικοινωνία;
Στάθης Βλασσόπουλος: Τα επόμενα βήματα είναι να συμβάλουμε με ακόμη πιο δομημένο τρόπο στη δημόσια και τεχνική συζήτηση.
Η Ελλάδα χρειάζεται έναν ρεαλιστικό οδικό χάρτη: τι πρέπει να γίνει θεσμικά, ποια τεχνολογία έχει νόημα, ποιες περιοχές μπορούν να αξιολογηθούν, ποιο είναι το κόστος, ποιοι είναι οι κίνδυνοι και πώς χτίζεται κοινωνική εμπιστοσύνη.
Η Athlos Energy βρίσκεται ήδη σε επαφή με θεσμικούς, βιομηχανικούς και διεθνείς φορείς. Ο ρόλος μας είναι να λειτουργήσουμε ως καταλύτης και κομιστής τεχνογνωσίας και όχι να υποκαταστήσουμε το κράτος.
Η απόφαση πρέπει να είναι εθνική, τεκμηριωμένη και διακομματικά ανθεκτική. Εμείς ήδη έχουμε ολοκληρώσει μία σειρά πρότυπων μελετών για τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας στη χώρα μας, προσπαθώντας να αναδείξουμε τα προτερήματα και τις δυσκολίες της ανάπτυξης του πρώτου πυρηνικού έργου βασισμένοι σε ποσοτικά στοιχεία και δεδομένα.
Διαμορφώνεται ένα πρώτο οικοσύστημα γνώσης
- Η χθεσινή μελέτη, όπως και οι υπόλοιπες που πραγματοποιείτε, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από την Κυβέρνηση για να παρθεί η απόφαση έναρξης του εθνικού μας πυρηνικού προγράμματος;
Διονύσης Χιώνης: Τα πρώτα αποτελέσματα σχετικά με τη χωροθέτηση σταθμών και επιπλέον μελέτες σχετικά με τον κύκλο ζωής του πυρηνικού καυσίμου και τις επιπτώσεις της πυρηνικής ενέργειας στην οικονομία, που θα δημοσιευθούν μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα, δυνητικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και από την Κυβέρνηση έτσι ώστε να προετοιμαστεί η εισήγηση της διυπουργικής επιτροπής.
Επομένως, πιστεύω πως ναι, υπό την έννοια ότι τέτοιες μελέτες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση μιας τεκμηριωμένης εθνικής αξιολόγησης.
Σε αρκετά παραδείγματα του εξωτερικού, οι κυβερνήσεις βασίστηκαν τόσο σε αναλύσεις που εκπονήθηκαν από δημόσιους φορείς και τεχνικές ομάδες εργασίας, όσο και σε εξειδικευμένες μελέτες από τον ιδιωτικό τομέα, τα πανεπιστήμια και ερευνητικούς οργανισμούς.
Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές προκαταρκτικές αναλύσεις, τόσο από την Athlos Energy όσο και από άλλες εταιρείες, οργανισμούς και ακαδημαϊκά ιδρύματα.
Έχει αρχίσει έτσι να διαμορφώνεται ένα πρώτο οικοσύστημα γνώσης γύρω από την πυρηνική ενέργεια, το οποίο έχει ήδη συγκεντρώσει χρήσιμα δεδομένα.
Οι μελέτες αυτές δεν υποκαθιστούν φυσικά την ευθύνη της Πολιτείας να διαμορφώσει τη δική της εθνική στρατηγική και να αξιολογήσει το θέμα μέσα από θεσμικές διαδικασίες.
Μπορούν όμως να αξιοποιηθούν κριτικά από την κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ως μέρος μιας ευρύτερης και δομημένης προσπάθειας για να εξεταστεί αν, πότε και με ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε η Ελλάδα να προχωρήσει στην έναρξη ενός εθνικού πυρηνικού προγράμματος.
- Δεδομένου πως μέχρι πρόσφατα η συζήτηση γύρω από την πυρηνική ενέργεια στη χώρα μας αποτελούσε ταμπού, πού οφείλεται κατά τη γνώμη σας η μεγάλη μεταστροφή της κοινής γνώμης;
Διονύσης Χιώνης: Η μεταστροφή παρατηρείται πανευρωπαϊκά και δεν έγινε τυχαία, καθώς η ενεργειακή κρίση, οι υψηλές τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, η εξάρτηση από το φυσικό αέριο και η ανάγκη για πραγματική απανθρακοποίηση έκαναν την κοινωνία πιο ανοιχτή σε λύσεις που παλαιότερα απορρίπτονταν σχεδόν αυτόματα.
