Τη λήψη περαιτέρω μέτρων, στην κατεύθυνση της τόνωσης των ηλεκτρονικών πληρωμών και της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών από τη φορολογική διοίκηση που θα μειώσουν ακόμα περισσότερο το κενό του ΦΠΑ στην Ελλάδα, συστήνει το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών - ΙΟΒΕ.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση με τον μέσο όρο της υπόλοιπης Ευρώπης στην είσπραξη εσόδων από ΦΠΑ, τόσο λόγω της έλλειψης συμμόρφωσης όσο και λόγω της εφαρμογής εξαιρέσεων που μειώνουν τα πραγματικά έσοδα σε σχέση με τα δυνητικά, επισημαίνει στην τριμηνιαία έκθεσή του το ΙΟΒΕ.
Όπως σημειώνει, στο σκέλος της συμμόρφωσης έχει σημειωθεί, σημαντική πρόοδος, με το κενό να μειώνεται κατά 12,6 ποσοστιαίες μονάδες το 2023 σε σύγκριση με το 2019, που αποτελεί τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των χωρών-μελών της ΕΕ, αμβλύνοντας τον άδικο επιμερισμό του φορολογικού βάρους και τον αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων.
Στη βελτίωση, έχει συνεισφέρει η επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών και του ηλεκτρονικού εμπορίου, με τις διαδικτυακές πωλήσεις να αυξάνονται από 3,8% το 2018 σε 6,9% το 2022 των πωλήσεων των επιχειρήσεων την ίδια περίοδο.
Τονίζει πως η σχετική αύξηση των ηλεκτρονικών πωλήσεων μειώνει τις συναλλαγές με μετρητά και βελτιώνει τη συμμόρφωση στην πληρωμή ΦΠΑ μέσω καλύτερου ελέγχου.
Πρόσθετη προσπάθεια
Όμως, παρά την πρόοδο, υπογραμμίζει το ΙΟΒΕ, κρίνεται σκόπιμο να ληφθούν περαιτέρω μέτρα πολιτικής, στην κατεύθυνση της τόνωσης των ηλεκτρονικών πληρωμών σε στοχευμένες συναλλαγές και της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών από τη φορολογική διοίκηση που θα μειώσουν ακόμα περισσότερο το κενό συμμόρφωσης στην Ελλάδα.
Στο κενό πολιτικής, η απόκλιση σε σύγκριση με τη διάμεσο στην ΕΕ ήταν μικρότερη, αν και έχει αυξηθεί ελαφρά την τελευταία πενταετία.
Εξηγεί, δε, πως σε αυτή την εξέλιξη έπαιξε ρόλο και η ενεργειακή κρίση που οδήγησε στη λήψη μέτρων στήριξης από την ελληνική κυβέρνηση που περιλάμβαναν σχετικές φοροαπαλλαγές.
Η ανοδική τάση, ωστόσο, συνεχίζεται με τον λόγο της αξίας των φοροαπαλλαγών να αυξάνεται στο 34,2% των συνολικών φορολογικών εσόδων το 2024 από 19,3% το 2019.
Σε αυτό, αναδεικνύεται ο μεγάλος και αυξανόμενος όγκος των φοροαπαλλαγών που προσφέρονται στην Ελλάδα, με το μειονέκτημα ότι καθιστούν το φορολογικό σύστημα περισσότερο πολύπλοκο και αδιαφανές πέραν του ότι οδηγούν σε μείωση των φορολογικών εσόδων.
Συνολικά, με βάση τον δείκτη αποτελεσματικότητας είσπραξης εσόδων ΦΠΑ, η Ελλάδα κατατάσσεται τρίτη από το τέλος για το 2024, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω βελτίωση ώστε να σημειωθεί σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Τι είναι και τι φταίει για το «κενό ΦΠΑ»
Το κενό συμμόρφωσης ΦΠΑ ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ των εσόδων που θα εισπράττονταν υπό πλήρη συμμόρφωση όλων των φορολογούμενων και των πραγματικών εσόδων που εισπράττονται από τις Aρχές.
Το ΙΟΒΕ τονίζει ότι το κενό περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα απώλειας εσόδων, όπως τη νόμιμη εκμετάλλευση νομικών «παραθύρων» στα φορολογικά συστήματα καθώς και την οργανωμένη φοροδιαφυγή μεγάλης κλίμακας.
Η μη συμμόρφωση μπορεί επίσης να είναι ακούσια, ως αποτέλεσμα διοικητικών σφαλμάτων, παραλείψεων, μη δόλιων χρεοκοπιών επιχειρήσεων και άλλων παραγόντων.
Μια άλλη πηγή απώλειας εσόδων ΦΠΑ είναι οι αποφάσεις πολιτικής που περιορίζουν τη φορολογική βάση ή μειώνουν το οφειλόμενο ποσό ΦΠΑ για ορισμένα τμήματα της φορολογικής βάσης.
Ενδεικτικά, τα έσοδα από ΦΠΑ το 2024 αντιστοιχούν σε 63,6% των συνολικών έμμεσων φόρων στην Ελλάδα (68,6% στην ΕΕ27) και 32,0% των συνολικών φορολογικών εσόδων (27,1% στην ΕΕ27).
Πρόοδος, αλλά...
Το κενό στην Ελλάδα ήταν υψηλότερο από το κενό στον Ευρωπαϊκό μέσο όρο σε όλη τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου.
Σημειώνεται, ωστόσο, σημαντική πρόοδος διαχρονικά με το κενό να μειώνεται από 24,0% το 2019 (το 3ο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ) σε 11,4% το 2023 (το 7ο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ), έτος με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα.
Το 2023, η ΕΕ εκτιμά ότι περίπου το 20% της αύξησης των εσόδων ΦΠΑ οφείλεται σε βελτιωμένη συμμόρφωση. Αυτό προκύπτει καθώς εκτιμάται ότι η ετήσια αύξηση κατά 6,1% των πραγματικών εσόδων εξηγείται από αύξηση των αναμενόμενων (θεωρητικών) εσόδων ΦΠΑ κατά 4,8% (λόγω αύξησης της βάσης κατά 8,2% η οποία αντιστάθμισε τη μείωση του μέσου σταθμισμένου συντελεστή κατά 3,1%) και βελτίωση της συμμόρφωσης κατά 1,2%.
Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις για το 2024 υποδηλώνουν περαιτέρω μείωση στο 9,0%. Η μείωση στην ΕΕ-27 την ίδια περίοδο είναι μικρότερη, από 10,6% το 2019 σε 9,5% το 2023.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
