Η Αρναία Χαλκιδικής δεν αντιμετωπίζει τα έθιμα ως απλές αναπαραστάσεις του παρελθόντος, αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Οι παραδόσεις αποτελούν οικογενειακή παρακαταθήκη και ζωντανή μνήμη που μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά, από τους παππούδες στα παιδιά και στα εγγόνια. Είναι οι ιστορίες γύρω από το τραπέζι, οι μυρωδιές από το μέλι και το ζυμωμένο ψωμί, οι φωνές στην πλατεία και οι άνθρωποι που κρατούν τις ρίζες του τόπου «ζωντανές».
Από το «Μέλωμα του Χριστού» μέχρι τον πατριωτικό Κούτσμανο, τη Σουσαρίτσα, το Καντάρι και την Κούνια, τα έθιμα του ιστορικού χωριού εξακολουθούν να τηρούνται με συγκίνηση και πίστη, όπως παλιά. «Οι παραδόσεις είναι η ζωή μας. Αν χαθούν, είμαστε χαμένοι», δηλώνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος της Πολιτιστικής και Μορφωτικής Εταιρείας Αρναίας, Χρήστος Ζυγούρης, λίγες ημέρες πριν από την αναβίωση των Αριστοτελείων του Δήμου Αριστοτέλη, στις 17 Μαΐου, στο Άλσος της Αγίας Παρασκευής.
Το μέλι, το Χριστόψωμο και ένα έθιμο αιώνων
Με άρωμα μελιού και ήχους παράδοσης, η Αρναία ετοιμάζεται να αναβιώσει τα έθιμά της στο πλαίσιο των φετινών Αριστοτελείων. Στο επίκεντρο βρίσκεται το «Μέλωμα του Χριστού», ένα βαθιά ριζωμένο χριστουγεννιάτικο έθιμο που αναδεικνύει το μέλι, προϊόν συνδεδεμένο με την ιστορία και την οικονομία του τόπου.
«Στο συμπόσιο θα γίνει αναφορά κυρίως στο “Μέλωμα του Χριστού”, γιατί η ιδέα είναι να προβληθεί το μέλι της περιοχής μας», αναφέρει ο κ. Ζυγούρης. Το έθιμο τελείται κάθε παραμονή Χριστουγέννων και, σύμφωνα με την παράδοση, οι οικογένειες συγκεντρώνονται γύρω από το τραπέζι, όπου ο πρεσβύτερος κόβει το Χριστόψωμο, αφιερώνοντας το πρώτο κομμάτι στον Χριστό.
Το τελετουργικό συνοδεύεται από μέλι και καρύδια που μένουν όλη νύχτα στο τραπέζι «για να έρθει ο Χριστός να φάει». Η παράδοση αυτή συνδέεται στενά με τη μελισσοκομία, βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας. Από το 2000, το έθιμο βγήκε από τα σπίτια στην πλατεία, όταν η Πολιτιστική Εταιρεία παρασκεύασε το μεγαλύτερο Χριστόψωμο της Ελλάδας, βάρους 400 κιλών. «Το 2027 μπορεί να το ξεπεράσουμε», σημειώνει ο κ. Ζυγούρης.
Ο Κούτσμανος και η μυστική εκπαίδευση των νέων
Παράλληλα, η Αρναία κρατά ζωντανά και τα πασχαλινά της έθιμα: τον Κούτσμανο, τη Σουσαρίτσα, το Καντάρι και την Κούνια. Ο Κούτσμανος, όπως εξηγεί ο κ. Ζυγούρης, έχει έντονο πατριωτικό χαρακτήρα και γεννήθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. «Οι Αρναιώτες σκέφτηκαν ένα τέχνασμα για να εκπαιδεύουν τους νέους στο σημάδι και στο τουφέκι. Έστηναν κόκκινα αυγά στα δέντρα και οι νέοι τα σημάδευαν», αναφέρει.
Το έθιμο αναβιώνει κάθε Τρίτη του Πάσχα, με συμμετέχοντες ντυμένους με φορεσιές Μακεδονομάχων να ανεβαίνουν έφιπποι στον Προφήτη Ηλία. «Προσωπικά, αυτό το έθιμο ξεχωρίζω περισσότερο, γιατί έχει βαθιά πατριωτικό χαρακτήρα», σημειώνει.
Η Σουσαρίτσα, το Καντάρι και τα έθιμα του γέλιου
Η Σουσαρίτσα είναι παιδικό πασχαλινό έθιμο όπου τα παιδιά κυλούν αυγά στο γρασίδι, προσπαθώντας να τα στείλουν όσο πιο μακριά γίνεται χωρίς να σπάσουν. «Υπήρξαν και παιδιά που προσπάθησαν να κερδίσουν με ξύλινα αυγά», διηγείται ο κ. Ζυγούρης με χιούμορ.
Από τα πιο διασκεδαστικά έθιμα θεωρείται το Καντάρι, που πραγματοποιείται τη δεύτερη μέρα του Πάσχα μαζί με την Κούνια. Οι κάτοικοι ζυγίζονται δημόσια για να φανεί ποιος τήρησε τη νηστεία. «Βρίσκουμε πολλούς ψεύτες», λέει αστειευόμενος ο κ. Ζυγούρης, προσθέτοντας ότι «στον πιο αδύνατο δίνουμε τη μεγαλύτερη κατσαρόλα, για να καρδαμώσει».
Την ίδια ημέρα στήνεται και η παραδοσιακή Κούνια, στολισμένη με λουλούδια και υφαντά, όπου κάθονται οι νέες κοπέλες για να τις δουν τα παλικάρια, συνεχίζοντας ένα έθιμο που συνδυάζει ευλάβεια και χιούμορ.
Η συνέχεια της παράδοσης
Η Πολιτιστική και Μορφωτική Εταιρεία Αρναίας ιδρύθηκε το 1975 και, όπως τονίζει ο πρόεδρός της, δεν έχει αφήσει καμία χρονιά χωρίς την αναβίωση των εθίμων, ακόμη και υπό δύσκολες συνθήκες. Ο ίδιος συμμετέχει στον Κούτσμανο από παιδί και σήμερα συνεχίζουν οι γιοι του. «Λαός που ξεχνά την ιστορία του παύει να υπάρχει. Και εμείς εδώ στην Αρναία παλεύουμε να μη χαθεί τίποτα», υπογραμμίζει.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
