Τις μεγάλες αλλαγές που έρχονται στον χώρο των άμεσων πληρωμών στην Ελλάδα και την Ευρώπη, από τη διασύνδεση του IRIS με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά συστήματα μέχρι το ψηφιακό ευρώ και την έλευση των stablecoins, περιγράφει σε συνέντευξη - podcast στο Business Daily η διευθύνουσα σύμβουλος της ΔΙΑΣ Διατραπεζικά Συστήματα, Σταυρούλα Καμπουρίδου.
Η επικεφαλής του εθνικού φορέα εκκαθάρισης διατραπεζικών πληρωμών τονίζει στη συνέντευξή της ότι οι άμεσες πληρωμές έχουν ήδη μεταβάλει τον τρόπο λειτουργίας των οικονομιών, ενώ εκτίμησε ότι η επόμενη μεγάλη μάχη θα δοθεί τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και απέναντι σε νέους διεθνείς παίκτες που αλλάζουν τα δεδομένα στις ψηφιακές συναλλαγές.
«Το IRIS έφτασε τα 4,6 εκατ. χρήστες χωρίς να είναι υποχρεωτικό»
Η κ. Καμπουρίδου υπογράμμισε την εντυπωσιακή την πορεία του IRIS, σημειώνοντας ότι η διάδοσή του στηρίχθηκε κυρίως στην χρησιμότητα του προϊόντος, το οποίο «αγκάλιασαν» οι πολίτες και όχι σε κανονιστικές παρεμβάσεις.
«Αυτή τη στιγμή το IRIS έχει 4,6 εκατομμύρια χρήστες. Σχεδόν η μισή Ελλάδα. Και συνεχίζει να μεγαλώνει κατά περίπου 2.000 χρήστες την ημέρα. Το σημαντικό είναι ότι η χρήση του στις μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών δεν ήταν ποτέ υποχρεωτική. Ο κόσμος το υιοθέτησε επειδή κατάλαβε την αξία του, κατάλαβε τη χρησιμότητά του και το εμπιστεύτηκε. Έγινε κυρίως μέσα από το network effect, από στόμα σε στόμα».
Ώθηση στο ΑΕΠ από τις άμεσες πληρωμές
Όπως εξηγεί, η ανάπτυξη των άμεσων πληρωμών δεν αποτελεί μόνο τεχνολογική εξέλιξη αλλά και οικονομικό εργαλείο.
«Υπάρχει πλέον μελέτη σε ευρωπαϊκό επίπεδο που δείχνει ότι η αύξηση των άμεσων πληρωμών από το 2018 έως το 2025 αύξησε το ΑΕΠ κατά περίπου 1%. Αυτό συμβαίνει γιατί αυξάνεται η ταχύτητα κυκλοφορίας του χρήματος.
Όταν κάποιος πληρώνεται άμεσα, μπορεί και ο ίδιος να πληρώσει άμεσα τις υποχρεώσεις του. Τα χρήματα κινούνται ταχύτερα μέσα στην οικονομία και αυτό δημιουργεί πρόσθετη οικονομική δραστηριότητα».
Οι τράπεζες πρέπει να επιβραβεύουν το IRIS
Παρά τη δυναμική που έχει αναπτύξει το IRIS στις μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών και επαγγελματιών, η κ. Καμπουρίδου θεωρεί ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά εμπόδια για τη διείσδυσή του στο φυσικό εμπόριο.
Από αυτά ξεχωρίζει την εμπειρία χρήστη, που δεν είναι τόσο φιλική σήμερα για συναλλαγές στο κατάστημα, αλλά και τη μη υποστήριξή του από τα προγράμματα επιβράβευσης των τραπεζών.
«Όταν πληρώνω στο σούπερ μάρκετ με τη χρεωστική μου κάρτα μέσω του κινητού μου, παίρνω loyalty πόντους. Όταν πληρώνω με το ίδιο ακριβώς mobile banking app, από την ίδια ακριβώς τράπεζα, χρησιμοποιώντας IRIS για το ίδιο καλάθι αγορών, δεν παίρνω τίποτα. Αυτό δημιουργεί ένα αντικίνητρο για τον καταναλωτή».
Η ίδια εμφανίστηκε μάλιστα προβληματισμένη από το γεγονός ότι οι τράπεζες δεν αξιοποιούν περισσότερο το συγκεκριμένο εργαλείο, παρά το ότι οικονομικά φαίνεται να έχουν όφελος από την ανάπτυξή του.
