Μικρή αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης καταγράφει η Ελλάδα το 2026, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλεται ουσιαστικά η θέση της μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα φορολογικά βάρη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι Έλληνες χρειάζονται 6 μήνες για να αποπληρώσουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις προς το κράτος.
Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τη νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας για το 2026 τοποθετείται στις 29 Ιουνίου, μία ημέρα νωρίτερα από το 2025, γεγονός που σημαίνει ότι οι Έλληνες θα χρειαστεί να εργαστούν 179 ημέρες αποκλειστικά για να καλύψουν φόρους και ασφαλιστικές εισφορές προς το κράτος, πριν αρχίσουν ουσιαστικά να εργάζονται για το δικό τους εισόδημα.
Μεγάλη η επιβάρυνση, βελτιώνεται η εικόνα μετά την πανδημία
Για το 2026 τα συνολικά κρατικά έσοδα από φόρους και εισφορές εκτιμάται ότι θα ανέλθουν στα 108 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 44,9 δισ. ευρώ θα προέλθουν από έμμεσους φόρους, 28,1 δισ. ευρώ από άμεσους φόρους, 34,7 δισ. ευρώ από ασφαλιστικές εισφορές και περίπου 300 εκατ. ευρώ από φόρους κεφαλαίου. Το Καθαρό Εθνικό Εισόδημα προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 221,4 δισ. ευρώ, οδηγώντας στον υπολογισμό των 179 ημερών εργασίας για το κράτος.
Παρότι η εικόνα είναι οριακά καλύτερη από την αντίστοιχη του 2025, η αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης παραμένει περιορισμένη σε βάθος χρόνου. Από το 2019 μέχρι σήμερα οι ημέρες εργασίας για το κράτος έχουν μειωθεί μόλις από τις 181 στις 179, γεγονός που αποτυπώνει τη σταθερότητα του συνολικού φορολογικού βάρους στην ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταλαμβάνει την 9η θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τη φορολογική επιβάρυνση, παραμένοντας δύο ημέρες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος διαμορφώνεται στις 177 ημέρες.
Ωστόσο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο η χώρα παρουσιάζει μία ενδιαφέρουσα διαφοροποίηση. Ενώ στις περισσότερες χώρες της ΕΕ η φορολογική επιβάρυνση αυξήθηκε μετά το 2019, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις μόλις πέντε χώρες που πέτυχαν μείωση, μαζί με τη Δανία, τη Σουηδία, την Τσεχία και το Βέλγιο.
Η επίδοση αυτή της δίνει την πέμπτη καλύτερη βελτίωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την περίοδο 2019-2026, χωρίς όμως να αλλάζει ουσιαστικά η θέση της στην ευρωπαϊκή κατάταξη.
Γιατί παραμένει υψηλή η φορολογική επιβάρυνση
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι η συστηματική υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων των τελευταίων ετών λειτουργεί ως παράγοντας διατήρησης της υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης.
Ειδικότερα, για το 2025 τα έσοδα από φόρους επί αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται ότι ανήλθαν στα 39,5 δισ. ευρώ, έναντι αρχικού στόχου 38 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 3,9%. Αντίστοιχα, τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος έφθασαν τα 26,5 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 25,2 δισ. ευρώ, σημειώνοντας υπέρβαση 5,3%. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της υπεραπόδοσης προήλθε από τη φορολόγηση των φυσικών προσώπων, όπου τα έσοδα ήταν περίπου 5% υψηλότερα από τον στόχο, ενώ στα νομικά πρόσωπα η απόκλιση περιορίστηκε στο 1,9%.
Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά συνέχεια μιας τάσης που έχει ξεκινήσει μετά την πανδημία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΚΕΦΙΜ, τα συνολικά φορολογικά έσοδα υπερέβησαν τους στόχους του προϋπολογισμού κατά 10,4% το 2022, 8,7% το 2023, 9,3% το 2024 και 3,9% το 2025, γεγονός που μεταθέτει κάθε χρόνο την πραγματική Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας αργότερα σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις του κρατικού προϋπολογισμού.
Οι λόγοι πίσω από την υπεραπόδοση
Η μελέτη αποδίδει την ενίσχυση των φορολογικών εσόδων σε τρεις βασικούς παράγοντες.
