Οι «Ομπρέλες» του Γιώργου Ζογγολόπουλου αποτελούν ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα έργα της σύγχρονης ελληνικής τέχνης και σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Το γνωστό γλυπτό στην παραλία, στραμμένο προς τον Θερμαϊκό, έχει πλέον αποκατασταθεί πλήρως, ενώ η λιγότερο γνωστή, υδροκινητική εκδοχή του επανήλθε σε λειτουργία στο MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, εντός της ΔΕΘ-HELEXPO.
Το δεύτερο αυτό έργο, μικρότερο και πιο «μυστικό», φιλοξενείται στην υδάτινη δεξαμενή του μουσείου και συνδυάζει το στοιχείο του νερού με την κίνηση και τον ήχο, σε έναν διαρκή διάλογο με το φυσικό περιβάλλον. Οι «Ομπρέλες» του MOMus δεν αψηφούν μόνο τον αέρα, αλλά και συνομιλούν με τη βροχή που ο ίδιος ο δημιουργός τους σχεδίασε να τις αγκαλιάζει.
Η αποκατάσταση και οι συνεργασίες
Η ολοκληρωμένη αποκατάσταση του έργου πραγματοποιήθηκε χάρη στη στρατηγική υποστήριξη της ΕΥΑΘ Α.Ε., με την τεχνική επίβλεψη εξειδικευμένων συνεργατών και την ευθύνη του Ιδρύματος Γεωργίου Ζογγολόπουλου. Στην προσπάθεια συνέβαλαν καθοριστικά το Ίδρυμα Παπαγεωργίου, η Deloitte Greece, ο Σταύρος Ανδρεάδης και η εταιρεία ΤΣΑΛΙΓΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΙΣ ΕΕ.
Από τη Βενετία στη Θεσσαλονίκη
Ο Γιώργος Ζογγολόπουλος τοποθέτησε την υδροκινητική κατασκευή «Ομπρέλες» στη δεξαμενή του MOMus το 1993, στο πλαίσιο της πρώτης ατομικής του έκθεσης στη Θεσσαλονίκη, αμέσως μετά την παρουσίασή της στην 45η Μπιενάλε της Βενετίας ως εθνική συμμετοχή της Ελλάδας. Ο ίδιος επέλεξε τον χώρο και καθοδήγησε την εγκατάσταση σε συνεργασία με τη ΔΕΘ και το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ.
Το έργο παρέμεινε στο μουσείο ως χρησιδάνειο έως το 1995, οπότε και μετακινήθηκε προσωρινά σε ιδιωτική συλλογή. Το 1996 εξασφαλίστηκε η αγορά του χάρη στη συνεισφορά του συλλέκτη Πρόδρομου Εμφιετζόγλου και της επιχειρηματία Αίνης Μιχαηλίδου, επιστρέφοντας οριστικά στις συλλογές του MOMus.
Η τέχνη, η τεχνολογία και το νερό
Η υδροκινητική εκδοχή των «Ομπρελών» αποτελεί συνέχεια της διαρκούς αναζήτησης του Ζογγολόπουλου για τη σύνθεση τέχνης και τεχνολογίας. Το νερό, η ροή και ο ήχος αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο, μετατρέποντας το έργο σε ζωντανό οργανισμό που εξελίσσεται μέσα στο περιβάλλον του. Η μεταβολή και το παροδικό στοιχείο του νερού γίνονται εδώ γλυπτική γλώσσα, ενισχύοντας τη βιωματική διάσταση του έργου.
Ο καλλιτέχνης
Ο Γιώργος Ζογγολόπουλος (1903–2004) γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Θωμά Θωμόπουλο. Συνεργάστηκε με σημαντικούς δημιουργούς, όπως ο Δημήτρης Πικιώνης, ο Πάτροκλος Καραντινός και ο Κωνσταντίνος Παρθένης, και διακρίθηκε διεθνώς για το έργο του.
Επηρεασμένος από την κινητική τέχνη των δεκαετιών του 1950 και 1960, ανέπτυξε μια προσωπική προσέγγιση όπου η κίνηση προέρχεται από τη φυσική ροή του νερού. Μέσα από αυτήν τη φιλοσοφία, οι «Ομπρέλες» του έγιναν το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο της καλλιτεχνικής του πορείας και της αδιάκοπης σύνδεσης της τέχνης με τη φύση.
Φωτογραφίες: MOMus / Αντώνης Βλάχος