«Σβήνουν» οι ελπίδες συμφωνίας για το Ταμείο Ανάκαμψης

Χωρίς μεγάλες ελπίδες για την επίτευξη μιας συμφωνίας αρχίζει σήμερα και ολοκληρώνεται αύριο η διαπραγμάτευση των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Ταμείο Ανάκαμψης των 750 δισ. ευρώ, καθώς ακόμη και η νέα συμβιβαστική πρόταση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, δεν ικανοποιεί τους «σκληρούς» του Βορρά και όλα δείχνουν ότι οι συζητήσεις θα «συρθούν» ως το φθινόπωρο.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατέρχεται στη διαπραγμάτευση επιδιώκοντας, όπως και οι άλλοι ηγέτες του ευρωπαϊκού Νότου, ένα συμβιβασμό όσο γίνεται πιο κοντά στις αρχικές προτάσεις της Κομισιόν, όπως αυτές διαφοροποιήθηκαν από τις προτάσεις του Σ. Μισέλ, δηλαδή να εξασφαλίσει η Ελλάδα ένα συνολικό ποσό κοντά στα 32 δισ. ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων να διατίθενται με μορφή επιχορηγήσεων και όχι δανείων, ώστε να μην «φουσκώσει» το χρέος, αλλά και με την αποφυγή των αυστηρών όρων που θέλουν να θέσουν οι Χώρες της Λιτότητας (Ολλανδία, Αυστρία, Δανία, Σουηδία), οι οποίοι παραπέμπουν σε νέα μνημόνια.

Οι χώρες του Βορρά αντιτίθενται στον συλλογικό δανεισμό, εκτός και αν τα χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης συνδεθούν με αυστηρή εποπτεία στις χώρες που θα τα λάβουν. Τούτο όμως μπορεί να σημαίνει εκταμίευση των χρημάτων σε δόσεις και εφόσον εκπληρώνονται συγκεκριμένα ορόσημα μεταρρυθμίσεων, πράγμα που παραπέμπει σε μνημόνια. Απέναντι τους βρίσκονται οι χώρες του Νότου οι οποίες επλήγησαν περισσότερο από την υγειονομική κρίση, καίγονται για κεφάλαια και βλέπουν την Ευρώπη να τους εξωθεί στην λιτότητα.

Σε σχέση με το Ταμείο Ανάκαμψης, η συζήτηση παραμένει ανοικτή και τα σημεία τριβής είναι πολλά και οδηγούν τη διαπραγμάτευση σε προσωρινό αδιέξοδο:

• Το μέγεθος του Ταμείου, δηλαδή αν θα έχει «δύναμη πυρός» 750 δισ. ευρώ, όπως προβλέπουν οι προτάσεις Κομισιόν και Σ. Μισέλ.
• Η αναλογία επιχορηγήσεων – δανείων: Στο σημείο αυτό, οι τέσσερις της λιτότητας, αλλά και κράτη της Αν. Ευρώπης επιμένουν στην παροχή περισσότερων δανείων κι όχι επιδοτήσεων, που μάλιστα προτείνεται να δοθούν πριν τις όποιες επιχορηγήσεις, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα γίνει «σφικτή» διαχείριση.
• Ο χρόνος  αποπληρωμής των δανείων: Οι χώρες του Νότου ζητούν να αρχίσουν οι πληρωμές των δανείων  μετά το 2028, και σε όσο γίνεται μεγαλύτερο βάθος χρόνου. Ωστόσο η Γερμανία σε μια προσπάθεια να ισορροπήσει την κατάσταση έχει ρίξει στο τραπέζι την ιδέα για εξόφληση των δανείων εντός της περιόδου 2021- 2027, κάτι που όμως οδηγεί χώρες όπως η Ελλάδα ή η Ιταλία σε σοβαρές δυσκολίες, αφού ήδη έχουν πολύ υψηλό χρέος.
• Οι πόροι από όπου θα προέλθουν οι χρηματοδοτήσεις των κρατών μελών:  Στο τραπέζι είναι ήδη κάποιοι «πράσινοι φόροι» ή κάποιοι «ψηφιακοί» φόροι, όπως και η έκδοση ομολόγων από την Κομισιόν με εγγύηση τον κοινοτικό προϋπολογισμό.
• Ο τρόπος κατανομής των ποσών που τελικά θα συμφωνηθούν: Αν θα ληφθεί υπόψη το κριτήριο της ανεργίας την περίοδο 2015 - 2019, όπως έχει προτείνει η Κομισιόν, ή αν θα υπολογιστούν οι πόροι με βάση τη μείωση του ΑΕΠ ως και το 2021, ώστε να ευνοηθούν οι χώρες με τη μεγαλύτερη επίπτωση από την κρίση του κορονοϊού.
• Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα πρέπει συνοδεύουν τις εκταμιεύσεις: Αν θα περάσει η πρόταση των «σκληρών» της Ευρώπης για εκταμίευση των χρημάτων με ένα είδος εποπτείας από την Κομισιόν.
• Η διάρκεια της αξιοποίησης των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης: όσο πιο σύντομα λήξει η περίοδος απορρόφησης και αξιοποίησης, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το πρόβλημα για τις χώρες, όπως η Ελλάδα, που έχουν μόνιμα δυσκολίες στην εκτέλεση των προγραμμάτων με κοινοτική χρηματοδότηση.