Το «πράσινο φως» για τον μηχανισμό on-bill financing έδωσε η Ολομέλεια του κλάδου Ενέργειας της ΡΑΑΕΥ, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την άμεση ενσωμάτωση του εργαλείου στον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας.
Το προσεχές διάστημα αναμένεται η Υπουργική Απόφαση, ενώ αξίζει να σημειωθεί πως η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης που λήγει το καλοκαίρι, γεγονός που εξηγεί και την ταχύτητα με την οποία προωθείται.
Εκτός του νέου πλαισίου παροχής υπηρεσιών ενεργειακής αναβάθμισης από τους προμηθευτές ενέργειας (on-bill financing), μένουν τελικά οι ενοικιαστές, σύμφωνα με την εισήγηση της ΡΑΑΕΥ προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που βάζει τέλος στην μέχρι πρότινος σύγχυση σχετικά με το ποιος θα πληρώνει τον «λογαριασμό».
Πώς λειτουργεί το on bill financing
Το νέου τύπου Εξοικονομώ, ή αλλιώς «on bill financing», επιτρέπει σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να προχωρούν σε ενεργειακές αναβαθμίσεις, όπως αντικατάσταση εξοπλισμού, βελτιώσεις ενεργειακής απόδοσης ή εγκατάσταση νέων τεχνολογιών, χωρίς να απαιτείται άμεση καταβολή κεφαλαίου.
Το κόστος της επένδυσης καλύπτεται από τον προμηθευτή και αποπληρώνεται σταδιακά μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Με τον τρόπο αυτό, δημιουργείται ένα υβριδικό μοντέλο που συνδυάζει χρηματοδότηση και ενεργειακή υπηρεσία, μεταφέροντας μέρος του οικονομικού βάρους από τον καταναλωτή στον πάροχο.
Η λογική του εργαλείου βασίζεται στο ότι η εξοικονόμηση ενέργειας που προκύπτει από την αναβάθμιση μπορεί να αντισταθμίσει, εν μέρει ή πλήρως, το κόστος των δόσεων.
Πρόκειται για ένα μοντέλο που εφαρμόζεται ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές και θεωρείται καταλύτης για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Εκτός πλαισίου μένουν οι ενοικιαστές
Σε σύγκριση με το κείμενο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, η τελική εισήγηση της Ρυθμιστικής Αρχής περιλαμβάνει ορισμένες ουσιώδεις τροποποιήσεις.
Η αρχική απουσία διάκρισης μεταξύ του χρήστη ενός κτιρίου και του ιδιοκτήτη του ακινήτου δημιουργούσε ασάφεια ως προς το ποιος φέρει τελικά την ευθύνη αποπληρωμής του κόστους των παρεμβάσεων, το οποίο θα ενσωματώνεται στους λογαριασμούς ρεύματος.
Αυτό σε περιπτώσεις μίσθωσης ή αλλαγής χρήστη εντός ακινήτου θα μπορούσε να οδηγήσει σε αμφισβητήσεις ως προς τον υπόχρεο πληρωμής, αυξημένο πιστωτικό κίνδυνο για τους παρόχους ρεύματος και πρακτικές δυσκολίες στην ομαλή εφαρμογή του μέτρου, υπονομεύοντας την αποτελεσματικότητά του.
Με βάση το τροποποιημένο πλαίσιο, όμως, το οποίο έλαβε το «πράσινο φως» από την Ολομέλεια της ΡΑΑΕΥ, οι συμβάσεις θα συνάπτονται αποκλειστικά με τους ιδιοκτήτες των ακινήτων.
Ωστόσο, σε περίπτωση που υπάρξουν ενοικιαστές που επιθυμούν να επενδύσουν σε ενεργειακές βελτιώσεις θα πρέπει λογικά να έρθουν σε συνεννόηση με τον ιδιοκτήτη για να βρουν τον τρόπο για την αποπληρωμή των δόσεων, χωρίς ωστόσο να διευκρυνίζεται το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει στην πράξη κάτι τέτοιο.
Αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με την πανευρωπαϊκή έρευνα European Housing Trend Report, που πραγματοποίησε το κτηματομεσιτικό δίκτυο RE/MAX Ευρώπης για το 2025, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στη χώρα μας ξεπερνά το 60%, με έναν στους δέκα να έχει στεγαστικό δάνειο και περίπου τους μισούς να έχουν εξοφλήσει πλήρως το ακίνητο στο οποίο διαμένουν, καθώς στην χώρα μας οι αγοραστές βασίζονται, κυρίως, σε ίδια κεφάλαια για την αγορά κατοικίας.
Το «θολό τοπίο» στην αλλαγή παρόχου
Την ίδια στιγμή, παραμένουν στο σκοτάδι κρίσιμες παράμετροι με σημαντικότερο «κενό» τι θα συμβεί στην περίπτωση αλλαγής παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας.
Η εισήγηση της ΡΑΑΕΥ διασφαλίζει το δικαίωμα του καταναλωτή να αλλάξει πάροχο οποιαδήποτε στιγμή, δεν αποσαφηνίζει όμως τον μηχανισμό συνέχισης της αποπληρωμής.
Αυτό σημαίνει είτε πως ο καταναλωτής θα συνεχίσει να πληρώνει τον αρχικό προμηθευτή μέσω ξεχωριστής σύμβασης, είτε πως η νέα εταιρεία θα αναλαμβάνει τη χρέωση και μεταφέρει τις δόσεις στον προηγούμενο πάροχο, είτε πως το υπόλοιπο ποσό θα εξοφλείται εφάπαξ.
Διακριτές οι χρεώσεις, προστατεύεται ο καταναλωτής
Ωστόσο, στα θετικά σημεία του νέου πλαισίου συγκαταλέγεται ο διαχωρισμός των χρεώσεων στους λογαριασμούς ρεύματος.
Αυτό σημαίνει πως οι δόσεις για τις ενεργειακές αναβαθμίσεις θα εμφανίζονται ως ξεχωριστή κατηγορία και μάλιστα, προβλέπεται συγκεκριμένη ιεράρχηση στην εξόφληση, δηλαδή πρώτα οι χρεώσεις προμήθειας και μετά οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις και οι δόσεις αναβάθμισης.
Μάλιστα, ακόμη και σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής αυτών των δόσεων, δεν προβλέπεται διακοπή ρεύματος, μία πρόβλεψη που λειτουργεί προστατευτικά για τους καταναλωτές.
Σε «αχαρτογράφητα νερά» η αγορά
Παράγοντες της αγοράς προμήθειας ρεύματος, αν και αναγνωρίζουν το νέο πλαίσιο ως ένα σημαντικό εργαλείο για την ενίσχυση των ενεργειακών επενδύσεων, εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις για το πώς αυτό θα εφαρμοστεί στην πράξη.
«Τώρα το πλαίσιο είναι πιο ξεκάθαρο αλλά από την άλλη είναι και λίγο περιοριστικό καθώς αποκλείει τους ενοικιαστές.
Παρά το γεγονός πως υπάρχει μεγάλο ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα, εμείς - επειδή ακριβώς δεν γνωρίζουμε πως θα λειτουργήσει- επιθυμούσαμε να μην είναι περιοριστικό», αναφέρουν στο Business Daily πηγές από τον κλάδο των προμηθευτών ενέργειας.
Επιπλέον, ένας βασικός προβληματισμός έγκειται και στον συνδυασμό υψηλών ληξιπρόθεσμων οφειλών και της ανάληψης πρόσθετου χρηματοδοτικού ρίσκου από τους προμηθευτές.
«Αυτό που είχαμε πει εξαρχής είναι ότι υπάρχει θέμα με τη διαχείριση του ρίσκου και θα πρέπει να υπάρξει κάποια υποστήριξη, κάποια εγγυοδοσία και να λυθεί το θέμα των ληξιπρόθεσμων οφειλών, γιατί ο συνδυασμός της παροχής των νέων υπηρεσιών με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές αυξάνει πολύ τον πιστωτικό κίνδυνο.
