Η ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου εισέρχεται σε νέα φάση οικονομικού μετασχηματισμού, καθώς οι μη ενεργειακές εξαγωγές καταγράφουν εντυπωσιακή άνοδο και αναδεικνύονται σε βασικό πυλώνα ανάπτυξης και διεθνούς εμπορίου.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ICC, οι μη ενεργειακές εξαγωγές των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), μαζί με το Ιράν και το Ιράκ, εκτιμώνται σε 350-370 δισ. δολάρια ετησίως.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση των οικονομιών της περιοχής από ένα μονοδιάστατο ενεργειακό μοντέλο σε ένα πολυδιάστατο εξαγωγικό σύστημα.
Όπως αναφέρει το ΕΒΕΠ σε σημερινή ανακοίνωση σχετικά με τις επιπτώσεις του πολέμου στις εξαγωγές προϊόντων εκτός ενέργειας από τις χώρες του Κόλπου, η δυναμική αυτή αποτυπώνει μια σημαντική αναδιάταξη του περιφερειακού εμπορίου.
Κυρίαρχη θέση κατέχουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, συγκεντρώνοντας σχεδόν το 45% των μη ενεργειακών εξαγωγών της περιοχής και λειτουργώντας ως παγκόσμιος κόμβος εμπορίου και επανεξαγωγών.
Ακολουθεί η Σαουδική Αραβία με περίπου 24%, ενισχύοντας τη βιομηχανική της βάση μέσω της στρατηγικής «Vision 2030». Το Ιράν, παρά τις διεθνείς κυρώσεις, καταγράφει μερίδιο περίπου 14%, με 55 δισ. δολάρια ετησίως σε μη ενεργειακές εξαγωγές.
Οι βασικοί κλάδοι που στηρίζουν αυτή τη δυναμική περιλαμβάνουν τα πετροχημικά προϊόντα, τα λιπάσματα, τα μέταλλα, τα δομικά υλικά και τις επανεξαγωγές τεχνολογικού εξοπλισμού και οχημάτων.
Η αγορά των μη ενεργειακών εξαγωγών είναι συγκεντρωμένη κατά 85% σε τρεις χώρες – ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία και Ιράν. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα αζωτούχα λιπάσματα, αμμωνία και ουρία, καθώς η περιοχή καλύπτει το 40% του παγκόσμιου εμπορίου στις συγκεκριμένες κατηγορίες, συνδέοντάς την με την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Η γεωστρατηγική θέση της περιοχής και ειδικότερα τα Στενά του Ορμούζ ενισχύουν τη σημασία των εξαγωγών αυτών, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων και πρώτων υλών.
Ωστόσο, παραμένουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών. Το Μπαχρέιν και το Ομάν εστιάζουν στη μεταλλουργία και τη βιομηχανική εξειδίκευση, ενώ το Κουβέιτ και το Ιράκ εξακολουθούν να εμφανίζουν περιορισμένη διαφοροποίηση, διατηρώντας υψηλή εξάρτηση από τα έσοδα υδρογονανθράκων.
Επιπτώσεις για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες προκλήσεις για την Ευρώπη και την Ελλάδα στους τομείς του εμπορίου, της εφοδιαστικής αλυσίδας και της ενεργειακής μετάβασης. Η ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων, η αξιοποίηση των «logistics hubs» και η παρακολούθηση των γεωπολιτικών κινδύνων αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες για μια συνεκτική στρατηγική.
Καθώς ο Περσικός Κόλπος μετατρέπεται σε σύνθετο εξαγωγικό οικοσύστημα, όπου εμπόριο, βιομηχανία και γεωπολιτική συνυπάρχουν, επηρεάζεται άμεσα η λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας. Ωστόσο, η γεωπολιτική αστάθεια και η κλιμάκωση των συγκρούσεων δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για το διεθνές εμπόριο.
Τα σενάρια παράτασης των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον υψηλού ρίσκου. Οι επιπτώσεις του πολέμου αποτυπώνονται στην αύξηση του κόστους μεταφορών και ασφάλισης, καθώς οι «war risk premiums» των πλοίων και των ναύλων αυξάνονται, επηρεάζοντας τις τιμές των εξαγόμενων προϊόντων.
Η περιορισμένη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, επηρεάζοντας έως και το 25-30% του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων και πρώτων υλών. Η διατάραξη της προσφοράς λιπασμάτων οδηγεί σε αυξήσεις τιμών τροφίμων και αγροτικής παραγωγής, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις, κυρίως στην Ευρώπη.
Η αναζήτηση εναλλακτικών εμπορικών διαδρομών και προμηθευτών αυξάνει το συνολικό κόστος, ενώ η γεωπολιτική αστάθεια δημιουργεί επενδυτική αβεβαιότητα και επιβραδύνει τη μετάβαση σε νέα παραγωγικά μοντέλα.
Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων, διαφοροποίησης προμηθευτών και αξιοποίησης στρατηγικών συνεργασιών στους τομείς της ναυτιλίας, των logistics και της βιομηχανίας.
Ο πρόεδρος του Ε.Β.Ε., Βασίλης Κορκίδης, επισημαίνει: «Οι μη ενεργειακές εξαγωγές του Περσικού Κόλπου αποτελούν έναν ακόμα κρίσιμο παράγοντα αστάθειας για την παγκόσμια οικονομία.
Η εξάρτηση της διεθνούς αγοράς από προϊόντα, όπως τα λιπάσματα, τα χημικά και τα βιομηχανικά υλικά καθιστά την περιοχή όχι μόνο ενεργειακό, αλλά και εμπορικό νευραλγικό κόμβο.
Η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή αυξάνει το κόστος μεταφορών, ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις και δοκιμάζει την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι η στρατηγική διαφοροποίηση προμηθευτών, ενίσχυση των logistics και του ενεργού ρόλου της ναυτιλίας.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η οικονομική ανθεκτικότητα θα κριθεί από την ικανότητα προσαρμογής και τη δημιουργία ισχυρών διεθνών συνεργασιών.»
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
