Ε.Σ.Α.μεΑ.: Προειδοποίηση για περιορισμό πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες

Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) κατέθεσε στο υπουργείο Υγείας τις προτάσεις και παρατηρήσεις της σχετικά με το νομοσχέδιο για τη σύσταση του Ταμείου Καινοτομίας Φαρμάκου, τονίζοντας ότι άτομα με σοβαρές και σπάνιες παθήσεις κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβασή τους σε θεραπείες.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η ρύθμιση δεν συνοδεύεται από τεκμηριωμένες μελέτες κόστους ή αποτελεσματικότητας, γεγονός που δεν διασφαλίζει την επίτευξη των στόχων της.

Προτάσεις της Ε.Σ.Α.μεΑ. για το Ταμείο Καινοτομίας

Η Συνομοσπονδία ζητά να προστεθεί στο άρθρο 4 παράγραφος που θα λαμβάνει υπόψη, πέραν των κλινικών και οικονομικών δεδομένων, την εμπειρία των χρονίως πασχόντων και την πραγματική επίπτωση της νόσου στην καθημερινότητά τους.

Στο άρθρο 5 προτείνεται η εκπροσώπηση της Ε.Σ.Α.μεΑ. στην Επιτροπή του Ταμείου Καινοτομίας, ενώ στο άρθρο 6 ζητείται ειδική πρόβλεψη για άτομα με σπάνιες παθήσεις, ώστε η αξιολόγηση των θεραπειών να βασίζεται σε μακροχρόνια δεδομένα και δείκτες ποιότητας ζωής. 

Επισημαίνεται ότι δεν πρέπει να διακόπτεται η αποζημίωση θεραπείας λόγω διοικητικών καθυστερήσεων, εφόσον υπάρχει ιατρική ένδειξη συνέχισης.

Για το άρθρο 7, που αφορά στη σύσταση Εθνικού Μητρώου Ασθενών, η Ε.Σ.Α.μεΑ. ζητά συμμετοχή στην επιτροπή σχεδιασμού και αξιολόγησης, πρόσβαση σε ανώνυμα δεδομένα για έρευνα, δημοσίευση ετήσιας έκθεσης και ενσωμάτωση δεικτών ποιότητας ζωής. 

Τονίζεται επίσης ότι απαγορεύονται αυτοματοποιημένες αποφάσεις που περιορίζουν την πρόσβαση σε παροχές υγείας χωρίς εξατομικευμένη ιατρική αιτιολόγηση.

Αναφορικά με το άρθρο 8, η Συνομοσπονδία υπογραμμίζει ότι η χρήση τεχνητής νοημοσύνης δεν πρέπει να οδηγεί σε αποφάσεις χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Ζητείται διάταξη που θα διασφαλίζει ιατρική αξιολόγηση πριν από κάθε απόφαση θεραπείας και επανεξέταση αρνητικών ενδείξεων από εξειδικευμένο ιατρό.

Στα άρθρα 28 και 29, που αφορούν την έκτακτη εισαγωγή και προτεραιοποίηση φαρμακευτικών προϊόντων, προτείνεται να δίδεται προτεραιότητα σε ασθενείς με χρόνιες, σπάνιες και απειλητικές για τη ζωή παθήσεις.

Παράλληλα, στο άρθρο 53 ζητείται η συμμετοχή εκπροσώπου της Ε.Σ.Α.μεΑ. στη Διοικούσα Επιτροπή του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας, ενώ στο άρθρο 65 προτείνεται να διασφαλίζεται ότι οι μετατάξεις προσωπικού δεν θα προκαλούν υποστελέχωση μονάδων που εξυπηρετούν άτομα με σπάνιες ή χρόνιες παθήσεις.

Εκκρεμή ζητήματα εκπροσώπησης και χρηματοδότησης

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. επαναφέρει δύο σημαντικά ζητήματα: πρώτον, την έλλειψη εκπροσώπησής της στο Παρατηρητήριο Ποιότητας και Ασφάλειας της Υγείας, η οποία, όπως επισημαίνεται, παραβιάζει τις υποχρεώσεις της χώρας βάσει της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες.

Δεύτερον, η Συνομοσπονδία αναφέρεται στη μη συμπερίληψή της στο άρθρο 81 του ν. 5243/2025 σχετικά με την επιχορήγηση της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας. 

Η ρύθμιση αυτή χαρακτηρίζεται άδικη, καθώς δεν έχει προηγηθεί αξιολόγηση των οργανώσεων με διαφανή κριτήρια, δημιουργώντας συνθήκες άνισης μεταχείρισης.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ., ως ο πλέον αντιπροσωπευτικός τριτοβάθμιος φορέας των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις, ζητά η προβλεπόμενη χρηματοδότηση να κατανεμηθεί αναλογικά μεταξύ των οργανώσεων, βάσει ποιοτικών και ποσοτικών κριτηρίων εκπροσώπησης.