Ισπανικό δικαστήριο έκρινε ότι τίποτα δεν εμποδίζει κάποιον να αυτοαποκαλείται «θύμα» των Μαρτύρων του Ιεχωβά ή να χαρακτηρίζει την οργάνωση «καταστροφική αίρεση», επικαλούμενο την ελευθερία της έκφρασης. Η απόφαση αυτή θεωρείται σπάνια και έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά ένα ισχυρό θρησκευτικό κίνημα που συχνά προσφεύγει στη δικαιοσύνη κατά επικριτών του.
Το δικαστήριο της Μαδρίτης επικύρωσε στις 16 Απριλίου, κατόπιν έφεσης, προηγούμενη απόφαση υπέρ της Ισπανικής Ένωσης Θυμάτων των Μαρτύρων του Ιεχωβά (AEAVTJ). Σύμφωνα με την απόφαση, η ονομασία της Ένωσης και οι επικρίσεις που διατυπώνει δεν συνιστούν προσβολή της τιμής της θρησκευτικής οργάνωσης, όπως μετέδωσε το Γαλλικό Πρακτορείο.
Με την απόφαση αυτή, το δικαστήριο επιβεβαιώνει ρητά το δικαίωμα δημόσιας κριτικής και καταγγελίας των εσωτερικών μηχανισμών λειτουργίας της οργάνωσης. Εκπρόσωποι των Μαρτύρων του Ιεχωβά στην Ισπανία δεν απάντησαν άμεσα σε σχετικό αίτημα σχολιασμού.
Η δικαστική απόφαση αναφέρει ότι ο χαρακτηρισμός των Μαρτύρων του Ιεχωβά ως «καταστροφική αίρεση» και η χρήση του όρου «θύματα» από τα μέλη της AEAVTJ εμπίπτουν πλήρως στην προστασία της ελευθερίας της έκφρασης. Τονίζεται επίσης ότι η ελευθερία αυτή ισχύει ακόμη κι αν οι δηλώσεις είναι «δυσάρεστες ή βλαπτικές» για την οργάνωση.
Η υπόθεση και οι αντιδράσεις
Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, που ιδρύθηκαν τη δεκαετία του 1870 στις Ηνωμένες Πολιτείες από τον Τσαρλς Ράσελ, θεωρούν ότι αποκαθιστούν τον Χριστιανισμό στις ρίζες του. Ωστόσο, έχουν δεχθεί επανειλημμένα κατηγορίες για αυστηρές πρακτικές που θυμίζουν αίρεση και συχνά προσφεύγουν στη δικαιοσύνη κατά επικριτών τους.
Έξι Ισπανοί Μάρτυρες του Ιεχωβά είχαν καταθέσει αγωγή κατά της AEAVTJ, ζητώντας τη διάλυσή της και αμφισβητώντας τη χρήση της λέξης «θύματα» στην ονομασία της. Το δικαστήριο απέρριψε το αίτημά τους, επισημαίνοντας ότι η δημιουργία και λειτουργία της Ένωσης εμπίπτει στα δικαιώματα ελεύθερης έκφρασης και συνεταιρισμού.
Ο δικηγόρος Κάρλος Μπαρνταβίο, που εκπροσωπεί τα μέλη της AEAVTJ, δήλωσε ότι πρόκειται για την πρώτη φορά που σε χώρα αναγνωρίζεται νομικά ότι μια θρησκεία μπορεί να χαρακτηριστεί «καταστροφική αίρεση», ακόμη και αν είναι επισήμως καταγεγραμμένη ως θρησκεία. Σύμφωνα με τον ίδιο, η απόφαση μπορεί να έχει «διεθνείς επιπτώσεις» εάν προσβληθεί στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας ή εξεταστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Η σημασία της απόφασης
Το δικαστήριο στήριξε την κρίση του σε εσωτερικά έγγραφα της οργάνωσης, που προορίζονταν για ηγετικά στελέχη, καθώς και σε μαρτυρίες πρώην μελών. Ο Σαμουέλ Φεράντο, πρόεδρος της AEAVTJ, εξέφρασε την ικανοποίησή του, δηλώνοντας ότι η δικαιοσύνη «επικυρώνει τη φωνή μας και το δικαίωμά μας να αυτοπροσδιοριζόμαστε ως θύματα».
Όπως ανέφερε, «μέχρι τώρα, οποιοδήποτε μέσο ενημέρωσης τολμούσε να αποκαλέσει τους Μάρτυρες του Ιεχωβά αίρεση διακινδύνευε αγωγή». Ο σύλλογος AEAVTJ, που ιδρύθηκε το 2019, αριθμεί σήμερα 740 μέλη, ενώ παρόμοιες ενώσεις έχουν δημιουργηθεί και σε άλλες χώρες, όπως το Μεξικό και η Αργεντινή.