Στο επίκεντρο του Athens Alitheia Forum με θέμα «Confronting fake news and toxic discourse» βρέθηκαν η προστασία της πληροφορίας και η Τεχνητή Νοημοσύνη, με ειδικούς να αναλύουν τις προκλήσεις που δημιουργεί η ψηφιακή εποχή στην ενημέρωση και τη δημόσια συζήτηση.
Με συντονιστή τον δημοσιογράφο Κ. Παπαχλιμίτζο, η ευρωβουλευτής Ελίζα Βόζενμπεργκ υπογράμμισε ότι «όταν μιλάμε για ρύθμιση ενός πλαισίου στην ΕΕ, θα πρέπει να ξέρουμε ότι η τεχνολογία τρέχει με ρυθμούς εξαιρετικά γρήγορους και ο νομοθέτης ή οποιοδήποτε πλαίσιο καλείται εκ των υστέρων να καλύψει και να ρυθμίσει μία εξέλιξη». Επισήμανε τη σημασία των ευρωπαϊκών κανονισμών για τον έλεγχο της πληροφορίας και τα fake news, οι οποίοι εστιάζουν στην προστασία και εκπαίδευση των παιδιών. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ερώτημα «ποιος ελέγχει το λογισμικό με το οποίο τροφοδοτείται μια είδηση και παράγεται και μετά αναπαράγεται και διαδίδεται αυτό ελέγχεται».
Η κ. Βόζενμπεργκ στάθηκε στην ανάγκη για «αλγοριθμική λογοδοσία», που δίνει τη δυνατότητα στην ΕΕ και τα κράτη-μέλη να ελέγχουν το λογισμικό των πλατφορμών και να παρεμβαίνουν στον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων. Τόνισε επίσης τη σημασία της αντιμετώπισης της παράνομης ανωνυμίας κακόβουλων χρηστών και επιθετικών ομάδων.
Η προστασία των δημιουργών και των εκδοτών
Από την πλευρά της, η Πέννυ Καλύβα, πρόεδρος της ΕΔΙΤΠ, επισήμανε ότι «η κάθε πληροφορία από πίσω έχει μία ανθρώπινη δημιουργία», τονίζοντας ότι οι δημιουργοί και οι δημοσιογράφοι πρέπει να προστατεύονται. Υπογράμμισε πως δύο κατηγορίες πλήττονται περισσότερο: οι δημιουργοί και δημοσιογράφοι που παράγουν το περιεχόμενο και οι εκδότες που επενδύουν στην ενημέρωση.
Η κ. Καλύβα προειδοποίησε ότι «εάν δεν προστατευτούν θα υπάρχει ένα πρόβλημα στη βιωσιμότητα της ενημέρωσης». Εξέφρασε την ανάγκη ενεργοποίησης της ευρωπαϊκής οδηγίας που παραμένει ανενεργή στην Ελλάδα από τον Νοέμβριο του 2022, ώστε οι εκδότες να μπορούν να διεκδικούν την αξία του δημοσιογραφικού περιεχομένου από τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Η εκπαίδευση και ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης
Ο αναπληρωτής καθηγητής Επικοινωνίας και Πολιτισμού, Κώστας Καρπούζης, αναφέρθηκε στη χρήση εργαλείων όπως το ChatGPT από μαθητές και φοιτητές, επισημαίνοντας την ανάγκη για ψηφιακή εγγραμματοσύνη. Όπως τόνισε, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για την ανάλυση δεδομένων και τη χάραξη πολιτικής όσο και για τη δημοσιογραφική έρευνα, αλλά «στο τέλος ο υπεύθυνος είναι κάποιος άνθρωπος και αυτός είναι που υπογράφει».
Προειδοποίησε επίσης ότι «είναι λάθος το να θέτουμε κάποιο ερευνητικό ερώτημα έχοντας ήδη την απάντηση στο μυαλό μας», καθώς κάτι τέτοιο οδηγεί σε παραποιημένα αποτελέσματα.
Η Ελλάδα και η κατανάλωση ψευδών ειδήσεων
Ο επικεφαλής της Ελληνικής Επιτροπής Κυβερνοασφάλειας, Κώστας Μπλέτσας, σημείωσε ότι η Ελλάδα αποτελεί «το ιδανικό πεδίο κατανάλωσης fake news», καθώς σύμφωνα με το Oxford Institute διαθέτει το υψηλότερο ποσοστό πολιτών στην ΕΕ που ενημερώνονται πρωτίστως μέσω κοινωνικών δικτύων. Εξήγησε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, λόγω του επιχειρηματικού τους μοντέλου, «σε ταΐζουν αυτό το οποίο θα σου δημιουργήσει περισσότερα συναισθήματα και θα σε κρατήσει κολλημένο στην οθόνη».
Αναφερόμενος στην Τεχνητή Νοημοσύνη, ο κ. Μπλέτσας εκτίμησε ότι η ανίχνευση ψευδών ειδήσεων φτάνει σήμερα μόλις στο 65%. Τόνισε πως «το συναίσθημα πάντα επικρατεί της λογικής» και κατηγόρησε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για φοροδιαφυγή, καθώς «παίρνουν τα συμπεριφορικά μας δεδομένα δωρεάν, δεν τους φορολογεί κανείς και καταστρέφουν τη δημοσιογραφία». Κατέληξε λέγοντας ότι «εάν δεν μάθουμε στον κόσμο πώς να καταναλώνει περιεχόμενο, δεν έχει νόημα να απαγορεύουμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».