Τις δράσεις και πρωτοβουλίες του υπουργείου Πολιτισμού για την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στον Πολιτισμό παρουσίασε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σε συνέντευξη Τύπου στο αμφιθέατρο του ΥΠΠΟ.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν οι ερευνητές και επιστήμονες που συνεργάζονται στο πρόγραμμα, μεταξύ των οποίων ο Γιάννης Μαστρογεωργίου, ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της ελληνικής κυβέρνησης, ο Δρ. Κωστής Χλουβεράκης, εταίρος της Ernst & Young Ελλάδος, η αναπληρώτρια διευθύντρια του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου και ο καθηγητής του ΕΜΠ Γεώργιος Στάμου.
Για τον συντονισμό, τον καθορισμό προτεραιοτήτων και την παρακολούθηση των δράσεων, συγκροτήθηκε διατομεακή Ειδική Επιτροπή Τεχνητής Νοημοσύνης με συμβουλευτικό και επιτελικό ρόλο στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των σχετικών πολιτικών.
Η υπουργός ανέφερε ότι το ΥΠΠΟ κινήθηκε συντονισμένα για την ενσωμάτωση της ΤΝ στον πολιτιστικό τομέα, αναπτύσσοντας δράσεις που καλύπτουν τόσο την πολιτιστική κληρονομιά όσο και τον σύγχρονο πολιτισμό.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάστηκαν δύο μελέτες: η Εθνική Στρατηγική Ενσωμάτωσης της Τεχνητής Νοημοσύνης στη Διαχείριση, Διατήρηση και Προώθηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς και η Στρατηγική Μελέτη για την προστασία των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων κατά την ανάπτυξη της ΤΝ.
Η πρώτη μελέτη, που εκπονήθηκε από την Ernst & Young, διαρθρώνεται σε οκτώ πυλώνες και περιλαμβάνει δράσεις όπως η ενοποίηση πολιτιστικών δεδομένων, η χρήση ψηφιακών διδύμων για την προστασία μνημείων από την κλιματική αλλαγή και η ενίσχυση της πολιτιστικής διπλωματίας.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στις τεχνολογίες VR/AR και στην ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού του ΥΠΠΟ.
Η δεύτερη μελέτη, που εκπονήθηκε από τον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας, εστιάζει στην προστασία των δημιουργών και των πνευματικών δικαιωμάτων στο νέο περιβάλλον της ΤΝ.
Όπως τόνισε η υπουργός, η έγκαιρη διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου που θα εξισορροπεί καινοτομία και προστασία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, ενώ η αναδιοργάνωση του ΟΠΙ θα συμβάλει καθοριστικά προς αυτή την κατεύθυνση.
Συνεργασίες και επόμενα βήματα
Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στη συνεργασία του υπουργείου με τη νεοσυσταθείσα εταιρεία «Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης Ανώνυμη Εταιρεία» (Φάρος AI Factory).
Το ΥΠΠΟ θα συμβάλει στη δημιουργία Ελληνικών Χώρων Δεδομένων για τη Γλώσσα και την Πολιτιστική Κληρονομιά, καθώς και στην ανάπτυξη του Ελληνικού Μεγάλου Γλωσσικού Μοντέλου (LLM), βασισμένου σε τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα.
Επιπλέον, υπεγράφη Προγραμματική Σύμβαση με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο για την αξιοποίηση του ψηφιακού πολιτιστικού αποθέματος του υπουργείου.
Το έργο περιλαμβάνει τη δημιουργία γνωσιακών βάσεων (Knowledge Graphs), την εκπαίδευση εξειδικευμένων γλωσσικών μοντέλων και την ανάπτυξη πιλοτικών εφαρμογών συνομιλιακής αλληλεπίδρασης για τη διαχείριση μνημείων και αρχαιολογικών χώρων.
Η σημασία της ΤΝ για τον Πολιτισμό
Ο Ιωάννης Μαστρογεωργίου υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη επαναπροσδιορίζει τη σχέση ανθρώπου και μηχανής, αναδεικνύοντας νέες μορφές δημιουργίας και συνεργασίας. Η πρόκληση, όπως είπε, είναι ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου του ανθρώπου στον πολιτισμό μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον.
Ο Κωστής Χλουβεράκης σημείωσε ότι η στρατηγική ενσωμάτωσης της ΤΝ στον Πολιτισμό πρέπει να βασίζεται σε αρχές ηθικής υπευθυνότητας, διαφάνειας και βιωσιμότητας, εναρμονισμένες με το ευρωπαϊκό πλαίσιο (AI Act). Στόχος είναι η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης πλατφόρμας ΤΝ για την Πολιτιστική Κληρονομιά.
Η Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου ανέδειξε τις προκλήσεις που δημιουργεί η ΤΝ για την πνευματική ιδιοκτησία, επισημαίνοντας την ανάγκη προστασίας των δημιουργών και της βιωσιμότητας της πολιτιστικής παραγωγής.
Υπογράμμισε επίσης τον κίνδυνο πολιτισμικής μεροληψίας και τη σημασία ενίσχυσης της ελληνικής γλώσσας στο ψηφιακό περιβάλλον.
Ο καθηγητής Γεώργιος Στάμου παρουσίασε τους τρεις βασικούς άξονες ανάπτυξης της ΤΝ: τα μεγάλα προεκπαιδευμένα μοντέλα, τα μικρότερα υψηλής ακρίβειας και τα υβριδικά συστήματα που συνδυάζουν γλωσσικά μοντέλα με εξωτερικές βάσεις δεδομένων.
Τόνισε τη σημασία προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, της τεχνολογικής εκπαίδευσης και της αξιοποίησης της ευρωπαϊκής συγκυρίας για την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας στον τομέα της ΤΝ και του πολιτισμού.