Η Γαλλία και η Γερμανία παρουσίασαν μια νέα προσέγγιση για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προτείνοντας σταδιακή ένταξη των υποψήφιων χωρών στους θεσμούς, στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και στην Ενιαία Αγορά, πριν την πλήρη ένταξή τους. Η πρόταση περιλαμβάνεται σε ανεπίσημο έγγραφο που περιήλθε σε γνώση του European Western Balkans και άλλων ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης.
Το έγγραφο, με τίτλο «Μια νέα δυναμική για τη διεύρυνση», συντάχθηκε ενόψει της Συνόδου Κορυφής ΕΕ–Δυτικών Βαλκανίων στο Τίβατ του Μαυροβουνίου και της Συνόδου Κορυφής ΕΕ–Μολδαβίας αργότερα μέσα στον μήνα. Στόχος είναι να δοθεί νέα ώθηση στη διαδικασία ένταξης, με έμφαση στις μεταρρυθμίσεις και όχι στα γραφειοκρατικά εμπόδια.
Η πρόταση υπογραμμίζει ότι η πολιτική διεύρυνσης χρειάζεται «νέα δυναμική», ενώ η ΕΕ οφείλει να σταθεί στο πλευρό των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων και της Μολδαβίας, οι οποίες αποτελούν στρατηγική ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί. Όπως αναφέρεται, «κοινός μας στόχος είναι να ολοκληρώσουμε την Ένωση ως μια πραγματικά Ευρωπαϊκή Ένωση».
Η προενταξιακή στρατηγική και τα «δομικά στοιχεία»
Η γαλλογερμανική πρόταση προβλέπει μια προενταξιακή στρατηγική που βασίζεται σε «δομικά στοιχεία» (building blocks) για σταδιακή προσέγγιση των υποψήφιων χωρών με την ΕΕ. Η διαδικασία θα είναι αναστρέψιμη, σε περίπτωση οπισθοδρόμησης στις μεταρρυθμίσεις ή παραβίασης των ευρωπαϊκών αξιών.
Σύμφωνα με το έγγραφο, κάθε υποψήφια χώρα θα απολαμβάνει εξατομικευμένη προσέγγιση, με στόχο την απτή πρόοδο και την ενίσχυση των κινήτρων για ταχύτερη ένταξη. Η πλήρης ένταξη παραμένει ο τελικός στόχος, με τη σταδιακή ολοκλήρωση να λειτουργεί ως εργαλείο επιτάχυνσης της πορείας προς αυτήν.
Οι υποψήφιες χώρες θα αποκτούν πρόσβαση σε συγκεκριμένα προνόμια όσο προχωρούν στις διαπραγματεύσεις, τα οποία όμως θα μπορούν να ανασταλούν σε περιπτώσεις δημοκρατικής οπισθοδρόμησης. Μεταξύ των κινήτρων που προτείνονται περιλαμβάνεται η προνομιακή πρόσβαση στην Ενιαία Αγορά και η συμμετοχή, με καθεστώς παρατηρητή, σε συνεδριάσεις θεσμικών οργάνων της ΕΕ.
Ενίσχυση συνεργασίας και συμμετοχής
Το έγγραφο προτείνει τακτικές κοινές συνεδριάσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των εκπροσώπων των υποψήφιων χωρών, καθώς και συμμετοχή σε επιλεγμένες συζητήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ. Οι χώρες που έχουν κλείσει σχετικά κεφάλαια διαπραγμάτευσης θα μπορούν να παρίστανται ως παρατηρητές χωρίς δικαίωμα ψήφου.
Προβλέπεται επίσης συμμετοχή σε συνεδριάσεις του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων για όσες χώρες έχουν προχωρήσει στο Κεφάλαιο 31, που αφορά την εξωτερική πολιτική, την ασφάλεια και την άμυνα. Παράλληλα, ενισχύεται η συνεργασία με τον Frontex, η συμμετοχή σε έργα PESCO και η ένταξη στους μηχανισμούς κυβερνοασφάλειας της ΕΕ.
Το «μοντέλο ΕΟΧ+» και οι τομεακές πρωτοβουλίες
Η πρόταση περιλαμβάνει ευρύτερη συμμετοχή των υποψήφιων χωρών σε προγράμματα όπως το Erasmus+, το Horizon Europe, το Digital Europe και το Creative Europe. Προβλέπει επίσης βαθύτερη τομεακή ολοκλήρωση στην Ενιαία Αγορά μέσω πρωτοβουλιών όπως το SEPA, το Roam Like at Home, η Αγορά Ενέργειας, η Ψηφιακή Ενιαία Αγορά και η Κοινότητα Μεταφορών.
Η πιο φιλόδοξη πτυχή της πρότασης αφορά την πλήρη συμμετοχή στην Ενιαία Αγορά στο πλαίσιο ενός «μοντέλου ΕΟΧ+», για τις χώρες που υιοθετούν και εφαρμόζουν το σχετικό κεκτημένο της ΕΕ. Όλα τα μέτρα θα εφαρμόζονται με αυστηρά αξιοκρατικά κριτήρια, ανάλογα με την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.
Η προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων
Η Σύνοδος Κορυφής ΕΕ–Δυτικών Βαλκανίων πραγματοποιείται στο Τίβατ του Μαυροβουνίου, με τη συμμετοχή έξι χωρών: Αλβανίας, Μαυροβουνίου, Σερβίας, Βόρειας Μακεδονίας, Βοσνίας–Ερζεγοβίνης και Κοσόβου. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιτάχυνση της ευρωπαϊκής προοπτικής της περιοχής.
Ανάμεσα στις έξι χώρες, το Μαυροβούνιο θεωρείται η πιο προχωρημένη υποψήφια χώρα, με πιθανότητα ένταξης ήδη από το 2028, ενώ ακολουθεί η Αλβανία, για την οποία γίνεται λόγος για το 2030.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
