Οι καινοτομίες που αλλάζουν τη ζωή μας και ο Δείκτης Κοινωνικής Προόδου

Σε προηγούμενη άποψη, παρουσιάσαμε τις δέκα πιο σημαντικές  τεχνολογικές καινοτομίες του 2020 και κάναμε αναφορά στις δέκα ανάλογες καινοτομίες που είχε δημοσιεύσει το έτος 2001 το περιοδικό του ΜΙΤ Technology Review.

Οι δέκα καινοτομίες του 2001 ήταν:

• Brain machine interfaces  (διεπαφές εγκεφάλου και μηχανών). 
• Flexible transistors (ευέλικτα τρανσίστορ).
• Data mining (Εξόρυξη δεδομένων).
• Digital rights management (Διαχείριση ψηφιακών δικαιωμάτων).
• Biometrics (Βιομετρικά στοιχεία).
• Natural-language processing (Επεξεργασία φυσικής γλώσσας).
• Microphotonics (Μικροφωτογραφία).
• Untangling code (Αποσύνδεση κώδικα).
• Robot design (Σχεδιασμός ρομπότ).
• Microfluidics (Μικρορευστά).

Στα είκοσι χρόνια που πέρασαν,  καμία από τις παραπάνω δέκα τεχνολογίες δεν έχει απαξιωθεί, ενώ ορισμένες έχουν επιφέρει ριζικές αλλαγές στην καθημερινότητά μας. Σημειώνουμε επιλεκτικά:

Στην πρώτη στη σειρά, την επαφή εγκέφαλου και μηχανών, υπάρχει ενδιαφέρουσα συμβολή της ελληνικής ομογένειας. Ο Νικόλας Χατσόπουλος, στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, έχει πετύχει την μετάδοση εντολών με τη σκέψη στις  οποίες υπακούει ένα πίθηκος. Ο  Γιάννης Πέζαρης στο Harvard κατάφερε τη μετάδοση μηνύματος όρασης από τεχνητό μάτι προς τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Αλλά η πιο εμπορική από όλες συναντιέται στο Media Lab του ΜΙΤ, που διευθύνει ο Μιχάλης Μπλέτσας, όπου όταν το προσωπικό πεινάσει, δίνεται με τη σκέψη εντολή στο κομπιούτερ να παραγγείλει πίτσα!  

Η τρίτη στη σειρά, η εξόρυξη δεδομένων έχει, στα χρόνια που πέρασαν, αλλάξει όνομα και αρκούν τώρα τα δύο γράμματα «ΑΙ» για να την περιγράψουν: Artificial Intelligence ή Τεχνητή Νοημοσύνη της οποίας την επίδραση στην καθημερινότητά μας δεν χρειάζεται να περιγράψουμε. Εφαρμογές του πέμπτου, της αναγνώρισης βιομετρικών στοιχείων,  όπως προσώπων και χαρακτηριστικών, έχουν αναδειχθεί σε εξαιρετικά χρήσιμα εργαλεία στη διάθεση της αστυνομίας για τον εντοπισμό ενόχων και διαλεύκανση εγκλημάτων. Η τελευταία, τα μικρορευστά, είναι αυτά που έκαναν δυνατή τη δημιουργία των rapid tests και self-tests τη σημασία των οποίων μας δίδαξε με βίαιο τρόπο η COVID-19.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον πάντως είναι ένα άλλο θέμα που θέτει το Technology Review: Κάθε τεχνολογική εξέλιξη έχει κάποια επίδραση στον εθνικό πλούτο που είναι εύκολα ή δύσκολα μετρήσιμη, αλλά είναι γενικά δεκτό ότι η αύξηση του ΑΕΠ συμβάλλει μεν, αλλά δεν αποτελεί μοναδικό και αξιόπιστο μέτρο της ανθρώπινης ευτυχίας.

Για την αξιολόγηση της τελευταίας το περιοδικό περιγράφει τον Δείκτη Κοινωνικής Προόδου (SPI Social Progress Index), ο οποίος δημιουργήθηκε από δυο οικονομολόγους, τον Scott Stern του MIT και τον Michael Porter του Harvard. Οι ερευνητές συλλέγουν και βαθμολογούν δεδομένα από 163 χώρες σχετικά με παράγοντες όπως η ποιότητα του περιβάλλοντος, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση, οι θάνατοι από τροχαία ατυχήματα, το έγκλημα και άλλα σχετικά.

Στον Πίνακα που δημοσιεύει το περιοδικό, υπάρχει, όπως είναι αναμενόμενο, η σύμπτωση της ίδιας χώρας στην κορυφή τόσο του δείκτη SPI όσο και του κατά κεφαλήν ΑΕΠ.  Έτσι, η Νορβηγία που είναι 1η στον δείκτη SPI είναι 4^η στην κατάταξη του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, η  Δανία είναι 2^η στον πρώτο και 7^η στον δεύτερο και η Φιλανδία 3^η και 9^η. Το ίδιο συμβαίνει και στις τελευταίες  θέσεις, τις οποίες στον SPI καταλαμβάνουν οι Νότιο Σουδάν, Δημοκρατία Κεντρικής Αφρικής και Ερυθραία που είναι επίσης από τις πιο φτωχές σε εισόδημα.

Υπάρχουν όμως και κάποιες αξιοσημείωτες δυσαναλογίες: Τα πλούσια Κατάρ και Σαουδική Αραβία, από την 9η και 22η αντίστοιχα στην κατάταξη του κατά κεφαλή ΑΕΠ κατρακυλούν στις θέσεις 81^η και 101^η του SPI.  Η πιο εντυπωσιακή περίπτωση είναι οι ΗΠΑ που από την 5^η σειρά στο κατά κεφαλή ΑΕΠ βρίσκονται στην 28^η θέση στον SPI.  

Ενδιαφέρουσα φυσικά είναι η περίπτωση της Ελλάδας: Κατέχουμε στο SPI την  27^η  θέση (μια πάνω από την Αμερική!), αλλά στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, ενώ ήμαστε το 2007 στην 24^η  θέση, με την κρίση κατεβήκαμε στην 45^η. Γίναμε δηλαδή με την κρίση πιο φτωχοί αλλά παραμείναμε συγκριτικά ευτυχισμένοι!

* Ο κ. Ραφαήλ Μωυσής είναι ιδρυτής του Συλλόγου Αποφοίτων ΜΙΤ στην Ελλάδα. Έχει εκδώσει δυο βιβλία «Θα γίνει της Δεής» και «ΑΛΗΘΙΝΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΔΟΤΑ. Ιστορίες με 55 πρόσωπα».