Ελπίδες εξαγωγών για τα ελληνικά αγροδιατροφικά με τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur

Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur δημιουργεί σημαντικές προοπτικές για τα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα, προσφέροντας πρόσβαση σε μια νέα αγορά σχεδόν 300 εκατομμυρίων καταναλωτών. Πολλοί από αυτούς ενδέχεται να γνωρίσουν για πρώτη φορά τα ποιοτικά προϊόντα της Ελλάδας.

Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αντώνη Φιλιππή, η χώρα μας επιδιώκει τη σύναψη εμπορικών συμφωνιών που προσφέρουν απτά οφέλη για παραγωγούς και επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα σταθερότητα και προβλεψιμότητα. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη οι συμφωνίες να περιλαμβάνουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας και παρακολούθησης.

Ειδικά για τη συμφωνία με τη Mercosur, επισημαίνεται ότι η ρήτρα διμερούς διασφάλισης δεν αρκεί για να καλύψει όλες τις ανησυχίες, αλλά αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διαμόρφωση πιο δίκαιων συνθηκών ανταγωνισμού στον αγροδιατροφικό τομέα.

Η συμφωνία, η οποία ακολούθησε περισσότερα από 20 χρόνια διαπραγματεύσεων, προβλέπει αρχικά την προσωρινή εφαρμογή του εμπορικού σκέλους μετά την υπογραφή της και στη συνέχεια την οριστική κύρωσή της από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών.

Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει τη σταδιακή κατάργηση εισαγωγικών δασμών για προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, τα τυριά, τα ακτινίδια, τα ροδάκινα και τα αρτοσκευάσματα, ενώ προστατεύονται 20 ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις. Για τη φέτα προβλέπεται μεταβατική περίοδος επτά ετών για υφιστάμενους χρήστες της ονομασίας.

Τα προστατευόμενα προϊόντα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, το Ούζο, το Τσίπουρο, διάφορους οίνους, ελαιόλαδα, τη Μαστίχα Χίου, τον Κρόκο Κοζάνης, την ελιά Καλαμάτας και άλλα σημαντικά προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ.

Οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται σήμερα σε περίπου 34 εκατ. ευρώ. Η κατάργηση των δασμών εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τη θέση των ελληνικών επιχειρήσεων στις συγκεκριμένες αγορές. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί το ελαιόλαδο, το οποίο αναμένεται να ωφεληθεί άμεσα, καθώς οι χώρες της Mercosur δεν διαθέτουν σημαντική εγχώρια παραγωγή και σήμερα επιβάλλουν δασμούς στο προϊόν.

Αντιδράσεις και μέτρα διασφάλισης

Παρά τις προοπτικές, ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις εκφράζουν ανησυχίες για αθέμιτο ανταγωνισμό από φθηνότερα αγροτικά προϊόντα της Mercosur, τα οποία συχνά παράγονται με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα. Σε απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο κανονισμού για ενίσχυση των μηχανισμών διασφάλισης.

Το σχέδιο προβλέπει δυνατότητα παρέμβασης εντός 21 ημερών σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς, διενέργεια ερευνών για αυξήσεις εισαγωγών άνω του 8% ή όταν οι εισαγωγές είναι 10% χαμηλότερες από την εγχώρια παραγωγή, αυστηρότερη παρακολούθηση ανά κράτος-μέλος και ενίσχυση των φυτοϋγειονομικών και υγειονομικών ελέγχων. Επίσης, ενεργοποιείται ο μηχανισμός «Unity Safety Net» ύψους 6,3 δισ. ευρώ και ενισχύεται το Γεωργικό Αποθεματικό.

Προβλέπεται επίσης ενίσχυση της προστασίας προϊόντων ονομασίας προέλευσης και ρήτρα αμοιβαιότητας, ώστε τα εισαγόμενα προϊόντα να πληρούν τις ίδιες προδιαγραφές με τα ευρωπαϊκά. Έχει καταρτιστεί κατάλογος 13 ευαίσθητων προϊόντων, για τα οποία μπορεί να επιβληθούν δασμοί ή να ανασταλεί η συμφωνία εφόσον υπάρξει σημαντική αύξηση εισαγωγών ή πίεση στις τιμές.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, «τις ρήτρες διασφάλισης στο πλαίσιο κανονισμού της Ε.Ε. ψήφισαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μόνο οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας».

Ενισχυμένη δημοσιονομική στήριξη

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η πρόσφατη πρωτοβουλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για κινητοποίηση πρόσθετων πόρων υπέρ του αγροτικού τομέα. Προτείνεται η διάθεση περίπου 45 δισ. ευρώ για την άμεση στήριξη των αγροτών, με τα κράτη-μέλη να μπορούν να αιτηθούν αξιοποίηση των πόρων αυτών μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων.

Παράλληλα, διατηρείται η πρόβλεψη αποθεματικού 6,3 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση διαταραχών της αγοράς και ενισχύεται η οικονομική στήριξη των αγροτικών περιοχών, με τουλάχιστον το 10% των πόρων κάθε σχεδίου να κατευθύνεται εκεί.

Την πρωτοβουλία αυτή χαιρέτισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι η άμεση κινητοποίηση σημαντικών πόρων προς τον αγροτικό τομέα είναι ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών. Τόνισε επίσης τη διαρκή στήριξη της Ελλάδας στην Κοινή Αγροτική Πολιτική ως εθνική προτεραιότητα για την περίοδο 2028-2034.