Αναθεώρηση Συντάγματος: Στο επίκεντρο σήμερα οι αλλαγές στη Δικαιοσύνη

Οι σχέσεις εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας, το φαινόμενο της «περιστρεφόμενης πόρτας» που οδηγεί δικαστικούς λειτουργούς στην πολιτική, καθώς και η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, βρίσκονται στο επίκεντρο της σημερινής συζήτησης της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος για τα άρθρα 89 και 90.

Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του άρθρου 89, που αφορά τα δικαστικά ασυμβίβαστα, προβλέπει δύο βασικές αλλαγές. Πρώτον, επιτρέπεται η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, όπως ορίζει ο νόμος. 

Δεύτερον, δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην κυβέρνηση ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τουλάχιστον τρία χρόνια μετά την αφυπηρέτησή τους.

Όσον αφορά την πρόταση για την αναθεώρηση του άρθρου 90, παράγραφος 5, προβλέπεται ότι για τις προαγωγές στις θέσεις των ανώτατων δικαστών θα αποφασίζει ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση. Η επιλογή θα γίνεται από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση, που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

Σύμφωνα με το ισχύον Σύνταγμα, οι προαγωγές στις θέσεις του προέδρου και αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου πραγματοποιούνται με προεδρικό διάταγμα, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου. 

Αν και η σημερινή κυβέρνηση εισήγαγε ενδιάμεσο στάδιο, δίνοντας στο δικαστικό σώμα τη δυνατότητα να εκφράζει γνώμη μέσω μυστικής ψηφοφορίας, τον τελικό λόγο εξακολουθεί να έχει η κυβέρνηση, σύμφωνα με το άρθρο 90.

Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας μεταφέρει αυτήν την αρμοδιότητα στη Βουλή, στηριζόμενη σε κατάλογο δικαστών που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

 Παράλληλα, επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής, καθώς αναφέρεται γενικά στις προαγωγές «ανωτάτων δικαστών» και όχι αποκλειστικά στην επιλογή των ηγεσιών των ανωτάτων δικαστηρίων.

Ωστόσο, υπάρχουν και ενστάσεις: εάν η διάταξη αλλάξει σύμφωνα με την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, η αρμοδιότητα φαίνεται να μεταφέρεται απλώς από την κυβέρνηση στην κοινοβουλευτική πλειοψηφία, γεγονός που ενδέχεται να μην εξασφαλίζει πλήρη αποσύνδεση από την πολιτική εξουσία.