Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι περίπου 2.000 παιδιά έχουν επιστρέψει στη χώρα από τη Ρωσία μετά την έναρξη του πολέμου, επισημαίνοντας ωστόσο ότι «χιλιάδες» παραμένουν ακόμη «αιχμάλωτα» σε ρωσικό έδαφος και στις κατεχόμενες περιοχές.
«Σήμερα, έχουμε ένα σημαντικό αποτέλεσμα: δύο χιλιάδες παιδιά, που ήταν υπό τον έλεγχο της Ρωσίας, επέστρεψαν στο σπίτι», ανέφερε ο Ουκρανός πρόεδρος σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα. «Ο δρόμος που απομένει είναι μακρύς και δύσκολος. Χιλιάδες ουκρανόπουλα παραμένουν ακόμη αιχμάλωτα στη Ρωσία και καθημερινά, είναι τα θύματα των εγκλημάτων της», πρόσθεσε.
Η Ουκρανία κατηγορεί τη Ρωσία ότι έχει μεταφέρει περίπου 20.000 παιδιά σε ρωσικό έδαφος μετά την εισβολή του 2022. Το 2023, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε ένταλμα σύλληψης για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν και την Επίτροπο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, για το έγκλημα πολέμου της «παράνομης εκτόπισης» ανηλίκων.
Το Κίεβο, επικαλούμενο μαρτυρίες, καταγγέλλει ότι τα παιδιά υφίστανται μια πολιτική «κατήχησης», λαμβάνοντας υποχρεωτικά ρωσική υπηκοότητα και χάνοντας την ουκρανική τους ταυτότητα. Από την πλευρά της, η Ρωσία υποστηρίζει ότι τα μετέφερε για λόγους ασφάλειας και δηλώνει έτοιμη να τα επιστρέψει στους οικείους τους, εφόσον πληρούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις.
Μικρές ομάδες παιδιών έχουν ήδη επαναπατριστεί μέσω διαμεσολάβησης διαφόρων παραγόντων, μεταξύ των οποίων χώρες του Κόλπου και, πιο πρόσφατα, η Μελάνια Τραμπ.