«Πρέπει να προστατεύσουμε τη Γη για τα επόμενα εκατοντάδες -εάν όχι χιλιάδες- χρόνια. Δεν υπάρχει πλανήτης Β, κυρίες και κύριοι, δεν πάμε πουθενά. Είμαστε επιβάτες του διαστημόπλοιου Γη και αν το καταστρέψουμε, το ανθρώπινο είδος τελειώνει». Με αυτή τη δραματική προειδοποίηση ολοκλήρωσε την ομιλία του στο Aristotle Innovation Forum ο Σταμάτης Κριμιζής, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της πολυετούς μελέτης του για τη «γεωγραφία του ηλιακού συστήματος» και την εξερεύνηση του διαστήματος, που ξεκίνησε πριν από επτά δεκαετίες με την εκτόξευση του Sputnik το 1957.
Ο Σταμάτης Κριμιζής, Ομ. Επικεφαλής του Τομέα Εξερεύνησης Διαστήματος του Johns Hopkins Applied Physics Laboratory (APL), με πολυετή θητεία στη NASA και την ESA, έχει συμμετάσχει σε 21 διαστημικές αποστολές, συμπεριλαμβανομένων των Voyager 1 και 2. Όπως υπογράμμισε, παρά την τεχνολογική πρόοδο, ο Άρης παραμένει ακατάλληλος για ζωή, καθώς η έλλειψη μαγνητικού πεδίου επέτρεψε στον ηλιακό άνεμο να «σαρώσει» την ατμόσφαιρά του, αφήνοντας έναν παγωμένο και ραδιενεργό πλανήτη.
Η πρόταση του Έλον Μασκ και η πραγματικότητα του Άρη
«Οι περισσότεροι δε συνειδητοποιούν ότι βρισκόμαστε εδώ σήμερα χάρη στο μαγνητικό πεδίο», σημείωσε ο καθηγητής, εξηγώντας ότι ο ηλιακός άνεμος βομβάρδισε την επιφάνεια του Άρη και μέσα σε δισεκατομμύρια χρόνια εξαφάνισε την ατμόσφαιρά του. «Σήμερα δεν υπάρχει ουσιαστικά ατμόσφαιρα στον Άρη, είναι μόνο το 0,6% της ατμόσφαιρας της Γης και είναι όλη διοξείδιο του άνθρακα», πρόσθεσε.
Αναφερόμενος στις προτάσεις του Έλον Μασκ για αποικισμό του Άρη, επισήμανε: «Κάθε φορά που ο Ήλιος έχει μια μεγάλη έκρηξη και στέλνει σκληρή ακτινοβολία, ένα ανθρώπινο πλήρωμα σε διαστημόπλοιο θα πέθαινε εκεί έξω χωρίς προστασία». Εξήγησε ότι όποιος επιχειρήσει να ζήσει εκεί θα πρέπει να δημιουργήσει υπόγειο καταφύγιο, περίπου ένα μέτρο κάτω από την επιφάνεια, για να εξασφαλίσει προστασία.
«Μπορεί κάποιοι να ήθελαν να το κάνουν αυτό. Εγώ το αποκαλώ "όνειρο θερινής νυκτός". Δεν το θεωρώ ρεαλιστικό», τόνισε ο κ. Κριμιζής. Παρότι εκτίμησε πως ένα ανθρώπινο πλήρωμα μπορεί να επισκεφθεί τον Άρη τα επόμενα 20 χρόνια, υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει πραγματική ανάγκη, αφού ήδη διαθέτουμε πλήρη χαρτογράφηση της επιφάνειας και του υπεδάφους του πλανήτη.
Τα διδάγματα από την Αφροδίτη και το φαινόμενο του θερμοκηπίου
Αναφερόμενος στην Αφροδίτη και στη μελέτη της από την αποστολή Mariner 5 το 1967, ο καθηγητής εξήγησε ότι με θερμοκρασία επιφάνειας 462°C και ατμοσφαιρική πίεση 92 φορές μεγαλύτερη από της Γης, «μας δίδαξε τη δύναμη του φαινομένου του θερμοκηπίου». Τόνισε ότι το φαινόμενο οφείλεται όχι μόνο στο διοξείδιο του άνθρακα, αλλά και στους υδρατμούς και το μεθάνιο που παγιδεύουν τη θερμότητα, προσφέροντας κρίσιμα δεδομένα για την κατανόηση της κλιματικής αλλαγής στη Γη.
Η αναζήτηση ζωής στο ηλιακό σύστημα
Ο κ. Κριμιζής επεσήμανε ότι η εξερεύνηση του διαστήματος έχει αποκαλύψει πως τα συστατικά της ζωής είναι διαδεδομένα. Ανέφερε ως παράδειγμα τον Εγκέλαδο, φεγγάρι του Κρόνου, όπου εντοπίστηκε μοριακό υδρογόνο σε υπόγειο ωκεανό, στοιχείο που αποτελεί τροφή για μικροοργανισμούς στη Γη. «Ο ωκεανός κάτω από την επιφάνεια του Εγκέλαδου έχει επίσης μοριακό υδρογόνο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η παρουσία οργανικών στοιχείων στον Πλούτωνα και τον Τιτάνα υποδηλώνει πως η βιολογική δραστηριότητα μπορεί να είναι κοινό φαινόμενο στο Σύμπαν.
Το ανυπέρβλητο εμπόδιο των αποστάσεων
Ως βασικό εμπόδιο για την κατάκτηση του διαστήματος, ο Σταμάτης Κριμιζής ανέφερε τις τεράστιες αποστάσεις. Ενδεικτικά, το πλησιέστερο αστρικό σύστημα, το Alpha Centauri, απέχει 41 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Με την ταχύτητα του φωτός θα απαιτούνταν 4,4 χρόνια για να φτάσουμε εκεί, ενώ με την ταχύτητα του Voyager 1 θα χρειάζονταν 77.000 χρόνια. «Πρέπει να ξεχάσουμε τον αποικισμό του διαστήματος», κατέληξε.
Ο Σταμάτης Κριμιζής είναι Ομ. Επικεφαλής του Τομέα Εξερεύνησης Διαστήματος του Johns Hopkins Applied Physics Laboratory (APL) και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην Έδρα Επιστήμης του Διαστήματος και Εφαρμογών. Διετέλεσε Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών το 2024 και έχει συνεργαστεί με τη NASA και την ESA σε 21 διαστημικές αποστολές. Έχει τιμηθεί με πολυάριθμα διεθνή βραβεία, μεταξύ των οποίων το Exceptional Scientific Achievement Medal της NASA και το COSPAR Space Science Award.