Το καλοκαίρι του 2027 αναμένεται να διανεμηθεί δωρεάν στους μυδοκαλλιεργητές της Κεντρικής Μακεδονίας ο πρώτος γόνος μυδιών που θα παραχθεί στον Οστρακογεννητικό Σταθμό του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στο αγρόκτημα της Θέρμης. Στον σταθμό, μέσα σε δεξαμενές με θαλασσινό νερό από τη Μηχανιώνα, αναπτύσσονται μύδια, κυδώνια και αχιβάδες, τα οποία θα υποβληθούν σύντομα σε συνθήκες αυξημένης θερμοκρασίας για την απελευθέρωση γόνου.
Η νέα γενιά οστρακοειδών θα μεγαλώσει μαζί με τους γονείς της και, αφού φτάσει σε κατάλληλο μέγεθος, θα απελευθερωθεί στη θάλασσα. Σύμφωνα με γενετικές αναλύσεις του ΑΠΘ, έχουν εντοπιστεί γονίδια που προσδίδουν στα μύδια αυξημένη ανθεκτικότητα στη θερμοκρασία. Οι ειδικοί θα επιλέξουν αυτούς τους γονότυπους ώστε να παραχθούν πιο ανθεκτικά είδη, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των καλλιεργειών απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.
Επέκταση και νέες προοπτικές
Στόχος είναι η επέκταση της διαδικασίας και σε άλλα είδη, όπως στρείδια, κυδώνια, χτένια και αχιβάδες. Παράλληλα, προβλέπεται η εγκατάσταση μονάδας παραγωγής φυτοπλαγκτόν με οργανισμούς που υπάρχουν ήδη στο θαλάσσιο περιβάλλον της περιοχής, καθώς και η δημιουργία κρατικού οστρακογεννητικού σταθμού. Πιθανές τοποθεσίες για την εγκατάστασή του είναι η Χαλάστρα και το Αγγελοχώρι.
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025 με την υπογραφή προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, της Αντιπεριφέρειας Θεσσαλονίκης, του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας του ΑΠΘ και του Εργαστηρίου Ιχθυοκομίας και Αλιείας του ΑΠΘ. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους και ο σταθμός τέθηκε σε λειτουργία.
Στήριξη από την Περιφέρεια και τους φορείς
Ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης Κώστας Γιουτίκας, κατά την επίσκεψή του στον σταθμό, επισήμανε ότι ο στόχος δημιουργίας του έργου τέθηκε μετά τη μεγάλη καταστροφή που υπέστησαν οι μυδοκαλλιεργητές του Θερμαϊκού Κόλπου λόγω των υψηλών θερμοκρασιών του νερού. Όπως σημείωσε, η Περιφέρεια πήρε την πολιτική απόφαση να χρηματοδοτήσει το έργο, προκειμένου να δημιουργηθεί ο πρώτος οστρακογεννητικός σταθμός στην Ελλάδα.
«Θέλουμε να παραγάγουμε γόνο οστράκων πιο ανθεκτικό στις κλιματικές συνθήκες και να δώσουμε τη δυνατότητα στους παραγωγούς να είναι πιο ανταγωνιστικοί στο δύσκολο οικονομικό περιβάλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, τόνισε ότι το έργο θα συμβάλει και στον εμπλουτισμό του Θερμαϊκού Κόλπου με νέα είδη, ενισχύοντας την απασχόληση των οστρακοαλιέων.
Ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Γιώργος Κεφαλάς υπογράμμισε τη σημασία του εγχειρήματος, χαρακτηρίζοντας το προϊόν πολύτιμο για την εθνική οικονομία και τη συγκράτηση του πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές. «Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε ένα εργαστήριο του ΑΠΘ, όπου με συντονιστή και χρηματοδότη την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας επιχειρούμε να λύσουμε το πρόβλημα της βιωσιμότητας της μυδοκαλλιέργειας στην Ελλάδα», πρόσθεσε.
Έρευνα, τεχνογνωσία και επόμενα βήματα
Ο επιστημονικά υπεύθυνος του έργου, επίκουρος καθηγητής Ιωάννης Γιάντσης, επεσήμανε ότι ο Θερμαϊκός Κόλπος είναι ένα «χρυσωρυχείο» που δεν έχει αξιοποιηθεί επαρκώς. Διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για γενετική τροποποίηση αλλά για επιλογή ανθεκτικών γονότυπων και ανακοίνωσε πως μέσα σε έναν χρόνο θα παραχθούν οι πρώτες ελεγμένες ποσότητες γόνου για δοκιμές σε μονάδες καλλιέργειας.
«Το όραμά μας είναι να δημιουργηθεί ένας κρατικός οστρακογεννητικός σταθμός που θα εφαρμόζει στην πράξη την τεχνογνωσία του πανεπιστημίου, προς όφελος των παραγωγών», σημείωσε ο κ. Γιάντσης.
Στο έργο συμμετέχουν ο καθηγητής Απόστολος Αποστολίδης, ο ομότιμος καθηγητής Βασίλης Μιχαηλίδης και ο διδάκτωρ Θανάσης Λάττος. Ο γενικός διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφέρειας, Κώστας Τερτιβανίδης, διαβεβαίωσε για την ασφάλεια των μυδιών, υπογραμμίζοντας ότι είναι το μοναδικό τρόφιμο που εξετάζεται δύο φορές την εβδομάδα τόσο στη σάρκα όσο και στα νερά.
Τη σημασία του έργου ανέδειξαν επίσης ο αντιδήμαρχος Διοικητικών και Οικονομικών Υπηρεσιών του Δήμου Δέλτα και μυδοκαλλιεργητής Κωνσταντίνος Βερβίτης, καθώς και ο πρόεδρος του Αλιευτικού Μυδοκαλλιεργητικού Συλλόγου του Δήμου Δέλτα, Βαγγέλης Κουτρούτσιος.