Ο 22χρονος Αλέσιο Χύκα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του θετικού αποτυπώματος που έχει αφήσει το El Sistema Greece στη νέα γενιά. Μέχρι τα 15 του δεν είχε καμία σχέση με τη μουσική. Όλα ξεκίνησαν όταν το El Sistema Greece επισκέφθηκε το σχολείο του, το 39ο ΓΕΛ Αθηνών στην Κυψέλη. Μαζί με φίλους του αποφάσισε να δοκιμάσει μουσικά όργανα και σήμερα παίζει γαλλικό κόρνο ως μέλος της El Sistema Greece Youth Orchestra, ονειρευόμενος μια επαγγελματική πορεία στη μουσική.
Με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα χρόνων παρουσίας του El Sistema στην Ελλάδα, το ΑΠΕ-ΜΠΕ συνομίλησε με την καλλιτεχνική διευθύντρια Ζωή Ζενιώδη, τον παιδαγωγικό σύμβουλο Παναγιώτη Τσιρίδη και τον νεαρό μουσικό Αλέσιο Χύκα. Και οι τρεις μιλούν με ενθουσιασμό για το ιδιαίτερο κλίμα συνεργασίας που χαρακτηρίζει το πρόγραμμα και ενώνει μαθητές, δασκάλους και συντελεστές.
Ο Αλέσιο θυμάται πως στην αρχή «δεν το είχε πάρει στα σοβαρά». Ωστόσο, η ζεστή ατμόσφαιρα των μαθημάτων τον κράτησε κοντά στη μουσική. Σταδιακά εντάχθηκε στα μουσικά σύνολα και, όπως λέει, «άρχισε να του αρέσει πάρα πολύ». Από τότε παραμένει αφοσιωμένος στο γαλλικό κόρνο και έχει συμμετάσχει σε συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό, σε πόλεις όπως το Παρίσι, το Στρασβούργο, η Γένοβα και το Καράκας.
Σήμερα σπουδάζει στο Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών του ΠΑΔΑ, εργάζεται ως βοηθός ψυκτικού και συνεχίζει να εξελίσσεται μουσικά. Παρά τις απαιτήσεις, δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει το El Sistema, καθώς, όπως λέει, «η οικειότητα μεταξύ μαθητών και δασκάλων μάς έχει φέρει πολύ κοντά».
Η φιλοσοφία του El Sistema
Δύο στοιχεία διαφοροποιούν το El Sistema από άλλα μουσικά προγράμματα, σύμφωνα με τον κ. Τσιρίδη: «Η δουλειά σε ομάδες, καθώς δε γίνονται ιδιαίτερα μαθήματα, και ο συνεχής εμπλουτισμός της εκπαιδευτικής διαδικασίας». Η διδασκαλία γίνεται μέσα από συλλογικά μουσικά σύνολα – ορχήστρες και χορωδίες – με δασκάλους που αξιοποιούν διεθνή παιδαγωγικά συστήματα όπως τα Κοντάλι, Ορφ, Νταλκρόζ και Σουζούκι.
Το κοινωνικό αποτύπωμα βρίσκεται στον πυρήνα της φιλοσοφίας του προγράμματος. «Δίνοντας χώρο για δημιουργία μέσα σε ένα οργανωμένο πλαίσιο, με θεσμική ασφάλεια και συνεχή εκπαίδευση, τα αποτελέσματα είναι καταπληκτικά», σημειώνει ο κ. Τσιρίδης. Πολλοί μαθητές συνεχίζουν τις μουσικές τους σπουδές, δημιουργώντας «μια ζωντανή μουσική κοινότητα».
Η κ. Ζενιώδη επισημαίνει πως «τα μεγάλα μουσικά σύνολα μοιάζουν ως μικρογραφία της κοινωνίας». Στην ορχήστρα, όλοι είναι απαραίτητοι και μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο. Αυτή η φιλοσοφία, προσθέτει, αποτελεί τη βάση του El Sistema εδώ και δεκαετίες, καθώς ενθαρρύνει την ένταξη, τη συλλογικότητα και την αυτοπεποίθηση.
Από τη Βενεζουέλα στην Ελλάδα
Το El Sistema ιδρύθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1970 στη Βενεζουέλα από τον μαέστρο José Antonio Abreu, με στόχο να προσφέρει δωρεάν μουσική εκπαίδευση μέσα από τη συλλογική συμμετοχή. «Λειτουργεί ως ενδιάμεσος χώρος μεταξύ οικογένειας και κοινωνίας, μια γέφυρα ένταξης», εξηγεί ο κ. Τσιρίδης. Η επιτυχία του οδήγησε στην εξάπλωσή του σε δεκάδες χώρες παγκοσμίως.
Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2016, όταν ο tour manager της Simón Bolívar Symphony Orchestra, Anis Barnat, βρέθηκε στη Μόρια της Λέσβου. Από τις δομές φιλοξενίας προσφύγων επεκτάθηκε σύντομα σε γειτονιές της Αθήνας και της Κορίνθου, όπως αναφέρει η κ. Ζενιώδη. Απευθύνεται σε παιδιά και νέους 5-26 ετών, προσφέροντας δωρεάν μαθήματα και μουσικά όργανα.
Σήμερα, τα μαθήματα πραγματοποιούνται σε 11 χώρους – 9 στην Αττική και 2 στην Κόρινθο – με τη συμμετοχή 17 δασκάλων και 349 ενεργών μαθητών. Από την έναρξη της ακαδημαϊκής χρονιάς έχουν συμμετάσχει συνολικά 511 παιδιά, ενώ το El Sistema δραστηριοποιείται πλέον σε 70 χώρες. Από το 2016 έως σήμερα, 3.955 παιδιά και νέοι έχουν περάσει από τα προγράμματά του στην Ελλάδα, με περισσότερες από 200 συναυλίες να έχουν πραγματοποιηθεί.
Με αφορμή τη δεκαετή παρουσία του στη χώρα, το El Sistema Greece παρουσιάζει σειρά οπτικών ιστοριών που αναδεικνύουν τον κοινωνικό και εκπαιδευτικό του αντίκτυπο μέσα από τις εμπειρίες των παιδιών που συμμετέχουν στα προγράμματά του.
Πηγή φωτογραφιών: Ηλίας Στεφανίδης / El Sistema Greece
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news