Η απασχόληση στη φιλοξενία και την εστίαση στην Κεντρική Μακεδονία επανήλθε το 2024 –και παρέμεινε στα ίδια επίπεδα το 2025– στα ποσοστά του 2010, ύστερα από μια δεκαετία ανάκαμψης μετά την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Η πτώση της απασχόλησης τη διετία 2013-2014 υπήρξε κάθετη, ωστόσο από το 2015 άρχισε σταδιακά η ανάκαμψη. Αντίθετα, στο Νότιο Αιγαίο και τα Ιόνια Νησιά η απασχόληση στον τουρισμό είναι σχεδόν διπλάσια σε σχέση με το 2010, ενώ στις περισσότερες περιφέρειες της χώρας καταγράφεται αυξητική τάση, με εξαίρεση την Ήπειρο και τη Θεσσαλία που παρουσιάζουν στασιμότητα ή μικρές απώλειες.
Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από το Παρατηρητήριο Skillscapes, που δημιουργήθηκε υπό τον συντονισμό του Εργαστηρίου Επιστήμης Δεδομένων και Ιστού (DataLab) του ΑΠΘ, σε συνεργασία με το Ερευνητικό Εργαστήριο Γεωγραφίας της Εργασίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου και τρεις εταιρείες.
Όπως εξηγεί ο μεταδιδάκτορας ερευνητής του Τμήματος Πληροφορικής του ΑΠΘ, Γεώργιος Βλαχάβας, η ανάπτυξη του Παρατηρητηρίου πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου «Skillscapes», που χρηματοδοτήθηκε μέσω του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0 με πόρους της ΕΕ–NextGenerationEU.
Χίλιες αγγελίες εβδομαδιαίως και εικόνα της αγοράς σε πραγματικό χρόνο
Το Παρατηρητήριο συγκεντρώνει περίπου 1.000 αγγελίες εργασίας στον τουρισμό κάθε εβδομάδα, προσφέροντας μια δυναμική «ακτινογραφία» της αγοράς.
Η πλατφόρμα, διαθέσιμη και στα αγγλικά, παρέχει δεδομένα τόσο για την Ελλάδα όσο και για την ευρωπαϊκή αγορά, αποτελώντας εργαλείο για φορείς χάραξης πολιτικής, επιχειρήσεις, ερευνητές και εργαζόμενους.
Ένας ενδιαφερόμενος μπορεί να εντοπίσει ποιες ειδικότητες έχουν ζήτηση ανά περιοχή. Για παράδειγμα, στη Χαλκιδική αυξημένη ζήτηση παρουσιάζουν οι μάγειρες, οι σερβιτόροι και οι bartenders, ενώ τονίζονται δεξιότητες όπως η ομαδικότητα και η υψηλού επιπέδου εξυπηρέτηση πελατών.
Έτσι, οι εργαζόμενοι μπορούν να προσανατολίσουν την κατάρτισή τους πιο στοχευμένα, επιλέγοντας προγράμματα που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητά τους.
Αντίστοιχα, τα Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΚΕΚ) μπορούν να αξιοποιήσουν τα δεδομένα του Παρατηρητηρίου για να σχεδιάσουν προγράμματα που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των περιφερειακών αγορών εργασίας.
Μέσα από τη γεωγραφική ανάλυση, μπορούν να προσαρμόζουν το περιεχόμενο και τη στόχευσή τους ανά περιοχή, παρακολουθώντας τις μεταβολές της ζήτησης σε βάθος χρόνου.
Νότιο Αιγαίο στην κορυφή, υψηλή ζήτηση για μάγειρες
Σύμφωνα με τα στοιχεία, μία στις τρεις αγγελίες αφορά το Νότιο Αιγαίο. Ακολουθούν ο Κεντρικός Τομέας Αθηνών (9,6%), η Χαλκιδική (9,3%), η Μύκονος (8,2%), η Σαντορίνη (8,1%) και το Ηράκλειο (5,7%).
Οι ειδικότητες με τη μεγαλύτερη ζήτηση είναι οι μάγειρες και μαγείρισσες (14%), οι σερβιτόροι/ες (11,5%) και οι ρεσεψιονίστ (11,2%). Οι περισσότερες θέσεις αφορούν λειτουργικά επαγγέλματα, με έμφαση στις οριζόντιες δεξιότητες, ενώ η ζήτηση για ψηφιακές ή «πράσινες» δεξιότητες παραμένει περιορισμένη.
Η τεχνική υλοποίηση του Παρατηρητηρίου αποτέλεσε σημαντική πρόκληση. Όπως σημειώνει ο Γιώργος Βλαχάβας, η επεξεργασία των χιλιάδων αγγελιών απαιτούσε εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.
Με τη χρήση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων έγινε δυνατή η κατηγοριοποίηση και εξαγωγή δεξιοτήτων. Πέρα από τα δεδομένα πραγματικού χρόνου, το Παρατηρητήριο αξιοποιεί στοιχεία από τη Eurostat, την ΕΛΣΤΑΤ και το ΙΝΣΕΤΕ.
Ανοιχτά δεδομένα και ευρωπαϊκή διάσταση
Η πιλοτική λειτουργία του Παρατηρητηρίου ξεκίνησε πριν από περίπου έξι μήνες και είναι προσβάσιμη στη διεύθυνση https://skillscapes.csd.auth.gr. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, η δημιουργία του έργου υπήρξε απαιτητική, καθώς οι προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης ήταν ιδιαίτερα πιεστικές.
Το Παρατηρητήριο δημιουργήθηκε σε μια περίοδο έντονου μετασχηματισμού της αγοράς εργασίας στον τουρισμό, όπου ζητήματα όπως η εποχικότητα, οι ελλείψεις προσωπικού και η πράσινη μετάβαση καθιστούν κρίσιμη την πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα.
Η πλατφόρμα συγκεντρώνει και οργανώνει πληροφορίες για τον τουρισμό, την οικονομία, την απασχόληση και τις δεξιότητες, επιτρέποντας στους χρήστες να παρακολουθούν τις εξελίξεις σε πραγματικό χρόνο.
Παρέχει, επίσης, δεδομένα για την πορεία των επενδύσεων, τις επιδόσεις της τουριστικής βιομηχανίας και τις αγορές εργασίας στην Ευρώπη, ενώ τα δεδομένα της είναι ανοιχτά και διαθέσιμα για περαιτέρω αξιοποίηση.
Ιόνια Νησιά και Νότιο Αιγαίο στις κορυφαίες θέσεις της ΕΕ
Μεταξύ των εργαζομένων στον τουρισμό της Κεντρικής Μακεδονίας, τρεις στους δέκα είναι υψηλής εξειδίκευσης, ενώ στην Αττική το ποσοστό εργαζομένων με τριτοβάθμια εκπαίδευση φτάνει το 83,9%.
Παρά τα θετικά αυτά στοιχεία, οι ελληνικές περιφέρειες βρίσκονται χαμηλά στην ευρωπαϊκή κατάταξη ως προς την εξειδίκευση.
Η Κεντρική Μακεδονία κατατάσσεται 10η μεταξύ των 13 ελληνικών περιφερειών ως προς τη συγκέντρωση τουριστικών δραστηριοτήτων και 211η σε επίπεδο ΕΕ.
Ωστόσο, τα Ιόνια Νησιά και το Νότιο Αιγαίο βρίσκονται στις δύο πρώτες θέσεις πανευρωπαϊκά στον δείκτη χωρικής συγκέντρωσης του κλάδου, γεγονός που υποδεικνύει ισχυρή τοπική εξειδίκευση στις τουριστικές δραστηριότητες.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
