Σύμφωνα με το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, μετά την εφαρμογή του Κανονισμού MiCA και της Οδηγίας DAC8, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προχωρούν στη διαμόρφωση εθνικών φορολογικών πλαισίων για τα crypto-assets. Στόχος είναι η ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας και η καταπολέμηση του ξεπλύματος μαύρου χρήματος.
Στην Ελλάδα, οι διαδικασίες για τη δημιουργία ειδικού φορολογικού πλαισίου βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Η αρμόδια επιτροπή του Υπουργείου Οικονομικών έχει χαράξει βασικές κατευθύνσεις φορολόγησης, ακολουθώντας το ευρωπαϊκό πλαίσιο της Οδηγίας DAC8 και τα πρότυπα του Crypto-Asset Reporting Framework (CARF) του ΟΟΣΑ.
Οι αρχές της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 DAC8 προβλέπουν αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών, υποχρέωση των exchanges και CASPs να αναφέρουν στοιχεία χρηστών, καθώς και σύνδεση με το πλαίσιο CARF του ΟΟΣΑ. Στόχος είναι ο εντοπισμός αδήλωτων κερδών από συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα.
Διαφορετικά μοντέλα φορολόγησης στην Ευρώπη
Τα φορολογικά καθεστώτα για τα crypto-assets διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών. Στη Γερμανία, τα κέρδη είναι αφορολόγητα εφόσον τα κρυπτονομίσματα διακρατηθούν για περισσότερο από ένα έτος, αντιμετωπίζοντας τα ως ιδιωτική περιουσία και ενισχύοντας τη μακροχρόνια επένδυση.
Η Κύπρος εφαρμόζει σταθερό συντελεστή 8% στα κέρδη από διαθέσεις κρυπτονομισμάτων, όπως αγοραπωλησίες, ανταλλαγές και πληρωμές, επιδιώκοντας να προσελκύσει fintech και crypto επιχειρήσεις.
Η ελληνική προσέγγιση στη φορολόγηση των crypto
Η ελληνική πρόταση προβλέπει φορολόγηση με συντελεστή 15% επί του καθαρού εισοδήματος από υπεραξία κεφαλαίου. Το μοντέλο αυτό προσεγγίζει τη φορολόγηση χρηματοοικονομικών επενδυτικών προϊόντων σύμφωνα με τον Ελληνικό Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν.4172/2013).
Ένα κρίσιμο ζήτημα αφορά τον τρόπο δήλωσης και την τεκμηρίωση προέλευσης των crypto, σε συνδυασμό με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, όπως ορίζει ο Ν. 4557/2018.
Σενάρια δήλωσης και συμμόρφωσης
Το πρώτο σενάριο προβλέπει τεκμηρίωση του χρόνου αγοράς, ιστορικό των wallets, στοιχεία συναλλαγών και αποδεικτικά απόκτησης. Το δεύτερο σενάριο εξετάζει τη δήλωση κατοχής crypto assets την τελευταία πενταετία χωρίς αναδρομική φορολόγηση για παλαιότερες διακρατήσεις.
Η συζήτηση σχετίζεται με τις αρχές του ελληνικού και ευρωπαϊκού δικαίου, καθώς η αναδρομική επιβολή φόρου χωρίς σαφές νομικό πλαίσιο μπορεί να θεωρηθεί αντισυνταγματική ή δυσανάλογη.
Υποχρεώσεις παρόχων και ρόλος της ΑΑΔΕ
Οι εταιρείες Πάροχοι Υπηρεσιών Exchanges και οι CASPs, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1114 — MiCA, θα υποχρεούνται να αναφέρουν στην ΑΑΔΕ τα στοιχεία συναλλαγών και να διενεργούν ελέγχους AML και KYC. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ θα έχει πρόσβαση στα δεδομένα, θα εντοπίζει τα κέρδη από crypto και θα πραγματοποιεί αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις.
Παρά τις ρυθμίσεις, παραμένει κρίσιμο να διασφαλιστεί η προστασία των επενδυτών και της περιουσίας τους.