Στο επίκεντρο των συζητήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τίθεται η διασύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η μετάβαση στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για εξειδικευμένες δεξιότητες. Το φθινοπωρινό πακέτο του European Semester για το 2026 δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα αυτό.
Για πρώτη φορά, στο πλαίσιο του European Semester που αφορά τις οικονομικές πολιτικές των κρατών-μελών, η Επιτροπή διατυπώνει συστάσεις για το ανθρώπινο κεφάλαιο, επικεντρώνοντας στις δεξιότητες και τη σύγχρονη εκπαίδευση που απαιτεί η αγορά εργασίας.
Η έλλειψη κρίσιμων δεξιοτήτων αποτελεί βασικό παράγοντα που κρατά στάσιμη την παραγωγικότητα στην ΕΕ, ενώ στις ΗΠΑ παρατηρείται σταθερή άνοδος λόγω της ταχείας ανάπτυξης νέων τεχνολογιών. Αυτή η υστέρηση επηρεάζει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης.
Εκτιμάται ότι έως το 2027 θα απαιτηθούν περίπου 7 εκατομμύρια εργαζόμενοι με ικανότητες στην εφαρμογή μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίοι θα πρέπει να διαθέτουν βασικές γνώσεις για να αναπτύξουν τις σχετικές δεξιότητες.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τη δημιουργία Παρατηρητηρίου Δεξιοτήτων, το οποίο θα καταγράφει τις ελλείψεις σε ειδικότητες. Παράλληλα, προχωρά στη σύσταση Επιτροπής Υψηλού Επιπέδου με εκπροσώπους επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών φορέων, για έγκαιρη ενημέρωση σχετικά με τα πιο επείγοντα κενά σε δεξιότητες.
Τα μέτρα που προτείνονται στα κράτη-μέλη
Τα κράτη-μέλη καλούνται να λάβουν τέσσερα βασικά μέτρα:
1) Να αντιστρέψουν τη μείωση των παιδιών με βασικές δεξιότητες στα μαθηματικά, απαραίτητες και για την τεχνητή νοημοσύνη.
2) Να δώσουν προτεραιότητα στην ανάπτυξη των STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης.
3) Να επενδύσουν από κοινού με επιχειρήσεις στην εκπαίδευση, καθώς πρόκειται για επενδύσεις με οφέλη για κοινωνία, εταιρείες και πολίτες.
4) Να καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Οι συστάσεις αυτές θα τεθούν προς συζήτηση τον Μάρτιο στο Συμβούλιο Εκπαίδευσης, με στόχο να προωθηθούν και στο Συμβούλιο Κορυφής της ΕΕ τον ίδιο μήνα.
Μετά την έγκρισή τους, θα ενταχθούν στις συζητήσεις της Κομισιόν με τα κράτη-μέλη για την προετοιμασία του Εαρινού Πακέτου του Semester και τις σχετικές συστάσεις.
Το European Semester 2026 είναι κομβικής σημασίας για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ (Multiannual Financial Framework, MFF), καθώς οι συστάσεις που θα υιοθετηθούν θα αποτελέσουν τη βάση των εθνικών σχεδίων. Όπως δήλωσε η αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Ροξάνα Μινζάτου, «οι συστάσεις για το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι ουσιαστικής σημασίας για να διασφαλίσουμε ότι οι πολιτικές για την εκπαίδευση και τις δεξιότητες θα παίξουν επίσης κεντρικό ρόλο στις συζητήσεις για τον επόμενο MFF».
Αναφερόμενη στην έκθεση για την απασχόληση (Joint Employment Report), η αντιπρόεδρος επισήμανε πως ένα σημαντικό πρόβλημα αφορά την ποιότητα των θέσεων εργασίας στην ΕΕ, καθώς ένας στους πέντε εργαζόμενους είναι χαμηλά αμειβόμενος και απασχολείται σε τομείς που δεν ενισχύουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Επιπλέον, περίπου 50 εκατομμύρια άτομα, κυρίως γυναίκες, μετανάστες και νέοι, παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας.