Οι υποδομές αναδεικνύονται τα τελευταία χρόνια σε κρίσιμο οικονομικό μηχανισμό διαχείρισης κινδύνου, πέρα από τον παραδοσιακό τους ρόλο ως μοχλού ανάπτυξης. Η κλιματική αστάθεια, η ενεργειακή αβεβαιότητα και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού μετατρέπουν τις δημόσιες επενδύσεις σε ζήτημα ανθεκτικότητας της οικονομίας και όχι απλώς μεγέθυνσης.
Η συζήτηση πλέον μετατοπίζεται από το πλήθος των έργων που υλοποιούνται, στο κατά πόσο οι υποδομές μπορούν να μειώσουν μελλοντικά κόστη, να προστατεύσουν αξίες και να στηρίξουν ένα σταθερό επενδυτικό περιβάλλον. Οι υποδομές δεν είναι απλώς κατασκευές που εξυπηρετούν την ανάπτυξη, αλλά κρίσιμος μηχανισμός προστασίας της κοινωνίας και της οικονομίας απέναντι σε πολλαπλές κρίσεις.
Η αξιολόγηση των δημόσιων επενδύσεων δεν περιορίζεται πλέον στην ταχύτητα υλοποίησης, αλλά στην ικανότητά τους να απορροφούν κραδασμούς και να μειώνουν το κόστος της επόμενης κρίσης. Στην Ελλάδα, η κλιματική διάσταση γίνεται όλο και πιο εμφανής. Η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) έχει επισημάνει ότι χωρίς έγκαιρη προσαρμογή, το συνολικό κόστος για την οικονομία θα μπορούσε να υπερβεί τα 200 δισ. ευρώ έως το 2100.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι πλημμύρες στη Θεσσαλία, ανέδειξαν ότι η έλλειψη ανθεκτικών υποδομών συνεπάγεται μετρήσιμες οικονομικές και κοινωνικές απώλειες, με άμεσες επιπτώσεις στην παραγωγή, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή. Σε αυτό το περιβάλλον, οι υποδομές επαναπροσδιορίζονται ως σύστημα πρόληψης και άμυνας που μειώνει κινδύνους και επιτρέπει στην οικονομία να συνεχίζει να λειτουργεί υπό πίεση.
Όπως έχει επισημάνει ο πρόεδρος του ΤΜΕΔΕ, Κωνσταντίνος Μακέδος, «οι υποδομές δεν είναι μόνο 'έργα'. Είναι μηχανισμός προστασίας και ανθεκτικότητας [...] που θωρακίζουν τη χώρα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της». Ο διεθνής διάλογος επιβεβαιώνει αυτή τη μετατόπιση. Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ «Infrastructure for a Climate-Resilient Future» (2024), η ανθεκτικότητα πρέπει να ενσωματώνεται σε όλο τον κύκλο ζωής των έργων, από τον σχεδιασμό έως τη συντήρηση.
Υποδομές και αγορά ακινήτων
Η σχέση υποδομών και αγοράς ακινήτων γίνεται ολοένα πιο στενή. Η αξία ενός ακινήτου δεν καθορίζεται μόνο από τα χαρακτηριστικά του, αλλά και από τις υποδομές που το περιβάλλουν: μεταφορές, δίκτυα, ασφάλεια και ανθεκτικότητα. Έρευνες, όπως η «Transport Infrastructure and House Prices: Evidence from OECD Countries», δείχνουν ότι οι επενδύσεις σε μεταφορικές υποδομές ενισχύουν τις τιμές κατοικιών, μέσω αύξησης της οικονομικής δραστηριότητας και μείωσης του κόστους μετακίνησης.
Μελέτη των Enrico Moretti και Harrison Wheeler καταγράφει ότι η κατασκευή ηχοπετασμάτων σε αυτοκινητόδρομους οδηγεί σε αύξηση αξίας έως 6,8% για κατοικίες σε απόσταση 100 μέτρων, αποδεικνύοντας πως η σωστή τεχνική σχεδίαση μπορεί να μεταφραστεί σε πραγματική οικονομική αξία. Στην Αθήνα, η εγγύτητα σε μετρό, τραμ και συγκοινωνιακούς κόμβους συνδέεται με υψηλότερες τιμές πώλησης και ενοικίασης, ενώ υποδομές με αρνητικές εξωτερικότητες έχουν αντίθετο αποτέλεσμα.
Η κλιματική διάσταση και η τεχνολογία
Η κλιματική διάσταση επηρεάζει πλέον και την αποτίμηση της ακίνητης περιουσίας. Μελέτες, όπως η «Is Flood Risk Capitalised into Property Values?» (Beltrán et al.), δείχνουν ότι ο κίνδυνος πλημμύρας ενσωματώνεται στις αξίες ακινήτων, ενώ έργα αντιπλημμυρικής θωράκισης λειτουργούν ως έμμεσο ασφάλιστρο για την περιουσία.
Καθοριστικό ρόλο παίζει η τεχνολογία. Η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη και η ανάλυση μεγάλων δεδομένων επιτρέπουν καλύτερη παρακολούθηση, έγκαιρη συντήρηση και αποτίμηση κινδύνων. Όπως τονίζει ο Κωνσταντίνος Μακέδος, η συζήτηση για τις υποδομές πρέπει να εστιάζει στον τρόπο σχεδιασμού, λειτουργίας και συντήρησης, ώστε να αποτελούν εργαλείο πρόληψης και όχι απλή δαπάνη.
Η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται μόνο με μεγάλα έργα, αλλά και με μικρότερα, τοπικά, που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και μειώνουν τον κίνδυνο σε πραγματικό χρόνο. Η συντήρηση και αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών αποδεικνύεται συχνά πιο κρίσιμη από τη δημιουργία νέων.
Το ζητούμενο είναι η μετάβαση από τη διαπίστωση στη δράση, από την αποσπασματική αντιμετώπιση στην προληπτική στρατηγική. Οι υποδομές αποτελούν πλέον θεμέλιο ασφάλειας, βιωσιμότητας και οικονομικής ισχύος, καθοριστικό παράγοντα για την ανθεκτικότητα της χώρας και την αξία του χώρου όπου ζούμε και επενδύουμε.
Πηγή φωτογραφίας: ΑΠΕ/ΜΠΕ
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