Στη χώρα μας, άλλωστε, για πολλά χρόνια η πυρηνική ενέργεια δαιμονοποιούταν. Παράλληλα, η διεθνής συζήτηση έχει αλλάξει.
Πολλές χώρες επανεξετάζουν την πυρηνική ενέργεια ως εργαλείο επίτευξης ενεργειακής ασφάλειας, βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και γεωστρατηγικών συνεργασιών δεκαετιών.
Στην Ελλάδα έχουμε περάσει πιστεύω σήμερα από τα ταμπού στη νηφάλια αξιολόγηση. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πρώτο βήμα.
Θεσμικές και ρυθμιστικές προκλήσεις τα βασικά εμπόδια
- Πρόσφατα παρουσιάσατε από κοινού με την ABS, την CORE POWER και το Deon Policy Institute μελέτη σχετικά με τις προοπτικές υιοθέτησης πλωτών πυρηνικών σταθμών στην Ελλάδα. Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το πιο ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης αυτής;
Διονύσης Χιώνης: Το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι οι πλωτοί πυρηνικοί σταθμοί δεν είναι μια μακρινή ή θεωρητική ιδέα για την Ελλάδα. Θα μπορούσαν να αποτελέσουν ρεαλιστική επιλογή, ειδικά για μια χώρα με τόσο ισχυρή ναυτιλία όπως η Ελλάδα.
Το βασικό εμπόδιο στο οποίο κατέληξε η έρευνα δεν είναι άλλωστε τεχνολογικό. Υπάρχουν κυρίως θεσμικές και ρυθμιστικές προκλήσεις που πρέπει να ξεπεραστούν τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς.
Η μελέτη μας δείχνει ότι η Ελλάδα έχει τα χαρακτηριστικά για να παίξει σημαντικό ρόλο στη διεθνή συζήτηση, αρκεί να ξεκινήσει οργανωμένα και με σοβαρή προετοιμασία.
Θα ήθελα να τονίσω ότι, η συνεργασία σε αυτό το project μεταξύ όλων των εταιρειών ήταν πραγματικά άριστη. Σε όλους τους οργανισμούς που αναφέρατε συνεργαστήκαμε με Έλληνες ειδικούς αποδεικνύοντας πως υπάρχει μία σημαντική κρίσιμη μάζα στη χώρα μας και στο εξωτερικό.
Πιστεύουμε πως αυτή η μελέτη θα αποτελέσει το έναυσμα για περισσότερες συνέργειες στο μέλλον.
Θα δούμε πρώτα αντιδραστήρα υφιστάμενης τεχνολογίας στη στεριά
- Ποια θεωρείτε τη βέλτιστη πυρηνική τεχνολογία για την περίπτωση της χώρας μας και γιατί; Πώς μπορούμε να ωφεληθούμε;
Διονύσης Χιώνης: Δεν υπάρχει μία τεχνολογία που να μπορεί σήμερα να χαρακτηριστεί αυτόματα ως η βέλτιστη για την Ελλάδα. Η επιλογή πρέπει να προκύψει από μία συστηματική αξιολόγηση.
Για την ηλεκτροπαραγωγή, οι μεγάλοι αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος έχουν την πιο ώριμη βιομηχανική βάση και εμπειρία δεκαετιών.
Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες είναι πιο κοντά στα χαρακτηριστικά μιας μικρότερης αγοράς όπως η ελληνική, αλλά χρειάζονται περαιτέρω εμπορική ωρίμανση. Οι πλωτές λύσεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της ναυτιλίας και των πολλών ελληνικών νησιών.
Αυτό σημαίνει πως η χώρα μας μπορεί να ωφεληθεί ποικιλοτρόπως από την πυρηνική ενέργεια και παράλληλα να δημιουργήσει μία νέα βιομηχανική και εφοδιαστική αλυσίδα, αναπτύσσοντας τη δική της εγχώρια τεχνογνωσία και εξειδικευμένες θέσεις εργασίας.
