Η ελληνική κρουαζιέρα καταγράφει φέτος ιστορικό ρεκόρ, ωστόσο το τέλος επιβατών επιστρέφει στο προσκήνιο, προκαλώντας ανησυχία στον κλάδο. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιεροπλοίων και Φορέων Ναυτιλίας, Γεώργιο Κουμπενά, η απουσία κεντρικού στρατηγικού σχεδιασμού και ανταποδοτικότητας ενδέχεται να λειτουργήσει ανασταλτικά στη βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα.
Όπως επισημαίνεται, το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει ότι μέρος των εσόδων από το τέλος κρουαζιέρας επιστρέφει στον κλάδο, μέσω επενδύσεων σε λιμενικές και χερσαίες υποδομές, δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί.
Η εφαρμογή του μέτρου ξεκίνησε στις 21 Ιουλίου 2025. Με απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών στις 22 Δεκεμβρίου 2025, εγκρίθηκε η επιχορήγηση 9,77 εκατ. ευρώ σε 64 δήμους, ποσό που αντιστοιχεί στο 1/3 των συνολικών εισπράξεων από το τέλος. Τα έσοδα διανέμονται ισομερώς: 1/3 στους δήμους για έργα τουριστικής υποδομής ανά λιμένα, 1/3 στο Υπουργείο Ναυτιλίας για αναπτυξιακά προγράμματα και 1/3 στο Υπουργείο Τουρισμού.
Ο κ. Κουμπενάς αναφέρει πως υπάρχουν σοβαρές στρεβλώσεις στη διάθεση των εσόδων, καθώς τα μεγάλα λιμάνια που ελέγχονται από ιδιωτικές εταιρείες δεν λαμβάνουν μερίδιο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι φορείς διαχείρισης να μην έχουν κίνητρο για επενδύσεις, οδηγώντας σε αυξήσεις τιμολογίων ώστε να χρηματοδοτηθούν μελλοντικά έργα αναβάθμισης.
Παράλληλα, τα δημοτικά λιμενικά ταμεία, που ελέγχονται από τους δήμους, δυσκολεύονται να προγραμματίσουν και να ολοκληρώσουν σημαντικά έργα. Η αλλαγή δημοτικής αρχής συχνά συνεπάγεται μεταβολή του σχεδιασμού, καθυστερήσεις και έλλειψη συνέχειας, υπονομεύοντας έτσι τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των λιμενικών υποδομών.
Σημαντικό πρόβλημα αποτελεί επίσης η άνιση γεωγραφική κατανομή των εσόδων. Το ισχύον σύστημα επιστρέφει το μεγαλύτερο μέρος των εισπράξεων σε ήδη δημοφιλείς προορισμούς, χωρίς να ενισχύει ουσιαστικά νέα λιμάνια και προορισμούς.
Αποτέλεσμα είναι να μην επιτυγχάνεται η διάχυση των επισκεπτών, ενώ ο κ. Κουμπενάς επισημαίνει την ανάγκη για ένα πιο σύνθετο μοντέλο διαχείρισης. Αυτό θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον αριθμό των αφίξεων, αλλά και τη συνολική τουριστική επιβάρυνση κάθε περιοχής.
Ειδική αναφορά γίνεται στη Μύκονο και τη Σαντορίνη, όπου το υψηλό τέλος ενδέχεται να μειώσει την ελκυστικότητα των λιμανιών. Σε συνδυασμό με τα αυξανόμενα λειτουργικά έξοδα, υπάρχει ορατός κίνδυνος μείωσης της δραστηριότητας, τη στιγμή που οι συγκεκριμένοι προορισμοί αποτελούν βασικούς πυλώνες της ελληνικής κρουαζιέρας.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών τονίζει ότι απαιτείται ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο διαχείρισης, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε προορισμού και θα μεγιστοποιεί τη συνεισφορά του κλάδου στην οικονομία. Το τέλος κρουαζιέρας, όπως υπογραμμίζει, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εργαλείο στρατηγικής διαχείρισης του τουρισμού και όχι απλώς ως φορολογικό μέτρο.
Αιφνιδιασμός και στρεβλώσεις στην εφαρμογή του τέλους
Ο επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιερόπλοιων & Φορέων Ναυτιλίας και διευθυντής της Majestic International Cruises Inc, Θεόδωρος Κόντες, σημειώνει ότι η αιφνίδια επιβολή του τέλους δημιούργησε σοβαρά προβλήματα για τις εταιρείες και τους tour operators.