«Η αλήθεια είναι ότι είναι και δική μου απορία. Από τη στιγμή που στο IRIS υπάρχουν λιγότεροι μεσάζοντες και τα έσοδα που μένουν τελικά στις τράπεζες είναι περισσότερα από ό,τι σε μια συναλλαγή με κάρτα, πραγματικά δεν μπορώ να καταλάβω γιατί να μην το προωθούν μέσα από τα προγράμματα loyalty. Δεν λέω να δώσουν περισσότερα χρήματα. Λέω να αντιμετωπίζεται ισότιμα με τις κάρτες».
Κατά την άποψή της, η ανάπτυξη του IRIS στο φυσικό εμπόριο απαιτεί τρεις βασικές παρεμβάσεις: καλύτερη εμπειρία χρήσης, ένταξη στα προγράμματα επιβράβευσης και ουσιαστική ενημέρωση των καταναλωτών.
«Το οικοσύστημα δούλεψε πάρα πολύ σκληρά για να δημιουργηθεί η δυνατότητα πληρωμών με IRIS στο φυσικό σημείο. Όμως δεν έγινε καμία ουσιαστική καμπάνια ενημέρωσης. Σε πολλά καταστήματα εξακολουθώ να είμαι η πρώτη που ζητά να πληρώσει με IRIS και χρειάζεται να εξηγήσω στον ταμία πώς λειτουργεί. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μπροστά μας».
H διευθύνουσα σύμβουλος της ΔΙΑΣ Διατραπεζικά Συστήματα A.E., Σταυρούλα Καμπουρίδου
Το επόμενο βήμα: Ένα ευρωπαϊκό IRIS
Η σημαντικότερη εξέλιξη που βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο των σχεδιασμών της ΔΙΑΣ είναι η διασύνδεση του ελληνικού IRIS με αντίστοιχα συστήματα πληρωμών άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
«Αυτό που δουλεύουμε αυτή τη στιγμή είναι το Project EuroPA. Στόχος είναι να συνδεθούν μεταξύ τους τα ευρωπαϊκά σχήματα άμεσων πληρωμών. Θέλουμε η Ελλάδα να συνδεθεί με την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και τις υπόλοιπες χώρες που συμμετέχουν, έτσι ώστε όπως σήμερα στέλνω 50 ευρώ σε έναν φίλο μου στην Ελλάδα μέσω IRIS, να μπορώ να στείλω με τον ίδιο ακριβώς τρόπο χρήματα και σε έναν φίλο μου στη Μαδρίτη ή στη Ρώμη», σημειώνει η κ. Καμπουρίδου.
Όπως σημειώνει η εμπειρία για τον χρήστη θα παραμείνει πρακτικά ίδια.
«Δεν θα χρειαστεί να αλλάξει τίποτα στις εφαρμογές των τραπεζών. Ο χρήστης θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί το mobile banking app που χρησιμοποιεί σήμερα. Απλώς αντί να στέλνει χρήματα σε ένα ελληνικό κινητό, θα μπορεί να τα στέλνει και σε ένα ισπανικό ή ιταλικό».
Η ελληνική απάντηση στην πίεση της Revolut
Σύμφωνα με την κ. Καμπουρίδου, η ευρωπαϊκή επέκταση του IRIS έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες τα τελευταία χρόνια βλέπουν ψηφιακές τράπεζες όπως τη Revolut να ενισχύουν συνεχώς τη θέση τους στην ελληνική αγορά.
«Θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικό να ακολουθήσουν όλες οι ελληνικές τράπεζες γιατί είναι το μόνο προϊόν που τις κάνει ανταγωνιστικές απέναντι στη Revolut όσον αφορά τις μεταφορές χρημάτων.
Σήμερα κάποιος που έχει Revolut στην Ελλάδα μπορεί εύκολα να στείλει χρήματα σε κάποιον που έχει Revolut στην Ισπανία. Με το Project EuroPA θα μπορείς να κάνεις το ίδιο μέσω IRIS, διατραπεζικά, χωρίς να χρειάζεται ο αποστολέας και ο παραλήπτης να βρίσκονται στην ίδια τράπεζα».
Όπως σημείωσε, το πλεονέκτημα του μοντέλου είναι ακριβώς ότι λειτουργεί σε διατραπεζική βάση.
«Είναι μια λειτουργικότητα αντίστοιχη με αυτή που προσφέρει η Revolut, αλλά χωρίς να είσαι υποχρεωμένος να ανήκεις στο ίδιο τραπεζικό οικοσύστημα. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τις ελληνικές τράπεζες».
