Η Ευρώπη σκληραίνει τη γραμμή στο μεταναστευτικό με νέα κέντρα επιστροφών

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σήμερα την αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ, εισάγοντας τη δημιουργία «κόμβων επιστροφών» (hubs επιστροφών), κέντρων στα οποία θα αποστέλλονται μετανάστες εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.

Η πλειονότητα των χωρών μελών, καθώς και ευρωβουλευτές της δεξιάς και της άκρας δεξιάς, υποστήριξαν τα μέτρα, τα οποία εγκρίθηκαν με χειροκροτήματα στην ολομέλεια.

Σήμερα, μόλις το 20% των αποφάσεων για απέλαση που λαμβάνονται από τις χώρες της ΕΕ εφαρμόζονται στην πράξη, γεγονός που έχει προκαλέσει πιέσεις για πιο σκληρή μεταναστευτική πολιτική.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανταποκρινόμενη στις πιέσεις αυτές, είχε παρουσιάσει πριν από έναν χρόνο πρόταση με στόχο την αύξηση των απελάσεων. Οι νέοι κανόνες εγκρίθηκαν από μεγάλη πλειοψηφία των ευρωβουλευτών της δεξιάς, της άκρας δεξιάς και του κέντρου.

Πιλοτικά σχέδια και νέα κέντρα εκτός Ευρώπης

Η πρόταση αυτή «θα εγγυηθεί αυτή την απλή αρχή: εάν έρθετε στην Ευρώπη παράνομα, να είστε σίγουροι ότι δεν θα μείνετε», δήλωσε ο ευρωβουλευτής Φρανσουά-Ξαβιέ Μπελαμί.

Με βάση τους νέους κανόνες, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα μπορούν να δημιουργήσουν κέντρα υποδοχής μεταναστών εκτός ευρωπαϊκού εδάφους, όπου θα μεταφέρονται όσοι έχουν απορριφθεί οι αιτήσεις ασύλου τους. 

Τα λεγόμενα «hubs επιστροφών» θα λειτουργούν ως χώροι προσωρινής κράτησης έως την απομάκρυνσή τους από την ΕΕ.

Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Έχει δοκιμαστεί από την Ιταλία στην Αλβανία, αν και το συγκεκριμένο κέντρο παραμένει σχεδόν άδειο λόγω δικαστικών προσφυγών. Τον Φεβρουάριο φιλοξενούσε περίπου 90 άτομα, σύμφωνα με πηγή των ιταλικών αρχών. 

Παρόμοια συμφωνία είχαν συνάψει η Βρετανία και η Ρουάντα, αλλά το σχέδιο εγκαταλείφθηκε εξαιτίας νομικών εμποδίων.

Παράλληλα, μια μικρή ομάδα κρατών μελών —Δανία, Αυστρία, Ελλάδα, Γερμανία και Ολλανδία— συνεργάζεται για να εξετάσει τα υπάρχοντα μοντέλα, να αντλήσει διδάγματα από τις δυσκολίες τους και να διερευνήσει την έναρξη πιλοτικών έργων, πιθανώς «ήδη από το τέλος του έτους», σύμφωνα με διπλωματική πηγή.

Αντίθετα, χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία παραμένουν επιφυλακτικές ως προς την αποτελεσματικότητα των κέντρων αυτών και απέχουν από τις σχετικές συζητήσεις.

Αυστηρότερες κυρώσεις και αντιδράσεις

Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για όσους αιτούντες άσυλο απορρίπτονται και αρνούνται να εγκαταλείψουν το έδαφος της ΕΕ, όπως κατάσχεση εγγράφων ταυτότητας, κράτηση και παρατεταμένες απαγορεύσεις εισόδου.

Επιπλέον, καθιερώνεται η αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων απέλασης μεταξύ των κρατών μελών, ώστε μια απόφαση που λαμβάνεται, για παράδειγμα, στη Γαλλία, να ισχύει και στην Ισπανία.

Η Μάρτα Βελάντερ της μη κυβερνητικής οργάνωσης International Rescue Committee χαρακτήρισε την απόφαση «ιστορικό πισωγύρισμα για τα δικαιώματα των προσφύγων», εκφράζοντας ανησυχία για την αύξηση «των κρατήσεων ευάλωτων προσώπων, περιλαμβανομένων παιδιών».

Όπως και άλλα μέτρα που αφορούν τη μεταναστευτική πολιτική, το κείμενο εγκρίθηκε χάρη στη συνεργασία ευρωβουλευτών της δεξιάς και της άκρας δεξιάς —μια συμμαχία που έχει προκαλέσει αντιδράσεις στη Γερμανία και επικρίσεις από τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.