Στους δρόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης κυκλοφορούν σήμερα 285,6 εκατομμύρια μηχανοκίνητα οχήματα, με 6,5 εκατομμύρια εξ αυτών να φτάνουν κάθε χρόνο στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα νέους κανόνες που αφορούν τον κύκλο ζωής των οχημάτων, από τον σχεδιασμό έως και την τελική επεξεργασία τους.
Οι νέες ρυθμίσεις, που έλαβαν την έγκριση της πλειοψηφίας των ευρωβουλευτών, στοχεύουν στην ενίσχυση της μετάβασης της αυτοκινητοβιομηχανίας προς μια κυκλική οικονομία. Η νομοθεσία καθιστά υποχρεωτική την απόσυρση και ανακύκλωση των παλαιών αυτοκινήτων, με βασικό στόχο τη μείωση των ρύπων και την αξιοποίηση πολύτιμων υλικών που διαφορετικά θα κατέληγαν σε απόβλητα.
Τα νέα οχήματα θα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να διευκολύνεται η αφαίρεση εξαρτημάτων και κατασκευαστικών στοιχείων από εγκεκριμένες εγκαταστάσεις, με σκοπό την αντικατάσταση, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση ή ανακατασκευή τους, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.
Σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές, εντός έξι ετών από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων, το πλαστικό που χρησιμοποιείται σε κάθε νέο τύπο οχήματος θα πρέπει να περιέχει τουλάχιστον 20% ανακυκλωμένο υλικό. Ο στόχος ανεβαίνει στο 25% εντός δέκα ετών, υπό την προϋπόθεση επάρκειας ανακυκλωμένου πλαστικού σε λογικές τιμές. Παράλληλα, ζητείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καθορίσει στόχους και για τον ανακυκλωμένο χάλυβα και αλουμίνιο.
Αυστηρότεροι κανόνες για το τέλος κύκλου ζωής και τις εξαγωγές
Τρία χρόνια μετά την εφαρμογή των νέων κανόνων, οι κατασκευαστές θα αναλάβουν τη λεγόμενη διευρυμένη ευθύνη παραγωγού, καλύπτοντας το κόστος συλλογής και επεξεργασίας των οχημάτων που φτάνουν στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Ζητείται επίσης διακριτή αντιμετώπιση μεταξύ μεταχειρισμένων οχημάτων και αυτών που θεωρούνται στο τέλος κύκλου ζωής, με απαγόρευση εξαγωγής για τα τελευταία.
Ελλάδα: Ο πιο γερασμένος στόλος στην Ευρώπη
Η Ελλάδα διαθέτει τον πιο γηρασμένο στόλο αυτοκινήτων στην Ευρώπη, με μέση ηλικία άνω των 17 ετών. Σύμφωνα με τον Επαμεινώντα Βοναζούντα, Γενικό Διευθυντή της Εναλλακτικής Διαχείρισης Οχημάτων (ΕΔΟΑ), ο νέος κανονισμός αναμένεται να τεθεί σε ισχύ γύρω στον Απρίλιο με Μάιο του 2026 και θα εφαρμοστεί άμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη.
Όπως επισημαίνει, «ο κανονισμός ορίζει πολλές λεπτομέρειες, τόσο για την ανακύκλωση αυτοκινήτων όσο και για τον χαρακτηρισμό των οχημάτων ως τέλους κύκλου ζωής ή μεταχειρισμένων, καθώς και για τα ανταλλακτικά».
Στην Ελλάδα, περίπου 60.000 αυτοκίνητα οδηγούνται ετησίως στην ανακύκλωση, αριθμός που παραμένει σταθερός τα τελευταία χρόνια.
Αλλαγές στο εμπόριο ανταλλακτικών και προκλήσεις για τους οδηγούς
Ο νέος κανονισμός φέρνει σημαντικές αλλαγές και στο εμπόριο ανταλλακτικών. Τα μεταχειρισμένα ανταλλακτικά από οχήματα τέλους κύκλου ζωής θα διατίθενται στην αγορά με σαφέστερους όρους, ενώ οι χώρες-μέλη καλούνται να θεσπίσουν κίνητρα για τη χρήση τέτοιων ανταλλακτικών, ενισχύοντας την κυκλική οικονομία.
Για τους Έλληνες οδηγούς, το οικονομικό βάρος είναι σημαντικό, καθώς πολλοί βασίζονται σε παλιά και οικονομικά αυτοκίνητα για τις μετακινήσεις τους. Επιπλέον, πολλά επαγγέλματα, όπως μικρά συνεργεία και έμποροι μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, εξαρτώνται από τη συντήρηση παλαιών οχημάτων. Χωρίς επαρκή μέτρα στήριξης, υπάρχει ο κίνδυνος η μετάβαση να πλήξει τους πιο ευάλωτους.
Σύμφωνα με τον Χρήστο Σμυρλή, Διευθύνοντα Σύμβουλο μεγάλης εταιρείας ανακύκλωσης, το ποσοστό των παλαιών αυτοκινήτων στην Ελλάδα φτάνει το 40-50%, πολύ υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Τονίζει την ανάγκη για σημαντικά κίνητρα, αντίστοιχα με αυτά της αγοράς ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ώστε να καταστεί εφικτή η μαζική απόσυρση των παλαιών οχημάτων.
Η επιτυχία του νέου κανονισμού θα εξαρτηθεί από την ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και τη στήριξη των επαγγελματιών και πολιτών που επηρεάζονται. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η νέα εποχή για την αυτοκίνηση στην Ευρώπη ξεκινά, με σημαντικές αλλαγές και για την ελληνική αγορά.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
