Ιδιωτικό χρέος: Τι φέρνουν οι νέες ρυθμίσεις για δόσεις και κατασχέσεις

Με ένα νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για το ιδιωτικό χρέος, που ψηφίστηκε πρόσφατα στη Βουλή και τίθεται σε ισχύ άμεσα, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιχειρεί να δώσει ουσιαστικές ανάσες σε εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το σχέδιο συνδυάζει αλλαγές στις δικαστικές ρυθμίσεις «κόκκινων δανείων», νέες δυνατότητες στον εξωδικαστικό μηχανισμό, ρύθμιση οφειλών προς το Δημόσιο και ενισχυμένες δικλίδες προστασίας έναντι κατασχέσεων.

Οι παρεμβάσεις σε «νόμο Κατσέλη», εξωδικαστικό μηχανισμό, 72 δόσεις και ακατάσχετο όριο επηρεάζουν πάνω από δύο εκατομμύρια πολίτες. Πρόκειται για οφειλέτες με ενεργές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010, νοικοκυριά που επλήγησαν από την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, αλλά και μικροφειλέτες με χρέη έως 10.000 ευρώ προς Δημόσιο και ταμεία.

Στόχος είναι η διευκόλυνση αποπληρωμής μέσω «κουρέματος» οφειλών, έως 240 ή 420 δόσεων και, πλέον, προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.

«Το ιδιωτικό χρέος είναι ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης. Μετριέται σε ανασφάλεια, σε καθυστερημένες αποφάσεις ζωής, σε ανθρώπους που νιώθουν ότι το παρελθόν εξακολουθεί να καθορίζει το μέλλον τους», δηλώνει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Ο υπουργός προσθέτει ότι «η δική μας δουλειά είναι να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, με λύσεις που δημιουργούν πραγματικές δεύτερες ευκαιρίες. Κάθε παρέμβαση για το ιδιωτικό χρέος υπηρετεί την υποχρέωση να μειώνουμε βάρη, να αποκαθιστούμε δυνατότητες και να ξαναδίνουμε ορίζοντα». Όπως υπογραμμίζει, «η πραγματική επιτυχία της οικονομικής πολιτικής μετριέται από τον αριθμό των πολιτών που αισθάνονται ότι ξαναπαίρνουν τον έλεγχο της ζωής τους».

Νέες ευκαιρίες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Το πολυνομοσχέδιο (ν. 5313/26) προβλέπει σειρά στοχευμένων παρεμβάσεων που διαμορφώνουν ένα πιο ευέλικτο και κοινωνικά δίκαιο πλαίσιο διαχείρισης ιδιωτικού χρέους.

1) Επανυπολογισμός τόκων «στη δόση» – Η νέα διάταξη για τις δικαστικές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010 (πρώην «νόμος Κατσέλη») προβλέπει ότι ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού χρέους. Αυτό οδηγεί σε δραστική μείωση των τόκων και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις για περισσότερα από 100.000 νοικοκυριά με ενεργές ρυθμίσεις. Παράλληλα, οι υπερβάλλουσες πληρωμές τόκων των προηγούμενων ετών συμψηφίζονται με μελλοντικές δόσεις, μειώνοντας τη συνολική διάρκεια αποπληρωμής.

2) «Κλείδωμα» τόκου σε άλλες ρυθμίσεις – Η ρύθμιση επεκτείνεται και σε όσους έχουν υπαχθεί σε διοικητικές ή εξωδικαστικές διαδικασίες (ν. 4605/2019, ν. 4738/2020). Από 1η Απριλίου 2019, δεν επιτρέπεται επανυπολογισμός ή πρόσθετη επιβάρυνση πέραν των όρων της εγκεκριμένης ρύθμισης, καλύπτοντας πάνω από 60.000 οφειλέτες με συνολικά 19 δισ. ευρώ χρέη.

3) Έκτακτη ρύθμιση 72 δόσεων – Θεσπίζεται νέα δυνατότητα ρύθμισης «παλαιών» οφειλών προς Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία σε έως 72 δόσεις. Η διαδικασία θα γίνεται ηλεκτρονικά μέσω ΑΑΔΕ και ΚΕΑΟ, με προθεσμία υποβολής αιτήσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η πρώτη δόση πρέπει να καταβληθεί εντός τριών ημερών από την αίτηση.

4) Νέο ακατάσχετο όριο 1.600 ευρώ – Αυξάνεται μετά από δέκα χρόνια το μηνιαίο ακατάσχετο όριο για χρέη στο Δημόσιο, από 1.250 σε 1.600 ευρώ. Αντίστοιχα, για χρέη προς ιδιώτες και τράπεζες, το όριο αυξάνεται στα 1.600 ευρώ για ατομικούς λογαριασμούς και στα 2.200 ευρώ για κοινούς, ενισχύοντας τη ρευστότητα των νοικοκυριών.

5) Άρση κατάσχεσης με μερική καταβολή – Οι οφειλέτες μπορούν να πετύχουν πλήρη άρση κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών εφόσον εξοφλήσουν τουλάχιστον το 25% του χρέους για το οποίο επιβλήθηκαν μέτρα είσπραξης. Η δυνατότητα αυτή είναι μόνιμη αλλά εφάπαξ, προσφέροντας σημαντική διευκόλυνση για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις.

6) Εξωδικαστικός μηχανισμός για μικρά χρέη – Το ελάχιστο ποσό για ένταξη μειώνεται από 10.000 σε 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο σε χιλιάδες μικροοφειλέτες. Προβλέπονται έως 240 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και έως 420 για χρηματοδοτικούς φορείς. Η εφαρμογή αναμένεται στα τέλη Ιουλίου.

7) Προστασία κύριας κατοικίας – Για πρώτη φορά, ο εξωδικαστικός μηχανισμός δίνει δυνατότητα διαχωρισμού και προστασίας της κύριας κατοικίας. Ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει ειδική μεταχείριση για το σπίτι του, προσφέροντας άλλο ακίνητο προς ρευστοποίηση. Η νέα αυτή πρόβλεψη θα ενεργοποιηθεί τον Σεπτέμβριο, καθιστώντας τον εξωδικαστικό μηχανισμό εργαλείο και κοινωνικής προστασίας.