Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αποτελεί ισχυρό εργαλείο που διευκολύνει και επιταχύνει τις επιστημονικές διαδικασίες, χωρίς ωστόσο να μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα και φαντασία. Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα της εναρκτήριας εκδήλωσης του Aristotle Innovation Forum, που διοργάνωσε το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ).
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με τη μορφή ανοιχτής συνεδρίασης της Συγκλήτου και φιλοξένησε τέσσερις προσωπικότητες διεθνούς κύρους: τον συνιδρυτή και πρόεδρο της Regeneron Pharmaceuticals, Γιώργο Γιανκόπουλο, τον πρόεδρο των εταιριών Biogen, Exelixis και Regulus Therapeutics, Στέλιο Παπαδόπουλο, τον πρώην πρόεδρο των National Institutes of Health των ΗΠΑ και ομότιμο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς, Ελία Ζερχούνι, καθώς και τον καθηγητή Πολιτικής Υγείας στη London School of Economics and Political Science, Ηλία Μόσιαλο.
Η ΤΝ ως εργαλείο και όχι αντικατάσταση
Ο κ. Παπαδόπουλος υπογράμμισε ότι η κοινωνία δεν έχει άλλη επιλογή παρά να αγκαλιάσει την ΤΝ, με σαφή επίγνωση των δυνατοτήτων και των ορίων της. Όπως ανέφερε, οι μεγάλες ανακαλύψεις στη φαρμακολογία δεν προέρχονται από την ΤΝ, η οποία όμως μπορεί να καταστήσει τη διαδικασία πιο αποδοτική.
«Τίποτα δεν θα αντικαταστήσει τον καινοτόμο με φαντασία επιστήμονα», τόνισε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η ΤΝ μπορεί να επιταχύνει διαδικασίες όπως η περίληψη συμβολαίων. Επεσήμανε, ωστόσο, ότι η αποτελεσματικότητα των μοντέλων εξαρτάται από την ποιότητα των δεδομένων που τους παρέχονται, τα οποία συχνά είναι ελλιπή ή ανακριβή.
Με χιουμοριστική διάθεση παρομοίασε την ΤΝ με ένα «έξυπνο παιδί γυμνασίου λίγο τεμπέλικο», επισημαίνοντας ότι «δεν είναι εγκυκλοπαίδεια».
Η ανθρώπινη δημιουργικότητα στο επίκεντρο
Από την πλευρά του, ο κ. Γιανκόπουλος ανέφερε ότι η ΤΝ μπορεί να βελτιώσει την αποδοτικότητα και την ανάλυση δεδομένων, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δημιουργικότητα και τη σύλληψη νέων ιδεών. «Δεν μπορεί να θεραπεύσει τον καρκίνο, δεν έχει πληροφορίες, δεν ξέρουμε τι τον προκαλεί, το AI εκπαιδεύεται σε αυτά που γνωρίζουμε εμείς», σημείωσε.
Σχετικά με την εκπαίδευση, τόνισε τη σημασία της λογικής σκέψης που δίδαξαν ο Πλάτωνας και ο Σωκράτης, υπογραμμίζοντας ότι πρέπει να εστιάσουμε στο πώς σκεφτόμαστε και όχι απλώς στο πώς μαθαίνουμε πληροφορίες.
Η εκπαίδευση και οι κανόνες της νέας εποχής
Ο κ. Ζερχούνι επισήμανε την ανάγκη τα πανεπιστήμια να διδάσκουν στους φοιτητές όχι μόνο τη χρήση, αλλά και τη λειτουργία της ΤΝ. Αναφερόμενος στην έρευνα, υπογράμμισε ότι για να είναι τα πανεπιστήμια ανταγωνιστικά, πρέπει να συνεργάζονται στενά με τον ιδιωτικό τομέα.
Παράλληλα, τόνισε ότι «κάθε τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για καλό και για κακό», προσθέτοντας πως μια κοινωνία που δεν εμπιστεύεται την ΤΝ θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση. Χαρακτήρισε την ΤΝ «τσουνάμι στο οποίο πρέπει να σερφάρουμε», προτρέποντας για αισιοδοξία και προσοχή.
Οι κοινωνικές και ερευνητικές διαστάσεις
Ο κ. Μόσιαλος ανέφερε ότι η ΤΝ έχει ήδη αντικαταστήσει τους γιατρούς ως πρώτο σημείο επαφής σε αφρικανικές χώρες με περιορισμένη πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η ΤΝ μπορεί να αυξήσει την παραπληροφόρηση και να αποτελέσει απειλή για τη δημοκρατία.
Για την έρευνα στην Ελλάδα, σημείωσε την ανάγκη συλλογής περισσότερων δεδομένων από το σύστημα υγείας και από κοινωνικοοικονομικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, ώστε να αξιοποιηθούν από την επιστημονική κοινότητα και τον ιδιωτικό τομέα για έρευνες μεγάλης κλίμακας.
Όπως είπε, η ΤΝ θα μπορούσε να αναλύσει δημογραφικά στοιχεία, δεδομένα για την ανεργία, τη στέγαση και τη μεταφορά, εντοπίζοντας ομάδες με αυξημένους παράγοντες κινδύνου.
Ο ρόλος των πανεπιστημίων και η σύνδεση με την κοινωνία
Στον χαιρετισμό του, ο πρύτανης Κυριάκος Αναστασιάδης, ο οποίος συντόνισε τη συζήτηση, τόνισε ότι η βιοτεχνολογία, οι βιοεπιστήμες και η ΤΝ επηρεάζουν βαθιά τις εξελίξεις και την ανθρώπινη ζωή. Επισήμανε ότι η πανεπιστημιακή έρευνα δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από την κοινωνία.
Μετά το τέλος της δημόσιας συνεδρίασης, ο κ. Αναστασιάδης βράβευσε τους ομιλητές. Οι εργασίες του Aristotle Innovation Forum θα ολοκληρωθούν στις 23 Μαΐου.