Ο αριθμός των ανθρώπων που εξαναγκάστηκαν να εκτοπιστούν εντός των χωρών τους λόγω φυσικών καταστροφών και ακραίων καιρικών φαινομένων αυξήθηκε σημαντικά το 2025, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Αμβούργου για λογαριασμό της Greenpeace.
Η έρευνα καταγράφει 13,6 εκατομμύρια εσωτερικούς εκτοπισμένους το 2025, έναντι 9,9 εκατομμυρίων την προηγούμενη χρονιά, βασιζόμενη σε δεδομένα του Κέντρου Παρακολούθησης Εσωτερικού Εκτοπισμού (IDMC).
Σύμφωνα με τη μελέτη, η κλιματική αλλαγή εντείνει τόσο τη συχνότητα όσο και τη δριμύτητα των ακραίων καιρικών φαινομένων, με τις χώρες του λεγόμενου παγκόσμιου «Νότου» να πλήττονται δυσανάλογα.
Αύξηση συγκρούσεων και μείωση ανθρωπιστικής βοήθειας
Παράλληλα, οι ένοπλες συγκρούσεις και τα βίαια επεισόδια, κύριες αιτίες εξαναγκαστικών εκτοπισμών, βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την ίδια στιγμή, ο παγκόσμιος προϋπολογισμός για ανθρωπιστική βοήθεια και αναπτυξιακή συνεργασία μειώθηκε κατά περίπου 175 δισ. δολάρια ή ένα τέταρτο σε σχέση με το 2024.
Ως αποτέλεσμα, περίπου 82,2 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν μακριά από τα σπίτια τους το 2025, έναντι 83,5 εκατομμυρίων το 2024.
Το Αφγανιστάν ως παράδειγμα πολλαπλών κρίσεων
Η μελέτη αναδεικνύει το Αφγανιστάν ως χαρακτηριστική περίπτωση όπου οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές πιέσεις αλληλεπικαλύπτονται. Η τήξη των πάγων των Ιμαλαΐων απειλεί τα αποθέματα πόσιμου και αρδευτικού νερού, ενώ η χώρα αντιμετωπίζει περιόδους ακραίας ξηρασίας και ξαφνικών πλημμυρών που προκαλούν εκτοπισμούς πληθυσμών.
Η Καμπούλ ενδέχεται να γίνει η πρώτη μεγαλούπολη χωρίς πρόσβαση σε πόσιμο νερό, σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία επαναλαμβάνει προειδοποιήσεις άλλων ΜΚΟ. Το Αφγανιστάν, όπως σημειώνεται, «συγκαταλέγεται στις χώρες που πλήττονται πιο σκληρά από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής» και πλήττεται συχνά από σεισμούς.
Επιπλέον, η παρατεταμένη πολιτική αστάθεια, οι δεκαετίες πολέμου και η εύθραυστη οικονομία, ειδικά μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, επιδεινώνουν την κατάσταση.
Έκκληση για δράση από τις πλούσιες χώρες
«Την ώρα που οικογένειες στον παγκόσμιο Νότο χάνουν τα σπίτια τους εξαιτίας κλιματικών καταστροφών, πλούσιες χώρες περικόπτουν τους προϋπολογισμούς για τη βοήθεια», δήλωσε ο Φαουάντ Ντουράνι, ειδικός του γερμανικού παραρτήματος της Greenpeace.
Ο Ντουράνι κάλεσε τις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες να μειώσουν ταχύτερα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να επενδύσουν ουσιαστικά στην υποστήριξη των πιο ευάλωτων κρατών, ώστε να προσαρμοστούν και να αντεπεξέλθουν στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.