Από νωρίς το πρωί, στον Φιλοπάππου, στον Λυκαβηττό και στα λίγα ανοιχτά σημεία που έχουν απομείνει στην Αθήνα, οι πρώτοι χαρταετοί υψώθηκαν στον ουρανό. Η λιακάδα ήταν λαμπερή, αν και ο άνεμος δεν βοήθησε ιδιαίτερα το πέταγμά τους. Παρά τις αποδράσεις πολλών κατοίκων προς κάθε κατεύθυνση, πλήθος Αθηναίων παρέμεινε στην πόλη, γεμίζοντας τους λόφους και τους ανοιχτούς χώρους.
Το παραδοσιακό πέταγμα του χαρταετού έχει πλέον αποκτήσει και ψηφιακή διάσταση. Πολλοί το μεταδίδουν ζωντανά μέσα από τα social media, με selfies και φωτογραφίες να συνοδεύουν κάθε στάδιο της προσπάθειας. Η εποχή της τεχνολογίας και των φορητών συσκευών έχει φέρει τον χαρταετό στο επίκεντρο της ψηφιακής εμπειρίας, χωρίς να αλλοιώνει το έθιμο.
Χαρακτηριστική ήταν η εικόνα ενός νεαρού να ζητά οδηγίες στο κινητό του μέσω τεχνητής νοημοσύνης για τη συναρμολόγηση του χαρταετού, ενώ ένας μαθητής Γυμνασίου πετούσε χαρταετό σε περιβάλλον εικονικής πραγματικότητας μέσα από την οθόνη ενός τάμπλετ. Η νέα εποχή συνδυάζει το παραδοσιακό με το ψηφιακό, κρατώντας ζωντανό το πνεύμα της Καθαράς Δευτέρας.
Η τεχνολογία μπορεί να έχει κυριαρχήσει στην καθημερινότητα, δεν κατάφερε όμως να σβήσει τα έθιμα. Αντίθετα, τα συνοδεύει με οθόνες και ειδοποιήσεις, αφήνοντας τον χαρταετό να συνεχίζει το αιώνιο ταξίδι του στον ουρανό. Οι ταβέρνες γεμίζουν, οι παρέες συναντιούνται και η ανθρώπινη επικοινωνία παραμένει ζωντανή, έστω κι αν αλλάζει μορφή.
Η Αθήνα του 1900 και τα πρώτα «Κούλουμα»
Στην πρώτη δεκαετία του 1900, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Ακρόπολις», η μικρότερη τότε Αθήνα γιόρταζε με τον ίδιο ενθουσιασμό. Ο κόσμος ξεχύνονταν στους λόφους και στις εξοχές, χορεύοντας και απολαμβάνοντας τα πατροπαράδοτα Κούλουμα. Το Γαλάτσι, το Φάληρο και η Κηφισιά ήταν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς, με τα τραίνα να γεμίζουν από κόσμο όλη την ημέρα.
Η δεκαετία του ’60 και οι πολύχρωμοι χαρταετοί
Το 1963, σύμφωνα με δημοσίευμα από το «ΒΗΜΑ», η εικόνα επαναλαμβάνεται. Οι Αθηναίοι εγκαταλείπουν την πόλη με κάθε μέσο για να γιορτάσουν τα Κούλουμα, ενώ όσοι μένουν επιλέγουν υπαίθριους χώρους. Οι χαρταετοί με τα χρώματα των ποδοσφαιρικών ομάδων κυριαρχούν στον ουρανό, προσθέτοντας μια ιδιαίτερη πινελιά στο ανοιξιάτικο τοπίο.
Η παλιά Αθήνα μέσα από τον Μίλτο Λιδωρίκη
Ο θεατρικός συγγραφέας και λογοτέχνης Μίλτος Λιδωρίκης, στα απομνημονεύματά του που αποτέλεσαν τη βάση για το βιβλίο «Μίλτος Λιδωρίκης: Έζησα την Αθήνα της Μπελ Επόκ» (εκδόσεις Polaris), περιγράφει γλαφυρά τις Καθαρές Δευτέρες της εποχής του. Η οικογένεια προετοίμαζε από την Κυριακή τα εδέσματα, ενώ οι δρόμοι πλημμύριζαν από μυρωδιές σκόρδου και κρεμμυδιού. Οι γαλατάδες με τις φουστανέλες τους χόρευαν στους Στύλους του Ολυμπίου Διός, ενώ οι χαλβατζήδες και στραγαλατζήδες έστηναν τους πάγκους τους από την Εκκλησία της Αγγλίας ως το Θησείο.
Η εκλεκτή αθηναϊκή κοινωνία σύχναζε στα Φάληρα και στην Κηφισιά, όπου το ξενοδοχείο «Μελά» αποτελούσε σημείο συνάντησης. Τα θαλασσινά και τα εκλεκτά εδέσματα αντικαθιστούσαν τα απλά φαγητά των λαϊκών στρωμάτων, διαμορφώνοντας μια ιδιαίτερη κοινωνική εικόνα της εποχής.
Η Αποκριά του 1877 και η αθηναϊκή παράδοση
Ο William Simpson, ανταποκριτής του Illustrated London News, περιέγραψε το 1877 την ατμόσφαιρα της αθηναϊκής Αποκριάς. Οι δρόμοι γέμιζαν από μασκαρεμένους, άμαξες και πεζούς, ενώ τα σπίτια πλημμύριζαν από αποκριάτικους χορούς. Η βενετσιάνικη, η τοπική και η φραγκολεβαντίνικη παράδοση συνυπήρχαν, δημιουργώντας ένα μοναδικό μωσαϊκό πολιτισμών.
Η συνέχεια ενός ζωντανού εθίμου
Από τον Φιλοπάππου έως το Φάληρο και από την Κηφισιά έως τα προάστια, η Καθαρά Δευτέρα παραμένει μια ημέρα εξόδου και ανανέωσης. Με άμαξες, τραίνα, αυτοκίνητα ή κινητά στο χέρι, το έθιμο εξελίσσεται χωρίς να χάνεται. Οι χαρταετοί αλλάζουν χρώματα και υλικά, αλλά η ανάγκη να κοιτάξουμε ψηλά παραμένει η ίδια. Η Αθήνα αλλάζει, μα η Καθαρά Δευτέρα συνεχίζει να ενώνει τις εποχές κάτω από τον ίδιο ουρανό.
Φωτογραφία - Πηγή: Εκδόσεις Polaris, βιβλίο Μ. Λιδωρίκη
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
