Τη σημασία της πρόληψης, της άσκησης και της φροντίδας της σωματικής και ψυχικής υγείας ανέδειξαν επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων σε ενημερωτική εκδήλωση με τίτλο «WELLBEING & the Campus», που διοργάνωσε η Επιτροπή Υγείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο Αμφιθέατρο Ι του ΚΕΔΕΑ. Στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν επιστημονικά δεδομένα γύρω από τη δημόσια υγεία, την πρόληψη και τις συνήθειες που επηρεάζουν την ευεξία, ενώ ακολούθησε συζήτηση με το κοινό.
Εμβολιασμός: το μεγαλύτερο δώρο ζωής
Στον ρόλο του εμβολιασμού ως βασικού μέσου πρωτογενούς πρόληψης αναφέρθηκε η καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας – Μικροβιολογίας του ΑΠΘ, Μαρία Ξηντάρη. Όπως επισήμανε, η υγεία δεν ορίζεται απλώς ως απουσία ασθένειας, αλλά ως πλήρης σωματική, κοινωνική και ψυχική ευεξία.
Η πρωτογενής πρόληψη, δηλαδή η λήψη μέτρων πριν την εμφάνιση μιας νόσου, αποτελεί βασικό πυλώνα προστασίας της δημόσιας υγείας. Η κ. Ξηντάρη σημείωσε ότι τα εμβόλια είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο υγείας, καθώς έχουν σώσει περισσότερες ζωές παιδιών από οποιαδήποτε άλλη ιατρική παρέμβαση.
Ο εμβολιασμός, σύμφωνα με την ίδια, «εκπαιδεύει» το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει παθογόνους μικροοργανισμούς. Αναφέρθηκε επίσης στην ιστορική συμβολή του Edward Jenner, ο οποίος εισήγαγε τον εμβολιασμό κατά της ευλογιάς το 1796, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σύγχρονη ανοσοπροφύλαξη.
Τα οφέλη του εμβολιασμού περιλαμβάνουν την προστασία από ασθένειες, τη μείωση της σοβαρότητας των συμπτωμάτων και τον περιορισμό της διασποράς μέσω της λεγόμενης «ανοσίας αγέλης». Παράλληλα, συμβάλλει στην προστασία ευάλωτων ομάδων και στην εξάλειψη ασθενειών όπως η πολιομυελίτιδα.
Η κ. Ξηντάρη τόνισε ότι τα λοιμώδη νοσήματα δεν έχουν ηλικιακά όρια και πολλά παιδικά εμβόλια δεν παρέχουν ισόβια προστασία, καθιστώντας απαραίτητες τις αναμνηστικές δόσεις. Επεσήμανε επίσης ότι οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι εξαιρετικά σπάνιες και οι κίνδυνοι από τα εμβόλια είναι ασύγκριτα μικρότεροι από αυτούς της ίδιας της νόσου.
Η στοματική υγεία σύμμαχος στην άμυνα του σώματος
Στη σημασία της στοματικής υγείας για τη συνολική λειτουργία του οργανισμού αναφέρθηκε ο καθηγητής Προληπτικής Οδοντιατρικής και Περιοδοντολογίας του ΑΠΘ, Σωτήρης Κάλφας. Όπως υπογράμμισε, η στοματική υγεία αποτελεί ουσιαστικό σύμμαχο στην άμυνα του σώματος.
Η συσσώρευση οδοντικής πλάκας μπορεί να προκαλέσει τερηδόνα, ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα, ενώ σχετίζεται με καρδιαγγειακές νόσους, λοιμώξεις του αναπνευστικού, σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική νόσο και ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ο καθηγητής ανέφερε ακόμη ότι ακόμη και ο κίνδυνος στυτικής δυσλειτουργίας φαίνεται να συνδέεται με την κακή στοματική υγεία.
Κομβικό ρόλο στην πρόληψη παίζουν ο σωστός καθαρισμός των δοντιών, η χρήση φθορίου και αντιμικροβιακών ουσιών, καθώς και η υγιεινή διατροφή και ο τρόπος ζωής.
Η άσκηση ως «κατάθεση» υγείας
Στη σημασία του μυϊκού συστήματος και της σωματικής δραστηριότητας αναφέρθηκε η Αθανασία Ζουρλαδάνη, Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό ΤΕΦΑΑ Θεσσαλονίκης, με γνωστικό αντικείμενο τις αθλητικές δραστηριότητες κλειστών χώρων. Όπως ανέφερε, η άσκηση αποτελεί μια «κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό της υγείας, της ευεξίας και της μακροζωίας».
Η σωματική δραστηριότητα, είτε πρόκειται για άθληση είτε για οργανωμένη άσκηση υπό την επίβλεψη ειδικών, συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου, του καρδιαγγειακού, του γαστρεντερικού και του ορμονικού συστήματος. Η κ. Ζουρλαδάνη πρότεινε την προπόνηση ενδυνάμωσης με αντιστάσεις δύο έως τρεις φορές την εβδομάδα, επισημαίνοντας ότι όσο περισσότερο κινείται κάποιος, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες για περισσότερα και καλύτερα χρόνια ζωής.
Τα ζώα και η ψυχική ισορροπία
Στη συμβολή των ζώων στη σωματική και ψυχική υγεία αναφέρθηκε η κτηνίατρος και υποψήφια διδάκτορας του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ, Μαριάννα Αγγελίδου-Τσιφίδα. Όπως εξήγησε, η αλληλεπίδραση με ζώα αυξάνει την έκκριση ωκυτοκίνης, που συνδέεται με την αίσθηση ασφάλειας, ενώ μειώνει την κορτιζόλη, που σχετίζεται με το στρες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη θεραπευτική ιππασία (ιπποθεραπεία), η οποία χρησιμοποιείται σε προγράμματα αποκατάστασης και υποστήριξης ατόμων με νευρολογικές ή αναπτυξιακές διαταραχές. Η επαφή με τα άλογα μπορεί να βελτιώσει την κινητικότητα, την ισορροπία και τη συγκέντρωση, ενώ η παρουσία σκύλων σε θεραπευτικά προγράμματα ενισχύει τη συμμετοχή των ασθενών και συμβάλλει στη χαλάρωση και στην έκφραση συναισθημάτων.
Η κ. Αγγελίδου-Τσιφίδα υπογράμμισε ότι τα ζώα δεν αντικαθιστούν τη θεραπεία ή τις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα σύνδεσης με τους άλλους και με τον ίδιο μας τον εαυτό.