Εγκρίθηκε το νέο Σχέδιο Δράσης για επιδοτήσεις, μεγάλες αλλαγές σε ελέγχους

Η έγκριση του ελληνικού Σχεδίου Δράσης για τη μεταρρύθμιση του συστήματος αγροτικών επιδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που ανακοινώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, σηματοδοτεί σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση και στους ελέγχους των ενισχύσεων για το 2025 και το 2026.

Με την υιοθέτηση του νέου σχεδίου, διασφαλίζεται η άμεση καταβολή της προκαταβολής (70%) της βασικής ενίσχυσης του 2025, ενώ προωθείται και η πληρωμή ενισχύσεων από τον Πυλώνα Ι και ΙΙ της ΚΑΠ, καθώς και από μικρότερα προγράμματα που είχαν καθυστερήσει λόγω προβλημάτων στον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Σύμφωνα με το εγκεκριμένο σχέδιο, η Ελλάδα αποκτά ένα αξιόπιστο και διαφανές σύστημα διαχείρισης και ελέγχου αγροτικών επιδοτήσεων, πλήρως εναρμονισμένο με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Αυτό αναμένεται να αποτρέψει μελλοντικές εμπλοκές σε πληρωμές και την επιβολή προστίμων στη χώρα.

Επιπλέον, τίθεται τέλος στα φαινόμενα αδικίας και «πανωγραφών» στη διανομή των επιδοτήσεων. Οι ενισχύσεις θα κατανέμονται βάσει αντικειμενικών και αδιάβλητων στοιχείων για κάθε αγρότη και κτηνοτρόφο, ενισχύοντας τη θέση όσων λειτουργούν με διαφάνεια και νομιμότητα.

Ακόμη, διασφαλίζεται ότι δεν θα χαθεί κανένα ευρώ από τα κοινοτικά κονδύλια που δικαιούται η χώρα. Σε περιπτώσεις όπου κατανεμηθούν λιγότερα χρήματα, θα υπάρξει «δεύτερη κατανομή» μέσω βασικής ή συνδεδεμένης ενίσχυσης, οικολογικών σχημάτων ή άλλων επιλογών, ώστε οι δικαιούχοι να λάβουν συνολικά υψηλότερες επιδοτήσεις σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Το νέο Σχέδιο Δράσης, σε συνδυασμό με τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, προσδιορίζει τις προδιαγραφές του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου για το 2026, ενώ για το 2025 προβλέπεται η εφαρμογή ενός υβριδικού μεταβατικού συστήματος.

Το μεταβατικό σύστημα πληρωμών και ελέγχων για το 2025

Για το 2025, το μεταβατικό σύστημα εισάγει σημαντικές αλλαγές:

Πρώτον, καθίσταται υποχρεωτική η δήλωση του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) για όλα τα αγροτεμάχια, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις πολυϊδιοκτησίας έως 20 στρέμματα γίνεται αποδεκτός ο Κωδικός Αριθμός Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ).

Σε περιπτώσεις που διαπιστωθούν αναντιστοιχίες μέσω ελέγχων, κυρίως σε Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, οι αγρότες θα ειδοποιούνται μέσω του συστήματος AGRI SNAP για διορθώσεις. Μέσω ενστάσεων μπορούν να επανεξετάσουν τα στοιχεία τους, με στόχο την πληρωμή μόνο των επιλέξιμων αγροτεμαχίων.

Για λανθασμένες δηλώσεις ΚΑΕΚ, που οδήγησαν σε αποκλεισμό από την προκαταβολή, προβλέπεται δυνατότητα διόρθωσης μέσω ενστάσεων και επανεξέτασης της επιλεξιμότητας.

Ο υπολογισμός του ζωικού κεφαλαίου βασίζεται πλέον σε τιμολόγια πώλησης γάλακτος, κρέατος και αγορών ζωοτροφών, με στοιχεία από ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, MYDATA και Δηλώσεις Ε3. Εφαρμόζεται ειδική μεθοδολογία, λαμβάνοντας υπόψη ελάχιστες αναλογίες παραγωγής και επίσημα δεδομένα σφαγών, ώστε να τεκμηριώνεται ο αριθμός των ζώων.

Για τους βοσκοτόπους, η διαδικασία κατανομής επιλέξιμης γης έχει αναθεωρηθεί. Η ενίσχυση δίνεται όπου πραγματικά βόσκουν τα ζώα και παράγεται προϊόν. Οι δημόσιοι βοσκότοποι κατανέμονται στον νομό της κτηνοτροφικής εγκατάστασης ή σε όμορο νομό, ενώ για ιδιωτικούς βοσκότοπους απαιτείται ελάχιστη βοσκοφόρτωση 0,2 MMZ/ha.

Σε περιπτώσεις ανεπαρκών βοσκοτόπων, που οδηγούν σε μειωμένη επιδότηση, ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα προχωρήσει σε συμπληρωματική κατανομή βάσει τιμολογίων, ώστε να αποκατασταθούν αδικίες στις πληρωμές.

Τέλος, προβλέπεται δικαίωμα ένστασης για αγρότες και κτηνοτρόφους, με συγκεκριμένη διαδικασία που θα ανακοινωθεί από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Το νέο σύστημα πληρωμών και ελέγχων για το 2026

Το 2026 εισάγεται ένα πλήρως ψηφιακό και διαφανές σύστημα:

Καταρτίζεται νέος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης της χώρας, με δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης και «έξυπνα» εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, που θα διαχωρίζει με σαφήνεια τις επιλέξιμες εκτάσεις και θα ανανεώνεται συστηματικά.

Θα δημιουργηθεί ενιαία ψηφιακή βάση δεδομένων για την καταγραφή και παρακολούθηση κάθε αιγοπροβάτου, με ηλεκτρονικό βώλο και άμεση σύνδεση με το ΟΣΔΕ.

Οι έλεγχοι θα εντατικοποιηθούν και θα γίνονται με εργαλεία ανάλυσης κινδύνου, αξιοποιώντας εθνικές βάσεις δεδομένων παραγωγής, φορολογίας και κτηματολογίου. Επιτόπιοι έλεγχοι θα διενεργούνται με σαφώς καθορισμένα πρωτόκολλα, περιορίζοντας τη διακριτική ευχέρεια και ενισχύοντας τη διαφάνεια.

Τέλος, θα πραγματοποιούνται διασταυρωτικοί έλεγχοι του ιδιοκτησιακού καθεστώτος με τα στοιχεία του Εθνικού Κτηματολογίου και του Μητρώου Ιδιοκτησίας Ακινήτων της ΑΑΔΕ, διασφαλίζοντας πλήρη έλεγχο στις δηλώσεις των δικαιούχων.