Σημαντικά ευρήματα μη συμμόρφωσης αποκάλυψαν οι προενταξιακοί επιτόπιοι έλεγχοι που διενεργήθηκαν σε παραγωγούς οι οποίοι είχαν υποβάλει αίτηση για ένταξη στις δράσεις βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας. Τα αποτελέσματα οδήγησαν στην ακύρωση των σχετικών προγραμμάτων, συνολικού ύψους 134 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των βιολογικών παραγωγών υπερτριπλασιάστηκε, από 34.000 το 2020 σε 119.000 το 2024, σημειώνοντας αύξηση 250%. Την περίοδο 2017-2024 καταβλήθηκαν ενισχύσεις ύψους 1,265 δισ. ευρώ για την εφαρμογή βιολογικών μεθόδων παραγωγής.
Η ζήτηση για τις νέες δράσεις βιολογικής παραγωγής ήταν εξαιρετικά υψηλή, υπερκαλύπτοντας κατά πολύ τους διαθέσιμους πόρους. Στη γεωργία, με προϋπολογισμό 172 εκατ. ευρώ, οι αιτήσεις ανήλθαν σε 398 εκατ. ευρώ, ενώ στη βιολογική μελισσοκομία και κτηνοτροφία η υπερκάλυψη έφτασε το 874% και 118% αντίστοιχα.
Ευρήματα από τους ελέγχους
Για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκαν προενταξιακοί επιτόπιοι έλεγχοι σε 737 παραγωγούς —380 στη μελισσοκομία και 357 στην κτηνοτροφία— με στόχο τη διασφάλιση της αξιοπιστίας του συστήματος. Τα αποτελέσματα ήταν ανησυχητικά: στο 35% των περιπτώσεων εντοπίστηκαν ευρήματα μη συμμόρφωσης, ενώ το 20,5% των παραγωγών αποχώρησε οικειοθελώς μετά την ανακοίνωση των ελέγχων.
Στη μελισσοκομία, από τους 380 ελέγχους, το 27% εμφάνισε ευρήματα και το 16% αποχώρησε, ενώ στην κτηνοτροφία τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 44% και 25%. Συνολικά, ποσοστό 55,5% είτε αποχώρησε είτε παρουσίασε αποκλίσεις.
Ενδεικτικά, σε ελέγχους βιολογικής μελισσοκομίας εντοπίστηκαν περιπτώσεις όπου είχαν δηλωθεί 205 κυψέλες και βρέθηκαν 34, ή δηλώθηκαν 130 και βρέθηκαν μόλις 3. Στη βιολογική κτηνοτροφία, σε μία περίπτωση δηλώθηκαν 446 αίγες και βρέθηκαν 164, ενώ σε άλλη δηλώθηκαν 22 βοοειδή και βρέθηκαν 9.
Παρατυπίες και κυρώσεις σε φορείς πιστοποίησης
Παράλληλα, ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ έλεγξε και τους 16 εγκεκριμένους Οργανισμούς Ελέγχου και Πιστοποίησης βιολογικής παραγωγής. Οι έλεγχοι οδήγησαν σε επιβολή 8 χρηματικών προστίμων σε 6 φορείς και εξάμηνη αναστολή έγκρισης σε 3. Επιπλέον, το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης είχε προχωρήσει σε αναστολή διαπίστευσης 2 φορέων πιστοποίησης.
Ανησυχία προκαλούν και τα στοιχεία για την ένταση των ελέγχων από τους ίδιους ελεγκτές, καθώς καταγράφηκαν περιπτώσεις με έως και 15 επιτόπιους ελέγχους ημερησίως, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για την πληρότητα και την αξιοπιστία των διαδικασιών.
Ακυρώσεις προγραμμάτων και νέο πλαίσιο ελέγχων
Με βάση τα ευρήματα, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε την ακύρωση των δράσεων βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας και το «πάγωμα» νέων δράσεων βιολογικής παραγωγής στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2021-2027. Προωθείται παράλληλα η αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου και η δημιουργία νέου συστήματος ελέγχων, με βάση τις προτάσεις της Task Force για τη βιολογική παραγωγή.
Το ΥΠΑΑΤ έχει ήδη ενημερώσει τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG AGRI) και βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία μαζί της για τις απαραίτητες ενέργειες.
Όπως δήλωσε ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και πρόεδρος της Task Force, Σπύρος Πρωτοψάλτης, «Η βιολογική παραγωγή είναι στρατηγική προτεραιότητα για την ελληνική γεωργία, αλλά με την προϋπόθεση να είναι πραγματικά – και όχι στα χαρτιά – βιολογική». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι στόχος είναι η προστασία των έντιμων παραγωγών και των καταναλωτών μέσω αυστηρότερων ελέγχων, καλύτερης ιχνηλασιμότητας και αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news