Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να προσκαλέσει αντιπροσώπους των Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες για συνομιλίες σχετικά με την επιστροφή μεταναστών στο Αφγανιστάν, σύμφωνα με ενημέρωση που παρείχε στο Γαλλικό Πρακτορείο. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στις προσπάθειες των κρατών-μελών να διαμορφώσουν κοινή στάση για το μεταναστευτικό ζήτημα.
Πηγές του AFP ανέφεραν ότι η ΕΕ ετοιμάζεται να αποστείλει «άμεσα» επιστολή στην Καμπούλ για τον καθορισμό της ημερομηνίας της συνάντησης στη βελγική πρωτεύουσα. Η επίσκεψη θα πραγματοποιηθεί σε συντονισμό με τη Σουηδία και θα αποτελέσει συνέχεια δύο προηγούμενων ταξιδιών ευρωπαίων αξιωματούχων στην αφγανική πρωτεύουσα για το ίδιο θέμα.
Στόχος είναι να «συνεχιστούν οι συνομιλίες» σε «τεχνικό επίπεδο», όπως διευκρίνισε εκπρόσωπος της Κομισιόν. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί η ημερομηνία της επίσκεψης των εκπροσώπων της de facto αφγανικής κυβέρνησης.
Επιστολή 20 χωρών και αναζήτηση λύσεων
Περίπου είκοσι κράτη-μέλη της ΕΕ, που επιδιώκουν αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, εξετάζουν τρόπους επαναπατρισμού μεταναστών στο Αφγανιστάν, ιδίως όσων έχουν καταδικαστεί από τη δικαιοσύνη. Τον Οκτώβριο, πολλές από αυτές τις χώρες απέστειλαν επιστολή στις Βρυξέλλες ζητώντας «διπλωματικές και πρακτικές λύσεις».
Σε αυτό το πλαίσιο πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Καμπούλ τον Ιανουάριο του 2026, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Κομισιόν. Η ΕΕ και η Σουηδία προετοιμάζουν το επόμενο «ραντεβού» για τη συνέχιση των συζητήσεων. Ωστόσο, οι ανταλλαγές αυτές προκαλούν έντονο προβληματισμό τόσο σε πρακτικό όσο και σε ηθικό επίπεδο.
Η συμμετοχή στελεχών των Ταλιμπάν, που βρίσκονται στην εξουσία από το 2021 χωρίς επίσημη αναγνώριση από την ΕΕ, δημιουργεί πολιτικές και νομικές δυσκολίες. Για την είσοδό τους στο Βέλγιο θα χρειαστούν εξαιρέσεις από ισχύοντα μέτρα, τις οποίες οι βελγικές αρχές φαίνεται διατεθειμένες να εξετάσουν.
Ανθρωπιστική κρίση και πολιτικές πιέσεις
Το Αφγανιστάν αντιμετωπίζει σοβαρή ανθρωπιστική κρίση. Από το 2023, πάνω από 5 εκατομμύρια πολίτες επέστρεψαν από το Ιράν και το Πακιστάν, κυρίως εξαναγκαστικά, ζώντας πλέον σε συνθήκες ακραίας επισφάλειας χωρίς πρόσβαση σε στέγη ή εργασία.
Το 2025, οι Αφγανοί αποτέλεσαν την πολυπληθέστερη ομάδα αιτούντων άσυλο στην ΕΕ. Ωστόσο, η Ευρώπη φαίνεται να αλλάζει στάση, δίνοντας έμφαση στους επαναπατρισμούς. Η Γερμανία ηγήθηκε αυτής της στροφής, πραγματοποιώντας από το 2024 ομαδικές απελάσεις περίπου 100 Αφγανών που είχαν καταδικαστεί, με τη συνδρομή του Κατάρ.
Η Αυστρία ακολούθησε, φιλοξενώντας αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν στη Βιέννη τον Σεπτέμβριο του 2025. Παρόμοια βήματα εξετάζουν και άλλες χώρες, όπως το Βέλγιο και η Σουηδία, στο πλαίσιο της αυστηροποίησης της μεταναστευτικής τους πολιτικής.
Αντιδράσεις και ανησυχίες
Οι πρωτοβουλίες αυτές προκαλούν έντονες αντιδράσεις από ΜΚΟ και οργανώσεις υπεράσπισης των δικαιωμάτων των μεταναστών. «Η επαναπροώθηση Αφγανών σε μια χώρα όπου σχεδόν ο μισός πληθυσμός δεν έχει να φάει δεν είναι μεταναστευτική πολιτική, είναι απόφαση που ενδέχεται να στοιχίσει ζωές», προειδοποίησε η Λίσα Όουεν της International Rescue Committee.
Οι οργανώσεις επισημαίνουν ότι η επικείμενη συνάντηση στις Βρυξέλλες ενδέχεται να επιτρέψει στους Ταλιμπάν να ζητήσουν τον επαναπατρισμό συγκεκριμένων ατόμων που κινδυνεύουν. Διπλωματικές πηγές ωστόσο ανέφεραν στο AFP ότι η συνάντηση θα επικεντρωθεί κυρίως σε τεχνικά ζητήματα, όπως η έκδοση διαβατηρίων για Αφγανούς σε χώρες χωρίς αναγνωρισμένες πρεσβείες της κυβέρνησης των Ταλιμπάν.
Κατά τις προηγούμενες επισκέψεις τους, οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι συγκέντρωσαν πληροφορίες για τη δυναμικότητα του αεροδρομίου της Καμπούλ και άλλες τεχνικές λεπτομέρειες, ενόψει πιθανών μελλοντικών επαναπατρισμών.