Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε εμβάθυνση των σχέσεών της με τη Συρία, επαναφέροντας τις επίσημες πολιτικές επαφές και ανοίγοντας τον δρόμο για στενότερη συνεργασία στους τομείς της οικονομίας και της ασφάλειας. Σύμφωνα με έγγραφο που επικαλείται το Ρόιτερς, πρόκειται για το πιο πρόσφατο βήμα μιας ευρύτερης αλλαγής πολιτικής μετά από χρόνια «παγωμένων» σχέσεων.
Το έγγραφο, που συνέταξε το διπλωματικό σκέλος της ΕΕ και διανεμήθηκε στα κράτη μέλη, αναφέρει ότι η Ένωση θα επαναφέρει πλήρως τη συμφωνία συνεργασίας του 1978 με τη Συρία και θα εγκαινιάσει Πολιτικό Διάλογο Προχωρημένου Επιπέδου με τις μεταβατικές αρχές της χώρας στις 11 Μαΐου.
Σε μια σημαντική προσαρμογή πολιτικής, η ΕΕ δηλώνει ότι θα «επαναπλαισιώσει και προσαρμόσει» το καθεστώς κυρώσεων, διατηρώντας την πίεση αλλά και εντείνοντας την εμπλοκή της με τη συριακή ηγεσία, στοχεύοντας παράλληλα τους αντιπερισπασμούς της μετάβασης.
Επανεκκίνηση σχέσεων και οικονομική στήριξη
Η Συρία, η οποία είδε την άρση των περισσότερων δυτικών κυρώσεων στα τέλη του περασμένου έτους, επιδιώκει ευρύτερη διεθνή ενσωμάτωση υπό τον προσωρινό πρόεδρο Άχμεντ αλ Σαράα. Ο Σαράα ηγήθηκε συμμαχίας ισλαμιστικών οργανώσεων που εκδίωξαν τον πρώην ηγέτη Μπασάρ αλ Άσαντ στα τέλη του 2024, έπειτα από πόλεμο 14 ετών.
Το ευρωπαϊκό έγγραφο προβλέπει ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας, με πλαίσιο για εμπόριο και επενδύσεις, κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων και μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος μέσω νέου κόμβου τεχνικής βοήθειας.
Παράλληλα, η ΕΕ θα συνεργαστεί με τις αρχές της Συρίας για τη διευκόλυνση «ασφαλούς, εθελοντικής και με αξιοπρέπεια επιστροφής» προσφύγων και εκτοπισμένων. Η Ευρώπη φιλοξενεί πάνω από ένα εκατομμύριο Σύρους πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, εκ των οποίων οι μισοί βρίσκονται στη Γερμανία. Η επιστροφή τους αποτελεί βασικό θέμα στις συζητήσεις των ευρωπαϊκών πρωτευουσών με τη Δαμασκό μετά την απομάκρυνση του Άσαντ.
Η Συρία ως κόμβος διαμετακόμισης και ενεργειακής συνδεσιμότητας
Το έγγραφο αναδεικνύει τις φιλοδοξίες για ένταξη της Συρίας σε περιφερειακά σχέδια συνδεσιμότητας, όπως ο Οικονομικός Διάδρομος Μέσης Ανατολής-Ευρώπης, τοποθετώντας τη χώρα ως στρατηγικό κόμβο για μεταφορές, ενέργεια και ψηφιακές υποδομές.
Η Συρία αποκτά ιδιαίτερη σημασία ως σημείο διαμετακόμισης, ειδικά μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν. Πρώτο δεξαμενόπλοιο με φορτίο ιρακινού πετρελαίου που μεταφέρθηκε διά ξηράς απέπλευσε από το λιμάνι Μπανιγιάς της Συρίας.
Παράλληλα, η Τουρκία, η Συρία και η Ιορδανία συμφώνησαν να αναβαθμίσουν τις σιδηροδρομικές συνδέσεις τους, δημιουργώντας διάδρομο που θα συνδέει τη νότια Ευρώπη με τον Κόλπο, όπως δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Μεταφορών Αμπντουλκαντίρ Ουράλογλου στο Bloomberg.
Ασφάλεια και ενσωμάτωση των Κούρδων
Στο πεδίο της ασφάλειας, η ΕΕ εξετάζει τη στήριξη της εκπαίδευσης της συριακής αστυνομίας, την ενίσχυση θεσμών του υπουργείου Εσωτερικών, καθώς και συνεργασία για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, της διακίνησης ναρκωτικών και του οργανωμένου εγκλήματος.
Το έγγραφο επιβεβαιώνει επίσης τη στήριξη της ΕΕ στη συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Ιανουάριο μεταξύ της Δαμασκού και των υπό κουρδική ηγεσία αρχών στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας. Η συμφωνία προβλέπει ενσωμάτωση των τοπικών θεσμών στο κράτος και διεύρυνση των δικαιωμάτων των Σύρων Κούρδων στο πλαίσιο της πολιτικής μετάβασης.
Ως βήμα προς την εφαρμογή της συμφωνίας, η Συρία διόρισε τον Μάρτιο τον διοικητή των κουρδικών δυνάμεων YPG αναπληρωτή υπουργό Άμυνας για τις ανατολικές περιοχές, όπου οι δυνάμεις των ΗΠΑ παρέδωσαν αυτή την εβδομάδα στον συριακό στρατό την τελευταία στρατιωτική βάση τους.