Σε αδιέξοδο οδεύει το «Εξοικονομώ 2025» εν μέσω των στενών χρονοδιαγραμμάτων που έχουν τεθεί από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Με τις προθεσμίες υλοποίησης να έχουν κυριολεκτικά συρρικνωθεί, η αγορά εκφράζει ανησυχίες για την ορθή πορεία του προγράμματος, ζητώντας παράταση, κάνοντας παράλληλα λόγο για αδικίες και στρεβλώσεις στον σχεδιασμό.
Και μπορεί το ΥΠΕΝ να «τρέχει» προκειμένου να μη χαθούν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, ωστόσο, η αγορά κάνει λόγο για κωλυσιεργία περίπου οκτώ μηνών για την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, με τους ωφελούμενους και τους μηχανικούς να καλούνται να ολοκληρώσουν το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο μέσα σε χρονικό διάστημα μικρότερο των τεσσάρων μηνών.
Όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές στο Business Daily, η αγορά ζητά την επαναφορά του χρονικού περιθωρίου που ίσχυε στα προηγούμενα προγράμματα (12 μήνες συν τρίμηνη παράταση) προειδοποιώντας ότι διαφορετικά το «Εξοικονομώ 2025» θα εξελιχθεί σε πλήρη καταστροφή για την αγορά, τους ωφελούμενους και τους επαγγελματίες του κλάδου, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η έλλειψη συνεργείων καθιστούν κάθε ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα μη ρεαλιστικό.
Θυμίζουμε πως το «Εξοικονομώ 2025» έχει συνολικό προϋπολογισμό 924.269.064,54 ευρώ και εντάσσεται στα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) μέσω του κεφαλαίου REPowerEU, με τους δικαιούχους του να αυξάνονται τελικά από 17.000 σε 41.000.
Την ίδια στιγμή βρίσκεται «στα σκαριά» το νέο «Εξοικονομώ», όπου από το 2026 και μετά, τον ρόλο του ενδιάμεσου θα αναλάβουν οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι θα προσφέρουν υπηρεσίες τύπου ESCO, αναλαμβάνοντας χρηματοδότηση, μελέτη, κατασκευή και διαχείριση έργων ενεργειακής αναβάθμισης.
Καθυστερήσεις και στενά χρονοδιαγράμματα
Ειδικότερα, σύμφωνα με την 1η τροποποίηση του Οδηγού Εφαρμογής από την κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το σύνολο του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου κάθε έργου θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός οκτώ μηνών από την έκδοση της Απόφασης Υπαγωγής και σε κάθε περίπτωση όχι πέραν της 31ης Μαΐου 2026, με δυνατότητα παράτασης μόλις 30 ημερών.
Όπως ορίζεται ρητά στον Οδηγό, ως ημερομηνία έναρξης υλοποίησης λαμβάνεται η ημερομηνία έκδοσης της Απόφασης Υπαγωγής.
Μέσα σε διάστημα 30 ημερών από αυτήν, οι ωφελούμενοι καλούνται να ολοκληρώσουν κρίσιμες διαδικασίες, όπως η καταχώρηση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, η υπογραφή δανειακής σύμβασης όπου απαιτείται και η έκδοση των αναγκαίων αδειών, προκειμένου να ξεκινήσουν οι εργασίες και να καταβληθούν προκαταβολές ή ίδια κεφάλαια.
Η ολοκλήρωση του έργου περιλαμβάνει την υλοποίηση όλων των παρεμβάσεων, τη διενέργεια της δεύτερης ενεργειακής επιθεώρησης, την έκδοση παραστατικών για μελέτες και συμβουλευτικές υπηρεσίες, καθώς και την καταχώρηση της πρώτης δήλωσης πιστοποίησης στο πληροφοριακό σύστημα, με όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, επίσης έως τις 31 Μαΐου 2026.
Σύμφωνα με όσα μεταφέρουν στο BD, πηγές από τον κατασκευαστικό κλάδο, βασικό πρόβλημα αποτελεί η μείωση του χρόνου υλοποίησης από 12 μήνες συν οριζόντια παράταση τριών μηνών, που ίσχυε σε παλαιότερα προγράμματα, στους 8 μήνες, με αόριστη δυνατότητα παράτασης.
Όπως τονίζουν, οι ωφελούμενοι και οι κατασκευαστές καλούνται να ολοκληρώσουν έργα ενεργειακής αναβάθμισης μέσα σε χρονικά πλαίσια που δεν ανταποκρίνονται ούτε στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς ούτε στις καθυστερήσεις που προηγήθηκαν με ευθύνη της Πολιτείας.
Την ίδια στιγμή, οι πρώτες αποφάσεις υπαγωγής εκδόθηκαν μόλις τον Δεκέμβριο, γεγονός που αφήνει σε πολλούς δικαιούχους ουσιαστικά τέσσερις μήνες για να ολοκληρώσουν παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας.
«Δεν μπορεί από τη μία η επίσημη Οδηγία να μιλά για συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και από την άλλη οι καθυστερήσεις του Υπουργείου να μεταφέρονται στον κατασκευαστή και στον ωφελούμενο», υπογραμμίζουν οι ίδιες πηγές.
