Ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού επιστρέφει στο κέντρο της διεθνούς οικονομικής συζήτησης, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πιέζει ταυτόχρονα την ανάπτυξη και τις τιμές.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τις τελευταίες αναλύσεις διεθνών μέσων και οργανισμών, με το Bloomberg να προειδοποιεί ότι οι νέες επιχειρηματικές έρευνες των επόμενων ημερών θα δείξουν πόσο βαθιά έχει περάσει το σοκ του πολέμου στην πραγματική οικονομία, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μιλά ήδη για πιο αδύναμη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό παγκοσμίως.
Η λέξη «στασιμοπληθωρισμός» περιγράφει ένα από τα πιο δύσκολα σενάρια για κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες: χαμηλή ή αναιμική ανάπτυξη από τη μία και επίμονα αυξημένες τιμές από την άλλη.
Υπό κανονικές συνθήκες, η αδύναμη ζήτηση τείνει να συγκρατεί τον πληθωρισμό. Όταν όμως μεσολαβεί ένα μεγάλο εξωτερικό σοκ, όπως ένας πόλεμος που ανεβάζει απότομα το ενεργειακό κόστος και διαταράσσει το εμπόριο, η οικονομία μπορεί να επιβραδύνεται ενώ το κόστος ζωής συνεχίζει να ανεβαίνει. Αυτό ακριβώς είναι το σενάριο που επανέρχεται σήμερα στις αναλύσεις για το 2026 – όχι ως βεβαιότητα, αλλά ως αυξανόμενος κίνδυνος.
Παγκόσμια οικονομία υπό πίεση από πληθωρισμό και γεωπολιτικούς κινδύνους
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η παγκόσμια ανάπτυξη για το 2026 αναμένεται πλέον στο 3,1%, χαμηλότερα από προηγούμενες εκτιμήσεις, ενώ ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να κινηθεί υψηλότερα πριν αρχίσει σταδιακή αποκλιμάκωση τα επόμενα έτη.
Το Ταμείο σημειώνει ότι η παγκόσμια οικονομία δοκιμάζεται ξανά από άνοδο στις τιμές των εμπορευμάτων, ισχυρότερες πληθωριστικές προσδοκίες και αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Με άλλα λόγια, ο πόλεμος δεν προσθέτει απλώς αβεβαιότητα, αλλά αρχίζει να επηρεάζει και τα βασικά μακροοικονομικά δεδομένα.
Οι PMI στο επίκεντρο για τα πρώτα σημάδια
Το Bloomberg εστιάζει ιδιαίτερα στις έρευνες PMI που αναμένονται σε μεγάλες οικονομίες, από την Αυστραλία μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το ενδιαφέρον στρέφεται στο αν το διπλό πλήγμα – επιβράδυνση της δραστηριότητας και άνοδος του κόστους – ενισχύεται όσο παρατείνεται η κρίση. Οι δείκτες αυτοί αποτυπώνουν πρώτοι αν οι επιχειρήσεις βλέπουν ασθενέστερη ζήτηση, δυσκολότερες προμήθειες και ακριβότερο κόστος παραγωγής.
Αν αυτό συμβεί ταυτόχρονα σε πολλές μεγάλες οικονομίες, τότε η εικόνα του στασιμοπληθωριστικού κινδύνου θα γίνει πολύ πιο καθαρή.
Καμπανάκι από την Ευρώπη
Στην Ευρώπη, οι πρώτες ενδείξεις είναι ήδη ανησυχητικές. Ο σύνθετος PMI της ευρωζώνης υποχώρησε στις 50,5 μονάδες, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δέκα μηνών.
Ταυτόχρονα, το κόστος εισροών αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό, κυρίως λόγω ενέργειας, καυσίμων και προβλημάτων στις θαλάσσιες μεταφορές. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global έκανε λόγο για «καμπανάκια στασιμοπληθωρισμού», καθώς ο πόλεμος ανεβάζει τις τιμές και ταυτόχρονα πιέζει την ανάπτυξη.
Η εικόνα μέσα στην ευρωζώνη δεν είναι ενιαία. Η Γερμανία δείχνει μεγαλύτερη αντοχή στη μεταποίηση, εν μέρει λόγω προληπτικών παραγγελιών, ενώ στη Γαλλία η δραστηριότητα εμφανίζεται πιο εύθραυστη. Αυτό σημαίνει ότι πίσω από τον μέσο όρο κρύβονται ήδη πιο έντονες πιέσεις σε επιμέρους οικονομίες.
Ενέργεια, πόλεμος και επιτόκια
Το πρόβλημα για την Ευρώπη παραμένει και δομικό. Η εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια και κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες, όπως το Στενό του Ορμούζ, καθιστά την οικονομία ευάλωτη.
Ακόμη και μετά από προσωρινές αποκλιμακώσεις, οι τιμές ενέργειας παραμένουν ευμετάβλητες, καθώς οι διαταραχές στις ροές και η γεωπολιτική αβεβαιότητα συνεχίζουν να επηρεάζουν τις αγορές.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αξιωματούχοι της Fed έχουν ήδη επισημάνει ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας μεταφέρεται σε καύσιμα, τρόφιμα και μεταφορές, επιβαρύνοντας το σύνολο της οικονομίας. Παράλληλα, οι δείκτες δραστηριότητας δείχνουν μεν αντοχή, αλλά με επιβράδυνση της δυναμικής.
Το ίδιο δίλημμα εμφανίζεται και σε άλλες οικονομίες, όπως η Αυστραλία, όπου η άνοδος των τιμών καυσίμων έχει πλήξει την καταναλωτική εμπιστοσύνη και το επιχειρηματικό κλίμα.
Η διάρκεια της κρίσης είναι καθοριστική
Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι η διάρκεια. Ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης, οι επιπτώσεις δεν εξαφανίζονται άμεσα.
Οι αυξήσεις στις τιμές έχουν ήδη περάσει στις προσδοκίες, στις επενδυτικές αποφάσεις και στο κόστος παραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι ο πληθωρισμός μπορεί να παραμείνει υψηλότερος για μεγαλύτερο διάστημα, ενώ η ανάπτυξη να παραμένει υποτονική.
Για τις κεντρικές τράπεζες, αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα: αν αυξήσουν επιθετικά τα επιτόκια, κινδυνεύουν να επιβραδύνουν περαιτέρω την οικονομία· αν δεν το κάνουν, υπάρχει ο κίνδυνος ο πληθωρισμός να παραμείνει επίμονος.
Η οικονομία σε ζώνη αυξημένου κινδύνου
Με βάση όλα τα παραπάνω, η παγκόσμια οικονομία δεν βρίσκεται ακόμη σε πλήρη φάση στασιμοπληθωρισμού. Ωστόσο, κινείται σαφώς προς μια ζώνη αυξημένου κινδύνου.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί για πιο αδύναμη ανάπτυξη και πιο επίμονο πληθωρισμό. Οι PMI στην Ευρώπη δείχνουν επιβράδυνση με ταυτόχρονη άνοδο κόστους. Οι κεντρικές τράπεζες μιλούν ανοιχτά για διπλή πίεση σε δραστηριότητα και τιμές.
Με απλά λόγια, ο φόβος δεν είναι μόνο ένας νέος κύκλος ακρίβειας. Είναι το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης περιόδου ακριβής οικονομικής στασιμότητας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
