Ο επικεφαλής του Instagram Άνταμ Μόσερι, το πρώτο στέλεχος της Σίλικον Βάλεϊ που κατέθεσε στη δίκη εις βάρος της Google και της Meta, απέρριψε την έννοια του εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προτιμώντας να μιλήσει για «προβληματική χρήση».
Ο Μόσερι υποστήριξε ότι είναι κρίσιμο να διαχωρίζεται ο «κλινικός εθισμός» από την «προβληματική κρίση», απαντώντας σε ερώτηση του δικηγόρου της ενάγουσας, Μαρκ Λανίερ, κατά την τρίτη ημέρα της εκδίκασης της υπόθεσης.
Η κατάθεσή του, διάρκειας μίας ολόκληρης ημέρας, λειτούργησε ως πρόβα ενόψει της επερχόμενης μαρτυρίας του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, επικεφαλής της Meta, που αναμένεται να καταθέσει στις 18 Φεβρουαρίου.
Η υπόθεση και οι επιπτώσεις της
Η δίκη, που εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί έως τις 20 Μαρτίου, αφορά την κατηγορία ότι οι υπεύθυνοι της Google και της Meta, μέσω των θυγατρικών τους YouTube και Instagram, σχεδίασαν συνειδητά τις πλατφόρμες ώστε να ενθαρρύνουν την αλόγιστη χρήση από ανήλικους, με επιπτώσεις στην ψυχική τους υγεία.
Η υπόθεση αφορά μια 20χρονη γυναίκα από την Καλιφόρνια, την Κέιλι Τζ. Μ., η οποία ισχυρίζεται ότι εθίστηκε στο Instagram από μικρή ηλικία. Ξεκίνησε να χρησιμοποιεί εντατικά το YouTube στα 6 της χρόνια και στη συνέχεια πέρασε στο Instagram, το TikTok και το Snapchat.
Η απόφαση των 12 ενόρκων αναμένεται να καθορίσει τον τρόπο αντιμετώπισης εκατοντάδων παρόμοιων προσφυγών στις ΗΠΑ, που κατηγορούν τις εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης για συμβολή σε φαινόμενα κατάθλιψης, ανορεξίας και αυτοκτονιών μεταξύ των νέων.
Η επιστημονική διάσταση
Η ψυχίατρος Άνα Λέμπκε του Πανεπιστημίου Στάνφορντ εξήγησε ότι ο προμετωπιαίος φλοιός του εγκεφάλου λειτουργεί «όπως τα φρένα ενός αυτοκινήτου», ελέγχοντας την παρόρμηση. Ωστόσο, η ανάπτυξή του ολοκληρώνεται περίπου στα 25 έτη, γεγονός που δυσκολεύει τους εφήβους να αυτορρυθμιστούν.
Σύμφωνα με τη Λέμπκε, η πρόωρη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης λειτουργεί ως ένα είδος «εισαγωγικού ναρκωτικού» για τους ανήλικους, μεταβάλλοντας τον εγκέφαλο σε μια ευάλωτη περίοδο ανάπτυξης και αυξάνοντας τον κίνδυνο για άλλες εξαρτήσεις.
Η υπεράσπιση του Instagram
Ο Μόσερι υποστήριξε ότι το Instagram στο οποίο εγγράφηκε η Κέιλι σε ηλικία 11 ετών ήταν «πολύ διαφορετικό» και λιγότερο επικίνδυνο τότε, καθώς επρόκειτο για μια μικρότερη εφαρμογή επικεντρωμένη στις φωτογραφίες.
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το δίλημμα ανάμεσα στην ευημερία των χρηστών και τα κέρδη, ανέφερε ότι η προστασία των ανηλίκων μπορεί να έχει θετική επίδραση και στη δραστηριότητα και στα έσοδα της πλατφόρμας. «Κερδίζουμε λιγότερα χρήματα από τους εφήβους», σημείωσε, εξηγώντας ότι κάνουν λιγότερα κλικ στις διαφημίσεις.
Ο δικηγόρος της Κέιλι προσπάθησε να αποσπάσει παραδοχή για πρόθεση προσέλκυσης νεαρών χρηστών, χωρίς αποτέλεσμα. Ο Μόσερι τόνισε ότι σκέφτεται «μακροπρόθεσμα», επιδιώκοντας να «μεγιστοποιεί τα οφέλη και να ελαχιστοποιεί τα μειονεκτήματα».
Αναγνώρισε επίσης ότι η αμοιβή του συνδέεται περισσότερο με τα έσοδα της πλατφόρμας παρά με τον σταθερό μισθό του, ο οποίος ανέρχεται σε 900.000 ευρώ, ενώ τα κέρδη του από μετοχές μπορεί να φτάνουν τα 10 έως 20 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Οι αποφάσεις και οι επόμενες καταθέσεις
Ο Μόσερι υπερασπίστηκε την απόφαση του Ζάκερμπεργκ το 2020 να επιτρέψει τα φίλτρα αισθητικής χειρουργικής στο Instagram, παρά τις αντιρρήσεις στελεχών που προειδοποιούσαν για αρνητικές επιπτώσεις στις νεαρές κοπέλες.
Η δίκη δεν επικεντρώνεται στο περιεχόμενο των βίντεο, καθώς οι πλατφόρμες φέρουν περιορισμένη ευθύνη για αυτό, αλλά στους αλγόριθμους και τις λειτουργίες εξατομίκευσης που θεωρείται ότι ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση.
Ο διευθύνων σύμβουλος του YouTube, Νιλ Μόχαν, θα καταθέσει στις 19 Φεβρουαρίου, ενώ το TikTok και το Snapchat έχουν ήδη προχωρήσει σε εξωδικαστικό διακανονισμό.