Το Νορβηγικό Υπερταμείο δέχεται πιέσεις για αλλαγές μετά από απώλειες

Το νορβηγικό κρατικό επενδυτικό ταμείο, το μεγαλύτερο παγκοσμίως, βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο εθνικού διαλόγου έπειτα από ζημίες ύψους 40 δισ. δολαρίων το πρώτο τρίμηνο του 2025, εξαιτίας της διεθνούς αναταραχής που προκάλεσαν οι μονομερείς δασμοί του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Διαχειριζόμενο από τη Norges Bank Investment Management (NBIM), το ταμείο των 1,8 τρισ. δολαρίων έχει χτιστεί πάνω στα έσοδα του πετρελαϊκού τομέα και επενδύει παθητικά σε περισσότερες από 8.700 εισηγμένες εταιρείες σε 44 χώρες, κατέχοντας το 1,5% των μετοχών παγκοσμίως.

Η στρατηγική του είναι μακροπρόθεσμη, με αυστηρούς περιορισμούς: δεν επιτρέπονται επενδύσεις εντός Νορβηγίας, δεν επιτρέπεται υπέρβαση του 3% για το κρατικό προϋπολογισμό, ενώ η ηθική επενδυτική του πολιτική το αποκλείει από συμμετοχές σε εταιρείες που σχετίζονται με παραβιάσεις δικαιωμάτων, πυρηνικά όπλα, καπνό, κάρβουνο ή υψηλές εκπομπές.

Παρά τη σχετική σταθερότητα, η πίεση αυξάνεται. Με 40% των μετοχικών του συμμετοχών στις ΗΠΑ και το 9% σε αμερικανικά ομόλογα, αρκετοί πολιτικοί ζητούν στροφή προς πιο σταθερές ευρωπαϊκές επενδύσεις, ώστε να περιοριστεί η έκθεση στην αστάθεια των αμερικανικών αγορών. 

Η αντιπολίτευση ζητά αλλαγές στις ηθικές δεσμεύσεις, ώστε να επενδύει το ταμείο και στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, που κερδίζει έδαφος λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Παράλληλα, υπάρχει πίεση να επιτραπούν επενδύσεις σε ιδιωτικό μετοχικό κεφάλαιο, αίτημα που η κυβέρνηση απορρίπτει λόγω έλλειψης διαφάνειας και υψηλών αμοιβών.

Το ταμείο, που στηρίζει σήμερα το 25% του ετήσιου προϋπολογισμού και ενισχύει το κοινωνικό κράτος της χώρας, έχει εξελιχθεί και σε διπλωματικό εργαλείο. 

Το 2024 καταψήφισε την αποζημίωση-ρεκόρ του Έλον Μασκ στην Tesla και δημοσιεύει τις ψήφους του πριν από τις γενικές συνελεύσεις, επηρεάζοντας διεθνείς εταιρικές αποφάσεις.

Η Νορβηγία, που παρέχει το 30% του φυσικού αερίου της Ευρώπης, εξετάζει επίσης πρόταση για μεταφορά 50 δισ. κορωνών (4,85 δισ. δολαρίων) στην Ουκρανία από το ταμείο, λόγω των υπερκερδών της χώρας από την ενεργειακή κρίση.

Το Νορβηγικό Ταμείο συνεχίζει να αποτελεί ένα μοντέλο χρηστής διαχείρισης φυσικών πόρων, αλλά καλείται πλέον να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο πιο ασταθή, πολιτικά και οικονομικά.