Οι προπληρωμένες κρουαζιέρες ανάγκαζαν τους operators και τις πλοιοκτήτριες εταιρείες να απορροφήσουν το επιπλέον κόστος, το οποίο επιβλήθηκε ξαφνικά από τα μέσα Ιουλίου και παραμένει σε ισχύ.
Ο κ. Κόντες διευκρινίζει ότι η επιβολή τέλους θα έπρεπε να είχε εφαρμοστεί εδώ και χρόνια, όπως συμβαίνει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η αντίδραση των εταιρειών σχετίζεται με τον αιφνιδιαστικό τρόπο εφαρμογής και το δυσανάλογο κόστος σε συγκεκριμένους προορισμούς.
Ενδεικτικά, στη Σαντορίνη και τη Μύκονο το τέλος ανέρχεται σε 20 ευρώ ανά επιβάτη κατά την υψηλή περίοδο, ενώ για τους υπόλοιπους προορισμούς το κόστος είναι 5 ευρώ, με μειώσεις εκτός σεζόν. Ο κ. Κόντες προτείνει αναθεώρηση των τελών, ώστε να ανταποκρίνονται στην πραγματική κίνηση και τα χαρακτηριστικά κάθε λιμένα, ενδεχομένως μέσω ενός συστήματος πέντε κατηγοριών.
Πριν την εφαρμογή του νέου μέτρου, το τέλος ήταν μόλις 30 λεπτά του ευρώ. Η απότομη αύξηση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν δικαιολογείται ούτε ως προς το ύψος ούτε ως προς την άμεση εφαρμογή.
Μετά την επιβολή των υψηλών τελών, καταγράφηκαν αλλαγές δρομολογίων και αντιδράσεις επιβατών, ειδικά σε περιπτώσεις ολιγόωρης παραμονής στα λιμάνια. Ο κίνδυνος ενίσχυσης αυτού του φαινομένου είναι υπαρκτός, αν δεν υπάρξουν διορθωτικές κινήσεις.
Θετική πορεία για το 2025 και οι προοπτικές του κλάδου
Παρά τις προκλήσεις, η ελληνική κρουαζιέρα σημειώνει ανοδική πορεία το 2025. Τα στοιχεία δείχνουν αύξηση 5%-6% στις επιβατοαφίξεις, φτάνοντας περίπου τα 8,35 εκατ. έναντι 7,9 εκατ. το 2024, με τις αφίξεις πλοίων να εκτιμώνται στις 5.600.
Ο Πειραιάς διατηρεί την πρωτιά με πάνω από 1,85 εκατ. επιβατοαφίξεις και 860 προσεγγίσεις πλοίων, ενώ το homeporting ενισχύεται. Ακολουθούν η Σαντορίνη και η Μύκονος, με 1,38-1,5 εκατ. επιβάτες και περίπου 790 αφίξεις πλοίων η καθεμία.
Τα Χανιά (Σούδα) εμφανίζουν αυξημένη κίνηση, καθώς ορισμένα πλοία αντικατέστησαν τη Σαντορίνη με τον συγκεκριμένο προορισμό. Στα νησιά του Ιονίου, η Κεφαλονιά, η Ζάκυνθος, η Ιθάκη και το Κατάκολο βρίσκονται ψηλά στις προτιμήσεις, με την Κέρκυρα να ξεχωρίζει, συνολικά, για το έντονο homeporting και περίπου 990.000 επιβάτες.
Το Ηράκλειο αναμένεται να υποδεχθεί περίπου 550.000 επιβάτες, ενώ η Ρόδος φτάνει τους 490.000. Το Λαύριο εξελίσσεται σε ανταγωνιστικό homeport, με 195.000 επιβάτες και 158 αφίξεις πλοίων το 2025, και αναμένεται περαιτέρω αύξηση για το 2026.
Τα ακριβή στοιχεία από την ΕΛΙΜΕ αναμένονται σύντομα, ώστε να εξαχθούν ασφαλέστερες προβλέψεις για το 2026. Εκτιμάται ότι οι επιβατοαφίξεις θα αγγίξουν τα 8,73 εκατ. και οι αφίξεις πλοίων τις 5.880, καλύπτοντας συνολικά τους 48 προορισμούς κρουαζιέρας της χώρας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