Ο πρώτος είναι η εντατικοποίηση της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Η επέκταση των ηλεκτρονικών βιβλίων myDATA, η καθολική χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών και η ευρύτερη ψηφιοποίηση των φορολογικών διαδικασιών έχουν διευρύνει σημαντικά τη φορολογική βάση. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η μελέτη, το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα έχει περιοριστεί σημαντικά, ενώ μόνο το 2024 τα πρόσθετα έσοδα από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής εκτιμώνται σε περίπου 2 δισ. ευρώ.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι ο πληθωρισμός και το φαινόμενο του fiscal drag. Οι φορολογικές κλίμακες παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες από το 2020 έως το 2025, παρά τη σωρευτική αύξηση του πληθωρισμού κατά περίπου 20%. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί φορολογούμενοι να μετακινηθούν σε υψηλότερα φορολογικά κλιμάκια, καταβάλλοντας μεγαλύτερους φόρους χωρίς αντίστοιχη πραγματική αύξηση της αγοραστικής τους δύναμης. Το ΚΕΦΙΜ θεωρεί ότι απαιτείται τιμαριθμοποίηση των φορολογικών κλιμάκων ώστε να περιοριστεί αυτή η «κρυφή» αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης.
Ο τρίτος παράγοντας αφορά τη θετική πορεία της οικονομίας. Η απασχόληση και η ιδιωτική κατανάλωση κινήθηκαν τα τελευταία χρόνια καλύτερα από τις αρχικές προβλέψεις, αυξάνοντας τόσο τα έσοδα από φόρους εισοδήματος όσο και τις εισπράξεις από ΦΠΑ και ασφαλιστικές εισφορές. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα έσοδα από ΦΠΑ αυξήθηκαν από 17,7 δισ. ευρώ το 2021 σε περίπου 27,8 δισ. ευρώ το 2025.
Το βάρος εξακολουθεί να πέφτει στους έμμεσους φόρους
Η μελέτη επισημαίνει ότι το ελληνικό φορολογικό σύστημα εξακολουθεί να βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στους έμμεσους φόρους, δηλαδή στους φόρους κατανάλωσης.
Για το 2026 οι έμμεσοι φόροι αναμένεται να αποφέρουν περίπου 1,6 φορές περισσότερα έσοδα από τους άμεσους φόρους, όταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση η αναλογία βρίσκεται κοντά στη μονάδα. Το ΚΕΦΙΜ αποδίδει αυτή τη διαφοροποίηση τόσο στη μεγάλη συμμετοχή της ιδιωτικής κατανάλωσης στο ελληνικό ΑΕΠ όσο και στους υψηλούς συντελεστές ΦΠΑ που εφαρμόζει η χώρα.
Παράλληλα, ο ΦΠΑ ενισχύει ακόμη περισσότερο τη θέση του ως η σημαντικότερη πηγή φορολογικών εσόδων. Το 2026 εκτιμάται ότι θα αντιπροσωπεύει 71,5% των συνολικών εσόδων από έμμεσους φόρους, έναντι 70,4% το 2025 και 68,8% το 2023, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η κατανάλωση εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό μηχανισμό χρηματοδότησης των δημόσιων εσόδων.
Οι φορολογικές αλλαγές του 2026
Το ΚΕΦΙΜ αξιολογεί θετικά τις αλλαγές που εισάγονται από το 2026 στη φορολογία εισοδήματος, όπως η μείωση των φορολογικών συντελεστών κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες, η δημιουργία νέας κλίμακας για εισοδήματα 40.000-60.000 ευρώ και η μεταφορά του ανώτατου συντελεστή 44% πάνω από τις 60.000 ευρώ.
Ωστόσο, εκτιμά ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν πλήρως τη στρέβλωση που δημιουργεί η μη τιμαριθμοποίηση των φορολογικών κλιμακίων. Σύμφωνα με τη μελέτη, η μεταρρύθμιση επιστρέφει μόνο μέρος της πρόσθετης φορολογικής επιβάρυνσης που δημιούργησε ο πληθωρισμός τα προηγούμενα χρόνια, αφήνοντας ανοιχτό το ζήτημα της συνολικής αναθεώρησης της φορολογικής κλίμακας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