Ωστόσο, σε όλα τα παραπάνω έρχονται να προστεθούν και οι μεγάλες καθυστερήσεις στις αξιολογήσεις. Αν και οι αιτήσεις βαθμολογούνται αυτόματα κατά την υποβολή τους, η πρώτη λίστα αρχικώς επιλέξιμων εκδόθηκε μήνες αργότερα, στερώντας από τους δικαιούχους χρόνο που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στην κατασκευή.
Επιπλέον, πολλές αιτήσεις που λήγουν στις 30 Μαΐου δεν έχουν ακόμη λάβει έγκριση τραπεζικού δανεισμού, καθιστώντας πρακτικά αδύνατη την έναρξη των έργων.
Όπως αναφέρεται και σε σχετική ανακοίνωση της Δημοκρατικής Συμπαράταξης Μηχανικών, δεν έχουν ληφθεί υπόψη οι χειμερινές καιρικές συνθήκες, η περιορισμένη διαθεσιμότητα συνεργείων, οι τεχνικές απαιτήσεις των παρεμβάσεων, αλλά ούτε και ο αυξημένος φόρτος εργασίας που καλούνται να διαχειριστούν οι διπλωματούχοι μηχανικοί και ο τεχνικός κόσμος συνολικά.
«Η τρέχουσα προθεσμία είναι ασφυκτική και πρακτικά ανεφάρμοστη σε μαζική κλίμακα», υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση, με τη Δημοκρατική Συμπαράταξη Μηχανικών να ζητά άμεση και ρεαλιστική παράταση της καταληκτικής ημερομηνίας, προσαρμογή των χρονοδιαγραμμάτων στις πραγματικές συνθήκες και θεσμικό σεβασμό προς τους μηχανικούς και τους πολίτες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.
Η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και ο «κόφτης» στο κόστος
Όσον αφορά την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, όπου η έκδοση και η σύναψή της έχουν ενταχθεί εντός του χρονοδιαγράμματος κατασκευής, με περιθώριο μόλις ενός μήνα, όπως εξηγούν παράγοντες της αγοράς, η διαδικασία αυτή μπορεί να αναδείξει τεχνικά και οικονομικά ζητήματα που καθυστερούν ή ακόμη και μπλοκάρουν την έναρξη των εργασιών, αφαιρώντας πολύτιμο χρόνο από το καθαυτό κατασκευαστικό αντικείμενο.
Αξίζει να επισημάνουμε πως, για προηγούμενα προγράμματα, για την ίδια διαδικασία προβλέπονταν έως και τέσσερις μήνες, γεγονός που καθιστά το νέο πλαίσιο «μη συμβατό με την πραγματικότητα».
Παράλληλα, την κατάσταση δυσχεραίνει η εισαγωγή «κόφτη» 280 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο τον Νοέμβριο του 2025, ο οποίος δεν υπήρχε στην αρχική Οδηγία, γεγονός που δημιουργεί αδικίες και αδιαφάνεια.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ο «κόφτης» αυτός οδηγεί χιλιάδες έργα σε τεχνική υποβάθμιση και φανερώνει αδυναμία σοβαρού σχεδιασμού, υπονομεύοντας την αξιοπιστία του ίδιου του προγράμματος και μεταθέτοντας το οικονομικό βάρος στους ωφελούμενους.
Οι βαθμοημέρες το βασικό «αγκάθι»
Στο σκέλος των κριτηρίων τώρα, το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στο σύστημα των βαθμοημερών, με την αξιολόγηση να ευνοεί πολύ περισσότερο περιοχές με υψηλές ανάγκες θέρμανσης, δίχως να συνυπολογίζει τις μεγάλες ενεργειακές ανάγκες που έχουν οι θερμές περιοχές της χώρας και αφήνοντας εκτός μεγάλες γεωγραφικές ενότητες όπως η Αττική, με μόλις το 5% των εγκεκριμένων αιτήσεων να αφορούν την περιοχή αυτή.
Το παραπάνω πρόβλημα, ωστόσο, ενισχύεται από την ανυπαρξία γεωγραφικής κατανομής των κονδυλίων, στον οδηγό του προγράμματος, σε αντίθεση με ότι γινόταν στα προηγούμενα Εξοικονομώ.
Θυμίζουμε πως τις σοβαρές γεωγραφικές αδικίες στην εφαρμογή του προγράμματος «Εξοικονομώ 2025» έχει καταγγείλει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας - Τμήμα Βορειοανατολικού Αιγαίου, με επίσημη επιστολή προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ.
Σε ανακοίνωσή του το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου κάνει λόγο για μαζικό αποκλεισμό πολιτών, κυρίως από νησιωτικές περιοχές, λόγω της μονοκριτηριακής χρήσης των βαθμοημερών θέρμανσης, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα είχε προειδοποιηθεί εγκαίρως ήδη από τον Μάρτιο του 2025, χωρίς όμως να ληφθούν υπόψη οι σχετικές επισημάνσεις.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
