Κοντά στην αρχαία πόλη της Ερέτριας, στην Εύβοια, η Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα (ΕΑΣΕ) σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας υλοποιεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα επιφανειακής έρευνας στην πεδιάδα της περιοχής.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, στο πλαίσιο του προγράμματος 2021-2025 πραγματοποιήθηκαν συστηματικές επιφανειακές έρευνες στην πεδιάδα μεταξύ της αρχαίας πόλης και του ιερού της Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο.
Σε έκταση 30 τετραγωνικών χιλιομέτρων καταγράφηκαν περισσότερες από 200 κατασκευές και συλλέχθηκαν εκατοντάδες ευρήματα, αποκαλύπτοντας στοιχεία ανθρώπινης δραστηριότητας από την προϊστορική έως τη μεσαιωνική εποχή.
Τα αποτελέσματα προσφέρουν νέα δεδομένα για την εξέλιξη του τοπίου και τη σχέση των τοπικών κοινωνιών με το φυσικό τους περιβάλλον.
Η μεθοδολογία της έρευνας
Στο πεδίο, τα επιφανειακά ευρήματα – όπως θραύσματα κεραμικής, κεράμων και λίθινα εργαλεία – καταγράφονται, γεωαναφέρονται και εντάσσονται σε Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS).
Η διαδικασία αυτή επιτρέπει την ακριβή χαρτογράφηση της συγκέντρωσης των αρχαιολογικών ευρημάτων και την ανάλυση της χωρικής τους διασποράς.
Η έρευνα αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες, όπως η τηλεπισκόπηση μέσω LiDAR, η οποία καθιστά δυνατή την ανίχνευση αρχαιολογικών καταλοίπων κάτω από τη βλάστηση, όπως τοίχων, αναβαθμίδων και αρχαίων οδών.
Η χρήση αυτών των μεθόδων ενισχύει τη δυνατότητα αναγνώρισης και προστασίας του πολιτιστικού αποθέματος της περιοχής.
Νέα δεδομένα και ευρήματα
Ο συνδυασμός επιτόπιων παρατηρήσεων και τεχνολογικών μεθόδων αποκάλυψε ένα εκτεταμένο δίκτυο αρχαιολογικών θέσεων: περίπου δέκα οικισμούς που ερμηνεύονται ως αρχαίοι δήμοι, αγροικίες, νεκροταφεία, λατομεία, λαξευτά ελαιοτριβεία, μεσαιωνικά παρεκκλήσια και τμήματα αρχαίων οδικών αξόνων.
Οι έρευνες συμβάλλουν στην κατανόηση των ιστορικών διεργασιών που διαμόρφωσαν το τοπίο, προσφέροντας στοιχεία για την οικολογία, τη γεωργία, την οικιστική ανάπτυξη, την οικονομία και τις εμπορικές ανταλλαγές.
Παράλληλα, αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς απέναντι στις πιέσεις της σύγχρονης αστικοποίησης.
Συνεργασίες και επιστημονική καθοδήγηση
Η σύγκριση των δεδομένων της επιφανειακής έρευνας με εκείνα από τις ανασκαφές στην πόλη της Ερέτριας και το ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μελέτης της περιοχής, από τη Νεολιθική εποχή έως τον 19ο αιώνα.
Σε κάθε ερευνητική περίοδο συμμετέχουν αρχαιολόγοι, γεωμορφολόγοι και φοιτητές αρχαιολογίας από την Ελβετία, την Ελλάδα και άλλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Οι νέοι ερευνητές εκπαιδεύονται σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, από τη συλλογή των δεδομένων έως την ανάλυσή τους, υπό την καθοδήγηση έμπειρων επιστημόνων.
Τη διεύθυνση του προγράμματος έχουν οι A. Γ. Σίμωσι (επίτιμη έφορος Αρχαιοτήτων) και S. Fachard (ΕΑΣΕ), ενώ υπεύθυνοι πεδίου είναι οι O. Κυριαζή (ΕΦΑΕΥΒ) και Ch. Chezeaux (ΕΑΣΕ).