Αν δε λυθεί το θέμα των ληξιπρόθεσμων είναι δύσκολο οι προμηθευτές να μπουν στη διαδικασία να πάρουν και άλλο ρίσκο», αναφέρει στο Business Daily ο Ελληνικός Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ).
Θυμίζουμε πως ήδη κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης αρκετοί φορείς της αγοράς, μεταξύ των οποίων η ΔΕΗ και o ΕΣΠΕΝ, είχαν προτείνει εναλλακτικά μοντέλα, όπως τριμερείς συμβάσεις μεταξύ ιδιοκτητών, ενοικιαστών και προμηθευτών, ώστε να διευρυνθεί η συμμετοχή. Ωστόσο, τέτοιες λύσεις δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα φάση του σχεδιασμού.
Στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό «καταγγέλλει» η ΓΣΕΒΕΕ
Η Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας (ΓΣΕΒΕΕ), σε επιστολή που απέστειλε προς τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, σημειώνει ότι η διαμεσολάβηση των παρόχων στις χρηματοδοτήσεις μεταξύ του κράτους και των νοικοκυριών θα στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και θα λειτουργήσει βλαπτικά για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και την εκπλήρωση των ενεργειακών και κλιματικών στόχων της Ελλάδας.
Όπως επισημαίνει η ΓΣΕΒΕΕ τρία είναι τα ζητήματα που προκύπτουν από την εν λόγω διάταξη:
Πρώτον, η διαχείριση των ενισχύσεων από τους πάροχους θα διευκολύνει την κάθετη συγκέντρωση, καθώς θα τους επιτρέψει να εισέλθουν σε μία νέα αγορά (των ενεργειακών αναβαθμίσεων) που θα ενδυναμώσει τη θέση των πιο ισχυρών και θα αποδυναμώσει, σε βαθμό εξόδου από την αγορά, των πιο αδύναμων προμηθευτών ενέργειας.
Δεύτερον, η συγκέντρωση από τους πάροχους των προς διάθεση ποσών θα ενισχύσει τη θέση τους έναντι των τεχνικών επαγγελμάτων που θα εξελιχθούν σε υπεργολάβους των παρόχων ή μισθωτούς, μειώνοντας τον βαθμό τεχνικής ελευθερίας και επαγγελματικής αυτονομίας που μέχρι σήμερα υπάρχει και λειτουργεί σε όφελος του καταναλωτή και της αγοράς.
Τρίτον, οι πάροχοι πιθανότατα θα αποκλείσουν από τις προσφορές τους (ένταξη στο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» από κοινού με μακροπρόθεσμα συμβόλαια) τα φτωχά νοικοκυριά που ενδέχεται να είχαν στο παρελθόν απλήρωτους λογαριασμούς σε πάροχους, δηλαδή αυτά που αντιμετωπίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας, λόγω χαμηλού εισοδήματος.
«Η ΓΣΕΒΕΕ προτείνει αντί να χρησιμοποιήσουν τα ποσά του «Εξοικονομώ» οι πάροχοι για να διευρύνουν τα μερίδιά τους στην αγορά, θα μπορούσαν οι ίδιοι να διαμορφώσουν ελκυστικά και μακροχρόνια πακέτα χρηματοδότησης της ενεργειακής αναβάθμισης προς τους πελάτες τους, συμβάλλοντας από την πλευρά τους στην εθνική προσπάθεια μείωσης των επικίνδυνων αερίων που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή», καταλήγει η επιστολή.
Και παρότι από την πλευρά της η ΡΑΑΕΥ υποστηρίζει ότι το πλαίσιο παραμένει ουδέτερο και δεν περιορίζει τον ανταγωνισμό, το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν οι εκκρεμότητες του πλαισίου θα αντιμετωπιστούν έγκαιρα ή αν θα λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στην υλοποίηση ενός κατά τα άλλα φιλόδοξου εργαλείου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
