Οι τέσσερις σκληρές οικονομικές κυρώσεις που αντιμετωπίζει η Μόσχα

Με ένα πολύ αυστηρό πακέτο οικονομικών κυρώσεων, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και την αποβολή της Ρωσίας από το διεθνές σύστημα πληρωμών SWIFT, απειλεί η Δύση τη Μόσχα, καθώς κλιμακώνεται η αντιπαράθεση για την Ουκρανία. Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάιντεν ξεκαθάρισε ότι οι κυρώσεις θα επιβληθούν όχι μόνο σε περίπτωση μεγάλης εισβολής των Ρώσων στην Ουκρανία, αλλά για οποιαδήποτε παραβίαση των συνόρων της πρώην σοβιετικής δημοκρατίας.

Όλα δείχνουν ότι οι ΗΠΑ θεωρούν πως μία σειρά πολύ αυστηρών και στοχευμένων νέων κυρώσεων θα πείσει τον Ρώσο πρόεδρο να αλλάξει στάση, εάν φυσικά δεν θέλει να βρεθεί αντιμέτωπος και με μία οικονομική κρίση. 

Βάσει των πληροφοριών του αμερικανικού πρακτορείο στις νέες κυρώσεις μπορεί να περιλαμβάνονται τα ακόλουθα, τα οποία, μάλιστα έχουν, ήδη, συζητηθεί μεταξύ ΗΠΑ, Βρετανίας, Γερμανίας, Γαλλία, Ιταλίας αλλά και ΕΕ. 

• Επιπλέον περιορισμοί στη δυνατότητα της Ρωσίας να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της. 
• Περιορισμοί στις διατραπεζικές συναλλαγές των κορυφαίων ρωσικών τραπεζών, συμπεριλαμβανομένων συναλλαγών που αφορούν και το συνάλλαγμα. 
• Επιπλέον κυρώσεις σε ρωσικές εταιρείες στους κλάδους άμυνας και ενέργειας. 
• Αποκλεισμός της Ρωσίας από τα διεθνή δίκτυα πληρωμών όπως το SWIFT

Οι αμερικανικές προτάσεις αντιμετωπίζονται κατ’ αρχήν θετικά από τις χώρες της Ένωσης, όμως, αρκετές εξ αυτών υποστηρίζουν ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει «μεγάλη βιασύνη» στην επιβολή νέων κυρώσεων, υπό το πρίσμα ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να υπονομεύσει τις προσπάθειες επίλυσης της κρίσης μέσω της διπλωματίας. Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ θεωρούν ότι το πακέτο πρέπει να είναι έτοιμο, προκειμένου οι προσπάθειες αποτροπής της Ρωσίας να είναι περισσότερο αξιόπιστες.

Βέβαια δεν είναι σαφές εάν οι οικονομικές κυρώσεις θα μπορέσουν πραγματικά να αποτρέψουν τον Πούτιν από το να επιτεθεί στην Ουκρανία, ιδιαίτερα εάν συνεχίσει να πιστεύει ότι η προσέγγιση μεταξύ ΝΑΤΟ και Κιέβου αποτελεί «υπαρξιακή απειλή» για τη ρωσική ασφάλεια. 

Παράλληλα τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι χώρες της ΕΕ επιθυμούν σε πρώτη φάση η απειλή των κυρώσεων να αποτελέσει ένα «χαρτί» που θα μπορούσε να προσφέρει παράγοντα πίεσης στον εν εξελίξει διπλωματικό διάλογο, έχοντας, πάντα, ως βασικό σκοπό την αποφυγή μίας νέα οξείας κρίσης στα σύνορα Ουκρανίας – Ρωσίας. Ταυτόχρονα οι ΗΠΑ δεν έχουν την παραμικρή πρόθεση να εμπλακούν σε οποιαδήποτε στρατιωτική διένεξη στο εξωτερικό, ιδιαίτερα μετά την απόσυρσή τους –όχι και τόσο τιμητική- από το Αφγανιστάν. 

Για να καθησυχάσουν, δε, τους συμμάχους του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη που ανησυχούν ότι θα μπορούσαν να μείνουν εκτός βασικών συζητήσεων, οι ΗΠΑ υπόσχονται ενίσχυση της στρατιωτικής τους παρουσίας αλλά και παροχή πρόσθετων αμυντικών διευκολύνσεων σε περίπτωση ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. 

Το Κρεμλίνο υποστηρίζει ότι στα σχέδιά του δεν περιλαμβάνεται εισβολή στην Ουκρανία και επιμένει ότι η «συσσώρευση» στρατιωτικών δυνάμεων στα σύνορα αποτελεί απλά μία δικλείδα ασφαλείας για τη Ρωσία. 

Οι Ευρωπαίοι είναι πιο διστακτικοί από τους Αμερικανούς, με δεδομένο ότι έχουν άμεση ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία αλλά και πιο διευρυμένες εμπορικές σχέσεις με τη Μόσχα. Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά, σίγουρα, την ενέργεια, σε μία απόλυτα φυσιολογική εξέλιξη, σε μία περίοδο που η τιμή του φυσικού αερίου έχει εκτοξευθεί στα ύψη. 

Ορισμένα πιθανά βήματα στη λίστα, όπως η αποκοπή της Ρωσίας από το σύστημα πληρωμών SWIFT, θεωρούνται εξαιρετικά προβληματικά, μιας και θα μπορούσαν να προκαλέσουν αναστάτωση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και άλλων ρωσικών εξαγωγών. Μια άλλη ανησυχία είναι η προοπτική που ο Πούτιν μπορεί να διακόψει τις εξαγωγές φυσικού αερίου -η Ρωσία παρέχει περίπου το 40% των προμηθειών της Ευρώπης- εν μέσω εκτίναξης των τιμών της ενέργειας.

Την ίδια ώρα οι ΗΠΑ ασκούν πιέσεις στη Γερμανία να μην δώσει το «πράσινο φως» για τον νέο αγωγό Nord Stream 2 και να μπλοκάρει την όλη διαδικασία, ιδιαίτερα εάν η Ρωσία εισβάλλει στην Ουκρανία. Οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές της Γερμανίας έχουν ανακοινώσει ότι η έγκριση για την έναρξη λειτουργίας του αγωγού δεν πρόκειται να καταφθάσει πριν από τον Ιούλιο του 2022.