Η τραγική ιστορία της 12χρονης Ροσέλα από την Ιταλία φέρνει στο προσκήνιο τις αυξανόμενες ανησυχίες για τις επιπτώσεις που έχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία των ανηλίκων.
Μέσα σε λίγους μήνες, η μητέρα της, Ιρένε Ροτζέρο Ούγκουες, παρατήρησε αλλαγές στη συμπεριφορά της κόρης της, χωρίς να γνωρίζει ότι η Ροσέλα είχε εκτεθεί σε περιεχόμενο σχετικό με τον αυτοτραυματισμό. Το κορίτσι κατέληξε να αφαιρέσει τη ζωή του, αφήνοντας πίσω της ένα μυστικό προφίλ στο Instagram με το όνομα «Απλώς ένα νεκρό άτομΟ».
Μετά τον θάνατό της, οι γονείς της διαπίστωσαν ότι η Ροσέλα περνούσε πολύ περισσότερο χρόνο στα social media απ’ όσο γνώριζαν. Σύμφωνα με τους ίδιους, οι αλγόριθμοι των πλατφορμών την τροφοδοτούσαν συνεχώς με περιεχόμενο που επιδείνωνε την ψυχική της κατάσταση.
Οι γονείς της Ροσέλα, μαζί με άλλες οικογένειες στην Ιταλία, έχουν προσφύγει νομικά εναντίον της Meta και του TikTok, κατηγορώντας τις εταιρείες για τους αλγορίθμους που, όπως υποστηρίζουν, επιδρούν επιβλαβώς σε νεαρούς χρήστες.
Πρόκειται για την πρώτη ομαδική αγωγή τέτοιου είδους στην Ιταλία, με τις οικογένειες να ζητούν αυστηρότερα όρια πρόσβασης για ανηλίκους και καλύτερη ενημέρωση για τους κινδύνους.
Η αντίδραση των εταιρειών
Η Meta απάντησε ότι εργάζεται διαρκώς για την προστασία των εφήβων, επικαλούμενη το πρόγραμμα Teen Accounts, το οποίο εφαρμόζει αυτόματες δικλείδες ασφαλείας για χρήστες κάτω των 18 ετών.
Εκπρόσωπός της δήλωσε: «Γνωρίζουμε ότι οι γονείς ανησυχούν για την ασφάλεια των εφήβων παιδιών τους στο διαδίκτυο, γι’ αυτό και κάνουμε συνεχώς αλλαγές για να τους προστατεύσουμε».
Το TikTok, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι αφαιρεί πάνω από το 99% του περιεχομένου που παραβιάζει τους κανόνες του και ότι επενδύει σε μέτρα ασφαλείας για να διαφοροποιεί το προτεινόμενο περιεχόμενο και να συνδέει ευάλωτους χρήστες με γραμμές υποστήριξης.
Εντατικοποίηση ελέγχου στην Ευρώπη
Το ζήτημα της ασφάλειας των ανηλίκων στα social media έχει προκαλέσει ευρωπαϊκή κινητοποίηση.
Η Βρετανία ανακοίνωσε σχέδια για απαγόρευση της χρήσης των κοινωνικών δικτύων από παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ στις ΗΠΑ δικαστική απόφαση έκρινε ότι οι Meta και Alphabet φέρουν ευθύνη για πλημμελή σχεδιασμό πλατφορμών.
Παράλληλα, η ΕΕ ενισχύει την εφαρμογή της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act), ζητώντας αυξημένη προστασία ανηλίκων.
Ο δικηγόρος Στέφανο Κόμοντο, που ηγείται της υπόθεσης μαζί με την ένωση γονέων MOIGE, τονίζει: «Ο στόχος δεν είναι να απορρίψουμε τα οφέλη των social media, αλλά να αφαιρέσουμε τους μηχανισμούς που τα καθιστούν επιζήμια για τους πιο ευάλωτους χρήστες».
Οι γονείς στο επίκεντρο της ευθύνης
Οι γονείς που συμμετέχουν στην αγωγή υποστηρίζουν ότι οι υπάρχουσες δικλείδες ασφαλείας δεν επαρκούν, καθώς τα παιδιά μπορούν εύκολα να παρακάμψουν τα φίλτρα ή να αποφύγουν τα χρονικά όρια.
Η Βαλεντίνα Μουράλιε από την ιταλική ένωση πολυτέκνων σημειώνει: «Η παρακολούθηση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι δουλειά πλήρους απασχόλησης, κάτι μη ρεαλιστικό για τους γονείς».
Η ίδια αναφέρει ότι ο γιος της, Αντόνιο, εγκατέλειψε σταδιακά το διάβασμα για το «σκρολάρισμα», με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται σήμερα να συγκεντρωθεί. Παρόμοια φαινόμενα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, συνδέονται με εθιστική συμπεριφορά, διαταραχές ύπνου και προβλήματα ψυχικής υγείας.
Ο μηχανισμός της εξάρτησης
Στην αγωγή αναφέρεται ότι οι πλατφόρμες χρησιμοποιούν μηχανισμούς επιβράβευσης, παρόμοιους με εκείνους των παιχνιδιών τζόγου, ενεργοποιώντας επανειλημμένα τη ντοπαμίνη, τη λεγόμενη «ορμόνη της ανταμοιβής».
Ο ψυχολόγος Τονίνο Καντέλμι εξηγεί: «Κάθε 'like' ή ειδοποίηση ενεργοποιεί την απελευθέρωση ντοπαμίνης, δημιουργώντας έναν κύκλο εξάρτησης».
Ωστόσο, άλλοι ειδικοί, όπως ο Φεντερίκο Τονιόνι του Web Psychopathology Centre στο νοσοκομείο Gemelli, προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να βγαίνουν βιαστικά συμπεράσματα για τις επιπτώσεις των social media στους εφήβους. «Η πιο υγιής απόσταση είναι η εμπιστοσύνη, όχι ο έλεγχος», σημειώνει.
Το μήνυμα της μητέρας
Η Ιρένε Ροτζέρο Ούγκουες δηλώνει ότι συμμετείχε στη συλλογική αγωγή για να ενημερωθούν άλλοι γονείς για τους κινδύνους που η ίδια αγνοούσε. «Υποτιμήσαμε συγκεκριμένους κινδύνους, αλλά άλλοι μπορούν ακόμα να δράσουν. Δεν έχει νόημα να το κρατάω αυτό για τον εαυτό μου», καταλήγει.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
