Η Τεχεράνη επιδιώκει να ενισχύσει τον έλεγχό της στα Στενά του Ορμούζ, επιβάλλοντας ένα καθεστώς θαλάσσιας επιτήρησης που εκτείνεται έως και σε περιοχές κοντά σε κρίσιμες λιμενικές εγκαταστάσεις των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η κίνηση αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα και στις ενεργειακές αγορές, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως. Οι εξελίξεις αυξάνουν το ρίσκο για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Το κλίμα αβεβαιότητας έχει οδηγήσει πολλές ναυτιλιακές εταιρείες σε στάση αναμονής, αποφεύγοντας να αιτηθούν άδεια διέλευσης από τις ιρανικές αρχές υπό τον φόβο πιθανών αμερικανικών κυρώσεων. Ως αποτέλεσμα, μεγάλος αριθμός εμπορικών πλοίων παραμένει ανενεργός ή κινείται με εξαιρετική επιφυλακτικότητα στην περιοχή.
Ο Ιρανός βουλευτής Saeedi δήλωσε ότι περίπου 1.500 πλοία αναμένουν έγκριση από την Τεχεράνη για να εξέλθουν από την περιοχή, γεγονός που αποτυπώνει τη σοβαρότητα της διαταραχής στη ναυσιπλοΐα. Σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Diaplous, η εμπορική κίνηση περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε μικρά πλοία γενικού φορτίου που εξυπηρετούν το Ιράν, καθώς και σε ορισμένα μικρά φορτηγά υπό σημαίες Ινδίας και Κομορών.
Η νέα «ζώνη ελέγχου» του Ιράν
Η Τεχεράνη έχει εκδώσει νέες οδηγίες, καθορίζοντας μια θαλάσσια «ζώνη ελέγχου» γύρω από το νησί Λαράκ. Το νέο σύστημα δρομολόγησης μεταφέρει την κυκλοφορία πιο κοντά στα ύδατα που διεκδικεί το Ιράν, προσφέροντας στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) αυξημένες δυνατότητες παρακολούθησης των διερχόμενων πλοίων.
Τα εισερχόμενα πλοία προς τον Κόλπο περνούν βόρεια του νησιού, ενώ τα εξερχόμενα νότια, ενισχύοντας τον επιχειρησιακό έλεγχο της Τεχεράνης. Το Ιράν έχει επίσης ορίσει περιοχές ελεγχόμενης παρακολούθησης μεταξύ των λωρίδων κυκλοφορίας που εποπτεύονται από το IRGC, διαφοροποιούμενο από το παραδοσιακό σύστημα που βασιζόταν στα ύδατα του Ομάν.
Αν και το διεθνές ναυτικό δίκαιο εξακολουθεί να αναγνωρίζει τα δικαιώματα διέλευσης μέσω του Ορμούζ, οι επικριτές θεωρούν ότι το νέο πλαίσιο αυξάνει τον έλεγχο του Ιράν επί των πλοίων. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η ζώνη αυτή εκτείνεται σε περιοχές που συνδέονται λειτουργικά με τα λιμάνια Khor Fakkan και Fujairah των ΗΑΕ, τα οποία έχουν στρατηγική σημασία ως κόμβοι μεταφόρτωσης και ενεργειακής τροφοδοσίας.
Ενεργειακές πιέσεις και γεωπολιτικές ισορροπίες
Η ιρανική στρατηγική φαίνεται να στοχεύει στη διατήρηση επιρροής στις πετρελαϊκές ροές του Κόλπου. Κεντρικό σημείο ανησυχίας αποτελεί ο αγωγός Habshan-Fujairah, μέσω του οποίου τα ΗΑΕ επιχειρούν να εξάγουν αργό πετρέλαιο παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Η διεύρυνση της ιρανικής «ζώνης ελέγχου» αυξάνει τις πιέσεις σε αυτή τη διαδρομή, δημιουργώντας ενδεχόμενους κινδύνους για τις θαλάσσιες ροές προς τη Φουτζέιρα.
Σύμφωνα με το NBC News, η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρήση στρατιωτικών βάσεων και του εναέριου χώρου της για την επιχείρηση «Freedom», γεγονός που φέρεται να συνέβαλε στην απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να την αναστείλει. Η στάση αυτή ερμηνεύεται ως προσπάθεια του Ριάντ να αποφύγει άμεση εμπλοκή σε στρατιωτική κλιμάκωση με το Ιράν.
Η εξέλιξη αναδεικνύει τις δυσκολίες των ΗΠΑ στη συγκρότηση ενός συντονισμένου περιφερειακού μετώπου ασφαλείας για την προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Ο αμερικανικός αποκλεισμός κατά των πλοίων που συνδέονται με ιρανικούς λιμένες παραμένει σε πλήρη ισχύ, με τις δυνάμεις του CENTCOM να επιβλέπουν τη συμμόρφωση.
«Σκιώδης» ναυσιπλοΐα και στόλος υπό πίεση
Σύμφωνα με στοιχεία της Signal Ocean, που επικαλείται η ναυλομεσιτική Xclusiv Shipbrokers, στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται 186 bulk carriers και tankers διαφόρων κατηγοριών. Αν και η παρουσία δεξαμενόπλοιων είναι σημαντική, η εικόνα δεν θεωρείται πλήρως αντιπροσωπευτική, καθώς αρκετά πλοία ενδέχεται να κινούνται με απενεργοποιημένο AIS λόγω της έντασης στην περιοχή.
Στα bulk carriers καταγράφονται 128 πλοία, με κυρίαρχη κατηγορία τα small bulkers (50 πλοία), ενώ στα tankers εντοπίζονται 58 πλοία, εκ των οποίων το 40% χαρακτηρίζονται ως sanctioned vessels. Αντίστοιχα, στα bulk carriers το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 11%, γεγονός που καταδεικνύει τη σημαντική παρουσία πλοίων συνδεδεμένων με δίκτυα υπό καθεστώς κυρώσεων.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να γίνει λόγος για «παγιδευμένα πλοία», καθώς αρκετά αναμένουν εμπορικές εντολές ή οδηγίες φόρτωσης. Ωστόσο, δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσα από αυτά εισήλθαν στην περιοχή μετά την έναρξη της κρίσης και πόσα βρίσκονταν ήδη εντός του Κόλπου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
