Σε ημερίδα για την κυβερνοασφάλεια και την τεχνητή νοημοσύνη που πραγματοποιήθηκε στη Βέροια, ο υποψήφιος διδάκτωρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Λευτέρης Καλαϊτζίδης, παρουσίασε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ψηφιακής παραπλάνησης.
Χρησιμοποιώντας τη φωτογραφία του από την ιστοσελίδα της ερευνητικής ομάδας issel του ΑΠΘ, δημιούργησε με τη βοήθεια ψηφιακού εργαλείου μια ανάρτηση με τίτλο «εισαγωγή ασθενούς Καλαϊτζίδη Ελευθερίου», στην οποία φαινόταν να φορά νοσοκομειακή ρόμπα και να νοσηλεύεται.
Όπως εξήγησε, ένα τέτοιο μήνυμα θα μπορούσε να σταλεί στους γονείς του, προκαλώντας πανικό, αναδεικνύοντας έτσι πόσο εύκολα μπορεί να εξαπατηθεί κάποιος στο διαδίκτυο.
Ο κ. Καλαϊτζίδης τόνισε ότι η επίδειξη αυτή είχε στόχο να δείξει την ανάγκη διαρκούς επαλήθευσης της πληροφορίας και την προσοχή που πρέπει να επιδεικνύουν οι χρήστες στο περιεχόμενο που διακινούν ή εμπιστεύονται.
Ειδική αναφορά έκανε στα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLM), τα οποία, όπως είπε, προβλέπουν λέξεις και μιμούνται την κατανόηση, χωρίς όμως να σκέφτονται, να γνωρίζουν τα πάντα ή να διαθέτουν συναισθήματα.
Οι ψευδαισθήσεις των γλωσσικών μοντέλων
Όπως επισήμανε, τα LLM δημιουργούν ψευδαισθήσεις όπως: «τα λένε ωραία, άρα λένε αλήθεια» ή «μας δίνουν απάντηση σε ό,τι ρωτήσουμε, άρα τα ξέρουν όλα». Στην πραγματικότητα, σημείωσε, δεν ισχύει τίποτα από αυτά.
Οι χρήστες πρέπει να τα αντιμετωπίζουν με κριτική σκέψη, να προσέχουν τι μοιράζονται και να επιβεβαιώνουν τις πληροφορίες από έγκυρες πηγές.
Ο ερευνητής προειδοποίησε ότι τα δεδομένα που κοινοποιούμε ενδέχεται να μην διαγράφονται ποτέ, ενώ τα μοντέλα μπορεί να λένε ψέματα με αυτοπεποίθηση ή να χρησιμοποιηθούν ως όπλο στα λάθος χέρια.
Έφερε ως παράδειγμα περιστατικά όπου χρήστες αποκάλυψαν προσωπικά στοιχεία σε αιτήματα προς την ΑΙ, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι τα δεδομένα τους είναι εκτεθειμένα.
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι της τεχνητής νοημοσύνης
Ένας βασικός κίνδυνος, όπως ανέφερε, είναι η παραπληροφόρηση. Για παράδειγμα, σε αίτημα για πηγές σχετικά με τη Μάχη της Κρήτης, η τεχνητή νοημοσύνη παρήγαγε ανύπαρκτες αναφορές με πραγματικά ονόματα συγγραφέων.
Αντίστοιχα, ο δικηγόρος Steven Schwartz στις ΗΠΑ χρησιμοποίησε το ChatGPT για νομική έρευνα και κατέθεσε έξι ανύπαρκτες υποθέσεις, με αποτέλεσμα πρόστιμο και δημόσια επίπληξη.
Ένας ακόμη κίνδυνος αφορά τη χρήση της ΑΙ για παραπλανητικές ή επιβλαβείς ενέργειες. Στην Ισπανία, μαθητές χρησιμοποίησαν εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία ψεύτικων φωτογραφιών συμμαθητριών τους, γεγονός που οδήγησε σε αστυνομική έρευνα και ποινικές διώξεις.
Ο κ. Καλαϊτζίδης υπογράμμισε ότι η ΑΙ μπορεί να αξιοποιήσει ψευδείς πληροφορίες από άρθρα, αναρτήσεις και δηλώσεις δημοσίων προσώπων, δημιουργώντας πλαστά μηνύματα, εικόνες, βίντεο και ήχο, με σοβαρές συνέπειες για την κοινωνία και την ενημέρωση.
Ανάγκη για ψηφιακή εγρήγορση και εκπαίδευση
Ο καθηγητής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ, Ανδρέας Συμεωνίδης, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι δεν υπάρχει ακόμη η απαραίτητη κουλτούρα διαχείρισης πληροφορίας που παράγεται μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Όπως είπε, είναι κρίσιμη η επιβεβαίωση κάθε στοιχείου και η ανάπτυξη εγρήγορσης στους πολίτες, ιδιαίτερα στα παιδιά και τους γονείς.
«Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να αποτελεί το σημείο εκκίνησης και όχι το τελικό στάδιο», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας την ανάγκη αναζήτησης δεύτερης πηγής για κάθε πληροφορία.
Οι χρήστες, πρόσθεσε, οφείλουν να αποφεύγουν τη διαμοίραση προσωπικών δεδομένων, να επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς, να θυμούνται ότι άγνωστοι μπορεί να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες τους και να σκέφτονται προτού δημιουργήσουν ή αναρτήσουν οτιδήποτε.
Ημερίδες και συμμετοχές
Την ημερίδα κυβερνοασφάλειας και ασφαλούς πλοήγησης διοργάνωσε η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας στο δημαρχείο Βέροιας. Χαιρετισμούς απηύθυναν ο αντιπεριφερειάρχης Ψηφιακής Διακυβέρνησης Νίκος Τζόλλας και ο αντιδήμαρχος Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του Δήμου Βέροιας Καλλίστρατος Γρηγοριάδης. Παρουσιάσεις πραγματοποίησαν οι καθηγητές του ΑΠΘ Πέτρος Νικοπολιτίδης και Παναγιώτης Κατσαρός.
Ακολούθησε ημερίδα με θέμα «Ευ Αγωνίζεσθαι στην ψηφιακή εποχή», με ομιλητές τον αντιπεριφερειάρχη Εξωστρέφειας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και θρύλο του ελληνικού μπάσκετ Μπάνε Πρέλεβιτς, καθώς και τον παγκόσμιο πρωταθλητή Parkour Δημήτρη DK Κυρσανίδη. Χαιρετισμό απηύθυνε ο αντιδήμαρχος Αθλητισμού του Δήμου Βέροιας Μιχάλης Τζαφερόπουλος.