Οι μη χειρουργικές ογκολογικές θεραπείες, όπως η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία, έχουν συμβάλει σημαντικά στην αύξηση της επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο.
Ωστόσο, συνοδεύονται από πλήθος ανεπιθύμητων ενεργειών, με τις στοματικές επιπλοκές να αποτελούν ένα από τα πιο συχνά και επώδυνα προβλήματα.
Οι στοματικές βλάβες εμφανίζονται στο 20-40% των ασθενών με συμπαγείς όγκους, ενώ σε συγκεκριμένες ομάδες φτάνουν έως και το 90%.
Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Μαντσόπουλο, καθηγητή Ωτορινολαρυγγολογίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Erlangen και επίκουρο καθηγητή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το στόμα χαρακτηρίζεται συχνά ως το «εύκολο θύμα» των ογκολογικών θεραπειών.
Ο στοματικός βλεννογόνος ανανεώνεται ταχύτατα, γεγονός που υπό φυσιολογικές συνθήκες προστατεύει τον οργανισμό.
Όμως, αυτή η ιδιότητα το καθιστά ευάλωτο στους κυτταροτοξικούς παράγοντες της χημειοθεραπείας, με αποτέλεσμα να προκαλούνται επώδυνες βλάβες, όπως η στοματίτιδα ή βλεννογονίτιδα.
Επιπλέον, το στόμα εκτίθεται καθημερινά σε μικροτραυματισμούς από την τροφή και τη διαδικασία της κατάποσης, ενώ διαθέτει πολύπλοκη μικροβιακή χλωρίδα. Αυτό το περιβάλλον ευνοεί την ανάπτυξη φλεγμονών ή λοιμώξεων όταν προκύπτουν βλάβες.
Η βλεννογονίτιδα καταγράφεται σε ποσοστά 40-70% μεταξύ των ασθενών, ενώ συχνές είναι διαταραχές όπως αλλοίωση της γεύσης, ξηροστομία, μικροβιακές λοιμώξεις και οστεονέκρωση της κάτω γνάθου.
Η σοβαρότητα των στοματικών επιπλοκών είναι τέτοια που μπορεί να οδηγήσει σε τροποποίηση ή διακοπή της θεραπείας σε ποσοστό έως 50%, επηρεάζοντας άμεσα την έκβαση και την επιβίωση του ασθενούς.
Ο έντονος πόνος που προκαλούν οι στοματικές βλάβες δυσκολεύει την ομιλία, τη σίτιση και την ενυδάτωση, οδηγώντας συχνά σε αφυδάτωση και υποσιτισμό.
Η ρήξη του βλεννογόνου δημιουργεί πύλη εισόδου για μικρόβια, αυξάνοντας τον κίνδυνο συστηματικών λοιμώξεων, ιδιαίτερα σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς.
Μελέτες δείχνουν ότι όσοι εμφανίζουν βλεννογονίτιδα διατρέχουν διπλάσιο κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων και έως τετραπλάσιο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με όσους δεν εμφανίζουν τέτοιες επιπλοκές.
Η χημειοθεραπεία επηρεάζει τον στοματικό βλεννογόνο τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, μέσω της γενικής τοξικότητας και της ανοσοκαταστολής.
Αντίθετα, η ακτινοθεραπεία προκαλεί βλάβες μόνο στο πεδίο ακτινοβόλησης, με τις επιπτώσεις να είναι συχνά πιο μόνιμες και να απαιτούν περισσότερο χρόνο για αποκατάσταση.
Η πρόληψη ξεκινά πριν από την έναρξη της θεραπείας, με λεπτομερή οδοντιατρικό έλεγχο και αντιμετώπιση τυχόν οδοντικών προβλημάτων.
Η σχολαστική στοματική υγιεινή, με συστηματικό βούρτσισμα, χρήση νήματος και στοματικές πλύσεις, συμβάλλει σημαντικά στη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης επιπλοκών.
Τα τελευταία χρόνια εφαρμόζονται καινοτόμες μέθοδοι, όπως η φωτοβιοτροποποίηση (θεραπεία με ερυθρό φως) και η κρυοθεραπεία (χρήση πάγου στο στόμα κατά την έγχυση ορισμένων φαρμάκων), που περιορίζουν τη βλάβη στον βλεννογόνο και ενισχύουν την επούλωση των ιστών.
Αν και δεν υπάρχουν ακόμη φάρμακα που να προλαμβάνουν πλήρως τις στοματικές επιπλοκές, η έγκαιρη αναγνώριση των ασθενών υψηλού κινδύνου και η υιοθέτηση «επιθετικής» προληπτικής στρατηγικής μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά τα αποτελέσματα.
Η σωστή διατροφή, η επαρκής ενυδάτωση, η αποφυγή καπνίσματος και η διαχείριση συνοδών νοσημάτων, όπως ο διαβήτης, αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.
Παρά τα προβλήματα που προκαλούν οι ογκολογικές θεραπείες στη στοματική κοιλότητα, η εφαρμογή προληπτικών μέτρων, η σωστή υγιεινή και οι νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις.
Έτσι, ενισχύεται η ποιότητα ζωής και η συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία τους, προσφέροντας καλύτερες προοπτικές στη μάχη κατά του καρκίνου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