Το ψηφιακό ευρώ δεν έρχεται να αντικαταστήσει τις τράπεζες
Σε ότι αφορά το ψηφιακό ευρώ, ένα έργο που βρίσκεται υπό ανάπτυξη από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η κ. Καμπουρίδου εκτίμησε ότι υπάρχει αρκετή παρανόηση γύρω από τον πραγματικό ρόλο του.
«Το ψηφιακό ευρώ θα είναι ένα συμπληρωματικό μέσο πληρωμής. Δεν έρχεται να αντικαταστήσει τα υφιστάμενα συστήματα πληρωμών ούτε να αντικαταστήσει τις τράπεζες. Ουσιαστικά μιλάμε για μια ψηφιακή αποτύπωση των μετρητών μέσα στο ψηφιακό περιβάλλον».
Όπως εξήγησε, η βασική διαφορά σε σχέση με τις σημερινές ηλεκτρονικές καταθέσεις είναι ότι τα ψηφιακά ευρώ θα αποτελούν άμεση υποχρέωση της ΕΚΤ.
«Δεν θα βρίσκονται στα βιβλία των τραπεζών αλλά στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η μετακίνηση των χρημάτων δεν θα γίνεται μέσω των εθνικών συστημάτων πληρωμών αλλά κεντρικά από το ευρωσύστημα».
Παράλληλα, εκτίμησε ότι η ολοκλήρωση του ψηφιακού ευρώ απαιτεί κάποια χρόνια.
«Αυτή τη στιγμή η συζήτηση αφορά κυρίως το 2029 και μετά. Έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας».
«Οι μηχανές θα πληρώνουν μηχανές»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η τοποθέτηση της επικεφαλής της ΔΙΑΣ αναφορικά με το μέλλον των ψηφιακών πληρωμών και τον ρόλο που θα παίξουν η τεχνητή νοημοσύνη και τα νέα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.
«Πηγαίνουμε σε έναν κόσμο όπου όλο και περισσότερες διαδικασίες θα αυτοματοποιούνται. Οι πλατφόρμες θα κάνουν συναλλαγές μεταξύ τους, οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης θα εκτελούν ενέργειες για λογαριασμό μας και σε πολλές περιπτώσεις οι μηχανές θα πληρώνουν μηχανές.
Για να λειτουργήσει αυτό το μοντέλο χρειάζονται ψηφιακά μέσα πληρωμών που να είναι άμεσα, γρήγορα και με πολύ χαμηλό κόστος».
Σε αυτό το πλαίσιο θεωρεί ότι τα stablecoins αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
«Είναι πάρα πολύ σημαντικό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν πλέον στη δημιουργία ενός σαφούς κανονιστικού πλαισίου για τα stablecoins. Αυτό σημαίνει ότι τα εντάσσουν ουσιαστικά μέσα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και δείχνουν ότι πιστεύουν πολύ σε αυτά».
«Πιστεύω ότι τα stablecoins είναι αυτά που τελικά θα επικρατήσουν»
Αναφορικά με τις επερχόμενες αλλαγές και πώς θα διαμορφωθεί το τοπίο των πληρωμών σε ορίζοντα 2-3 ετών η κ. Καμπουρίδου αναφέρεται στα επόμενα βήματα του IRIS και το χρονοδιάγραμμα του ψηφιακό ευρώ ενώ διατυπώνει την πρόβλεψη ότι τα stablecoins είναι αυτά που θα ξεχωρίσουν.
«Προσωπικά πιστεύω ότι τα stablecoins είναι αυτά που τελικά θα επικρατήσουν. Θεωρώ ότι η αγορά είναι αυτή που φέρνει την καινοτομία.
Οι ιδιωτικές πρωτοβουλίες είναι συνήθως αυτές που αναπτύσσουν τις πιο αποτελεσματικές λύσεις και δημιουργούν νέα προϊόντα που ανταποκρίνονται γρηγορότερα στις ανάγκες της οικονομίας».
«Το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες καθορίζουν σήμερα τους κανόνες λειτουργίας και εποπτείας των stablecoins δείχνει ότι θέλουν το δολάριο να κυριαρχήσει και στον ψηφιακό κόσμο. Την ίδια στιγμή η Ευρώπη προχωρά τόσο με το ψηφιακό ευρώ όσο και με πρωτοβουλίες για ευρωπαϊκά stablecoins.
Τα επόμενα δύο με τρία χρόνια θα είναι εξαιρετικά κρίσιμα για το πώς θα διαμορφωθεί το νέο οικοσύστημα των πληρωμών», υπογραμμίζει.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
