Φόρουμ των Δελφών: Στο επίκεντρο το δημογραφικό ζήτημα

Το παγκόσμιο δημογραφικό πρόβλημα βρέθηκε στο επίκεντρο ειδικής συζήτησης στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών 2026, με θέμα «Ανταγωνιστικότητα με γνώμονα τη δημογραφία. Στρατηγικές για βιώσιμη ανάπτυξη, κοινωνική και εδαφική συνοχή».

Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος παρουσίασε το σύνολο των κυβερνητικών πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος. Επισήμανε ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά έχει παγκόσμια διάσταση, με ιδιαίτερη ένταση στις ανεπτυγμένες χώρες.

Όπως ανέφερε, οι πέντε πλουσιότερες χώρες στον κόσμο –Λουξεμβούργο, Ελβετία, Ιρλανδία, Νορβηγία και Σιγκαπούρη– καταγράφουν συνεχή πτώση στις γεννήσεις την τελευταία δεκαετία, γεγονός που αποδεικνύει ότι το ζήτημα δεν είναι αποκλειστικά οικονομικό.

Κυβερνητικές πολιτικές για τη στήριξη της οικογένειας

Ο υπουργός αναφέρθηκε στη δημιουργία του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, στα οποία συμμετείχαν πάνω από 6 εκατ. πολίτες την τελευταία διετία. Τόνισε ότι τα προγράμματα αυτά θα έχουν θετικά αποτελέσματα για τη δημόσια υγεία και τις δαπάνες υγείας τα επόμενα χρόνια.

Έδωσε έμφαση στη δημοσιονομική σταθερότητα και στη μείωση του δημόσιου χρέους, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα έχει πετύχει ιστορικά υψηλή αποκλιμάκωση του χρέους και σημαντική πρόοδο στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Έτσι, δημιουργείται ο απαραίτητος δημοσιονομικός χώρος για πολιτικές στήριξης της οικογένειας.

Ο Ά. Σκέρτσος αναφέρθηκε επίσης στους μειωμένους φορολογικούς συντελεστές για οικογένειες με παιδιά, εκτιμώντας ότι θα ενισχύσουν τα κίνητρα για τη δημιουργία οικογένειας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στα προγράμματα «Νταντάδες της Γειτονιάς» και στα κουπόνια για νηπιαγωγεία, τα οποία επεκτείνονται συνεχώς.

Στήριξη ηλικιωμένων και περιφερειακές στρατηγικές

Ο υπουργός αναγνώρισε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των ηλικιωμένων, τόσο εκείνων που παραμένουν στο σπίτι όσο και όσων εργάζονται. Επεσήμανε ότι πάνω από 240.000 συνταξιούχοι εργάζονται χωρίς να χάνουν τη σύνταξή τους, συμβάλλοντας στη μερική αντιμετώπιση των συνεπειών του δημογραφικού προβλήματος.

Για την υπογεννητικότητα, σημείωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη 12 περιφερειακές στρατηγικές ανάπτυξης, ενώ τόνισε την ανάγκη για περισσότερα κίνητρα μετακίνησης από τα μεγάλα αστικά κέντρα και ενίσχυση των υποδομών.

Η διεθνής διάσταση του προβλήματος

Ο Tomasz Kozluk, στέλεχος του ΟΟΣΑ, παρουσίασε στοιχεία που αναδεικνύουν τη σοβαρότητα του θέματος: τη δεκαετία του ’60 υπήρχε ένα άτομο άνω των 65 ετών ανά δέκα εργαζόμενους, ενώ σήμερα η αναλογία είναι ένα προς δύο. Επεσήμανε ότι η Νότια Ευρώπη, και ιδιαίτερα η Ελλάδα, πλήττονται περισσότερο.

Αν και η γήρανση του πληθυσμού συνδέεται με τη βελτίωση της υγείας και της μακροζωίας, αυξάνει τις δαπάνες για συντάξεις, υγεία και μακροχρόνια φροντίδα, οι οποίες ανταγωνίζονται άλλες κρίσιμες δαπάνες, όπως για την άμυνα ή την κλιματική αλλαγή.

Οι προκλήσεις για τις νεότερες γενιές και τον ιδιωτικό τομέα

Ο καθηγητής Arnstein Aasve του Πανεπιστημίου Bocconi σημείωσε ότι οι νέοι είναι λιγότεροι και υποεκπροσωπούνται στα κοινά, γεγονός που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στη χάραξη πολιτικών. Υπογράμμισε ότι το κράτος πρόνοιας έχει σχεδιαστεί για ένα διαφορετικό δημογραφικό μοντέλο που πλέον δεν υπάρχει.

Από την πλευρά του, ο Μιχάλης Βλασταράκης, εκπροσωπώντας την Eurobank, ανέδειξε τον ρόλο του ιδιωτικού τομέα στην αντιμετώπιση του δημογραφικού. Υπενθύμισε ότι η τράπεζα ξεκίνησε δράσεις πριν πέντε χρόνια, θεωρώντας το ζήτημα κορυφαία πρόκληση για την ελληνική κοινωνία και οικονομία.

Ο ίδιος αναφέρθηκε σε πρωτοβουλίες όπως οι δωρεάν εξωσωματικές γονιμοποιήσεις σε ακριτικές περιοχές και τα στεγαστικά δάνεια με επιτόκιο 1% για 40 χρόνια σε οικογένειες που αποκτούν τρίτο παιδί. Παρουσίασε επίσης τις πολιτικές της τράπεζας για τους 6.500 εργαζομένους της.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Άρης Αλεξόπουλος, στέλεχος του ΟΟΣΑ στα δημογραφικά θέματα.