Προσωπικά πιστεύω πως στην Ελλάδα θα δούμε πρώτα έναν αντιδραστήρα υφιστάμενης τεχνολογίας στη στεριά για ηλεκτροπαραγωγή και υποστήριξη του δικτύου και σε επόμενο στάδιο μία εφαρμογή στη ναυτιλία.
- Κατά πόσο διαφέρει το κόστος από τεχνολογία σε τεχνολογία και σε πόσο καιρό γίνεται απόσβεση ενός τέτοιου έργου;
Στάθης Βλασσόπουλος: Το κόστος διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την τεχνολογία, το μέγεθος, τη χώρα, το ρυθμιστικό περιβάλλον, το κόστος κεφαλαίου και το μοντέλο χρηματοδότησης.
Ένας μεγάλος πυρηνικός σταθμός έχει υψηλό αρχικό κόστος κατασκευής, αλλά μεγάλη διάρκεια ζωής άνω των 60 ετών με μικρό κόστος λειτουργίας.
Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες μπορεί να έχουν μικρότερο απόλυτο κόστος ανά μονάδα, αλλά δεν έχει ακόμη αποδειχθεί πλήρως το οικονομικό τους πλεονέκτημα σε μαζική ανάπτυξη.
Η απόσβεση δεν μπορεί να απαντηθεί γενικά, καθώς εξαρτάται από την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, τα συμβόλαια, το επιτόκιο και τον τρόπο κατανομής κινδύνου.
Σε παραδείγματα του εξωτερικού πυρηνικά έργα πέτυχαν την απόσβεση του κεφαλαίου μέσα στα πρώτα 15 χρόνια λειτουργίας ακόμα και εάν είχαν υπάρξει σημαντικές καθυστερήσεις ή και υπερβάσεις κόστους στην κατασκευή.
Πιθανότερα προς το 2040 η πρώτη πυρηνική εγκατάσταση στην Ελλάδα
- Σε πόσα χρόνια εκτιμάτε ότι θα μπορούσε η Ελλάδα να διαθέτει την πρώτη πυρηνική εγκατάσταση και ποια είναι τα βασικά βήματα ή εμπόδια μέχρι τότε;
Διονύσης Χιώνης: Αν η Ελλάδα ξεκινήσει σήμερα οργανωμένα, ένας ρεαλιστικός ορίζοντας για την πρώτη πυρηνική εγκατάσταση είναι μετά τα μέσα της δεκαετίας του 2030 και πιθανότερα προς το 2040.
Τα βασικά βήματα είναι σαφή και έχουν αναλυθεί πολλές φορές στα ελληνικά μέσα μέσω των οδηγιών του Διεθνή Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Χρειαζόμαστε άμεσα μία πολιτική δέσμευση ώστε να προετοιμαστεί ο εθνικός οδικός χάρτης και αμέσως μετά να ξεκινήσει η δημιουργία του ελληνικού πυρηνικού προγράμματος. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιτευχθεί μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές.
Αμέσως μετά πρέπει να δημιουργηθεί το νομικό πλαίσιο και να στελεχωθεί και να υποστηριχθεί καταλλήλως η ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή.
Παράλληλα, κοινοπραξίες θα μπορούν να προετοιμάζουν τους αδειοδοτικούς τους φακέλους επιλέγοντας την κατάλληλη τεχνολογία, εξασφαλίζοντας την χωροθέτηση της πυρηνικής μονάδας και ολοκληρώνοντας μία σειρά από τεχνο-οικονομικές αναλύσεις.
Τα παραδείγματα του εξωτερικού δείχνουν ότι τα μεγαλύτερα εμπόδια δεν είναι μόνο τεχνικά, αλλά σχετίζονται με την θεσμική ωρίμανση, τη πολιτική συνέχεια, τη χρηματοδότηση και τη κοινωνική αποδοχή.
Όπως έχουμε δηλώσει αρκετές φορές, πιστεύουμε ακράδαντα πως η πυρηνική ενέργεια θα έρθει στην Ελλάδα. Είναι θέμα χρόνου και όσο καθυστερούμε τόσο μεγαλώνουμε το ρίσκο να παραμείνουμε απομονωμένοι στην άκρη της Ευρώπης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
